آشنایی با انواع ماشین آلات ساختمانی

پروژه‌های ساختمانی در مراحل گوناگون و به روش‌های متفاوت اجرا می‌شوند. از مرحله گودبرداری تا ساخت فونداسیون و طراحی اسکلت، تولید و تزریق بتن تا طی شدن پروسه طولانی نازک‌کاری و... همگی در فهرست بلند بالا از فعالیت‌های عمرانی هستند که برای اجرای آنها به طیف بزرگی از انواع ماشین آلات ساختمانی نیاز داریم.

ماشین آلات ساختمانی تکنیک استفاده از ابزارهای قدرتمند، موتوری شده و بزرگ برای انجام سریع، ساده و دقیق پروژه‌های عمرانی هستند. این ماشین‌آلات در واقع با هدف ساده سازی کارها و یا انجام سریع و پرحجم وظایف در مراحل مختلف ساختمان‌سازی طراحی شده‌اند. مهارت در کار با انواع دستگاه های ساختمان سازی منجر به کیفیت ساخت بهتر، روند سریع‌تر کارها، دورریز مصالح کمتر، نیروی کار کمتر و کاهش هزینه‌ها خواهد شد. در این مقاله از گروه متسل موتور جستجوی تخصصی صنعت ساختمان به معرفی انواع ماشین آلات ساختمانی می‌پردازیم.  اگر قصد خرید قطعه بتنی دارید می‌توانید از طریق مت سل اقدام کنید.

ماشین آلات ساختمانی

انواع ماشین آلات ساختمانی

فعالیت‌های ساختمان‌سازی متفاوت است و برای انجام سریع، دقیق و قدرتمند هر نوع فعالیت تجهیزات ساختمانی تخصصی طراحی‌ شده است. این ماشین‌ها به قرار زیر هستند:

  • انواع بالابر ساختمانی
  • انواع بتونیر (میکسر بتن)
  • انواع کمپکتور
  • انواع ویبراتور بتن
  • ماله پروانه‌ای
  • شمشه ماله موتوری
  • باکت‌های حمل مصالح
  • دستگاه میلگردبر
  • کاتر آسفالت بر
  • دستگاه بلوک‌زنی
  • انواع چکش تخریب
  • کامیون‌های مفصلی
  • انواع بیل مکانیکی
  • بلدوزر
  • انواع درام (غلطک)
  • لیفتراک
  • لودر
  • تراک میکسر
  • دامپر

هر کدام از این ماشین آلات ساختمانی مکانیزم طراحی تخصصی دارند. در عین ‌حال با ظرفیت‌های گوناگون در انواع متفاوتی ساخته می‌شوند که قابلیت کاربرد هر مدل را کاملاً تخصصی خواهد کرد. در ادامه این مطلب به تحلیل فنی و کاربردی انواع تجهیزات ساختمانی می‌پردازیم و از وظایف هر کدام در صنعت ساختمان‌سازی صحبت می‌کنیم.

بالابر ساختمانی

بالابر های ساختمانی از مهمترین ماشین آلات ساختمانی هستند که تقریباً در هر نوع پروژه استفاده می‌شوند. در دنیای مدرن که تمامی ساختمان‌ها رو به آسمان با تعداد طبقات زیاد ساخته می‌شوند، برای حمل مصالح در ارتفاع بلند ساختمان‌ها به انواع این بالابرها نیاز داریم.

بالابر ساختمانی با استفاده از نیروی برق و جانمایی الکتروموتورهای تک‌فاز و یا سه فاز کار می‌کند. مکانیزم کارکرد آنها نیز متکی بر حمل بار توسط سیم بکسل است. هر دستگاه بالابر ساختمانی دارای استراکچر بزرگی است که آن را در لبه بیرونی بالاترین نقطه ساختمان نصب می‌کنند تا از قلاب سیم بکسل برای حمل انواع باکت و یا هر نوع مصالح سنگین استفاده کنند. انواع بالابر ساختمانی را با توجه به ظرفیت حمل مصالح در مدل‌های 250، 400، ۵۰۰، ۷۵۰ و 1000 کیلویی دسته‌بندی می‌کنند. از این میان تنها مدل ۲۵۰ یا ۳۵۰ کیلویی از نوع تکفاز و باقی از نوع تجهیزات ساختمانی سه فاز هستند.

بالابر ساختمانی

بتونیر (میکسر بتن)

بتونیر یا همان میکسر بتن دستگاه تخصصی تولید بتن در سطح پروژه‌های عمرانی است. این دستگاه دارای دیگ بزرگ مخروطی ‌شکل گردانی است که از فضای داخلی آن برای مخلوط کردن سریع و دقیق مصالح پایه مانند سیمان، شن، ماسه و آب برای تولید بتن استفاده می‌کنند. برای چرخش دیگ دستگاه بتونیر از انواع موتورهای الکتریکی تکفاز، سه فاز و یا موتورهای احتراقی از نوع بنزینی و یا دیزلی استفاده می‌شود. بتونیر از کاربردی‌ترین ماشین آلات ساختمانی است که در ظرفیت‌های گوناگون ۱۲۰، ۱۸۰، ۲۵۰، ۴۰۰، ۵۰۰، ۷۵۰ و 1000 لیتری طراحی ‌شده است.

از میان ظرفیت‌های گوناگون بتونیر تنها مدل‌های ۱۲۰ الی ۲۵۰ لیتری با استفاده از الکتروموتورهای تک‌فاز طراحی می‌شوند. در عین ‌حال مدل‌های ۱۲۰ و ۱۸۰ لیتری از نوع آزمایشگاهی و باقی از نوع کارگاهی هستند. میکسر بتن‌های بزرگ دارای امکانات ویژه مانند فرمان تخلیه گیربکسی، بارگیری باکت دار، شاسی چهارچرخ، مکانیزم چرخش دنده کمر و یا رولیک لاستیک فشرده و... هستند. استفاده از بتونیر در سطح کارگاه منجر به تولید بتن در مدت زمان کوتاه، کیفیت ساخت بالا، درصد دورریز مصالح کم و نیروی انسانی کمتر و کاهش هزینه‌ها خواهد شد.

کمپکتور

کمپکتور از ماشین آلات ساختمانی است که در پروژه‌های زیرسازی برای کوباندن و متراکم سازی خاک استفاده می‌شود. در تمامی پروژه‌های عمرانی به متراکم کردن خاک زیر پای سازه قبل ‌از آغاز مراحل ساخت فونداسیون نیاز داریم. اما به ‌علت محدودیت فضا نمی‌توانیم از ماشین آلات ساختمانی مانند غلتک‌ها و درام‌ها استفاده کنیم. انواع کمپکتور در مدل‌های صفحه‌ای و یا قورباغه‌ای را برای این منظور طراحی کرده‌اند.

هر دستگاه کمپکتور از تجهیزات ساختمانی با صفحه فلزی بزرگ و سنگینی است که تحت تاثیر قدرت موتور بنزینی و دیزلی به شکل متوالی بر سطح زمین کوبانده می‌شود. این کوبیدن‌های متوالی آن‌قدر قدرتمند هستند که بستر خاکی را کاملاً متراکم خواهد کرد. انواع کمپکتور در دو مدل صفحه‌ای و قورباغه‌ای موجود هستند:

  • کمپکتور صفحه‌ای: دارای صفحه بزرگ و سنگین کوبنده هستند که در اندازه‌های ۵۰*۵۰ الی ۷۵*۷۵ سانتی متری طراحی می‌شوند.
  • کمپکتور قورباغه‌ای: صفحه کوبنده این نوع کمپکتور کوچک در اندازه ۳۰*۳۰ سانتی‌متر است. اما دستگاه با مکانیزم جهنده طراحی‌ شده است. به شکلی که همراه با حرکت‌های جهشی و با استفاده از وزن خود دستگاه برای کوباندن و متراکم سازی خاک اقدام می‌کنند.

کمپکتور

ویبراتور بتن

ویبراتور بتن از جمله حیاتی‌ترین ماشین آلات ساختمانی است که متأسفانه برخی از کارفرماها استفاده از آنها را جدی نمی‌گیرند. این در حالی است که با استفاده درست و انتخاب مناسب ویبراتور می‌توانیم حجم سنگین بتن را به ‌طور کامل توزیع کرده و تمامی حباب‌های باقیمانده در عمق بتن را خارج سازیم.

بتن حین تخلیه در قالب‌ها علاقه‌ای به توزیع یکدست ندارد. از طرفی مقدار قابل ‌توجه حباب در لایه‌های عمیق آن باقی خواهد ماند. در هر صورت این بتن را نمی‌توانیم به حال خود رها کنیم و باید با استفاده از تکنیک ارتعاش برای حذف اصطکاک میان ذرات، توزیع یکدست و خارج‌سازی حباب‌ها اقدام کنیم. این کار توسط انواع دستگاه ویبراتور بتن انجام می‌شود.

ویبراتور بتن یک نوع شیلنگ بلند با سر ارتعاشی است که محور ارتجاعی آن در طول ۱ الی ۹ متری طراحی شده که در یک سمت به موتور دستگاه و در سمت دیگر به پوکر (بخش تولید ارتعاش) متصل است. از انواع موتورهای الکتریکی، بنزینی، دیزلی و یا کمپرسور باد برای چرخش محور ارتجاعی و تولید ارتعاش در پوکر استفاده می‌کنند.

ماله پروانه‌ای

ماله پروانه‌ای از ماشین‌آلات کف‌سازی در پروژه‌های ساختمانی و ساخت محوطه‌های شهری است. این دستگاه تخصصی برای توزیع یکدست بتن در سطوح بزرگ و کف سازی بتن طراحی‌ شده است. هر دستگاه ماله پروانه‌ای دارای تیغه‌های صاف و بلند به شکل پره‌های هلیکوپتری است که در بخش زیرین دستگاه و به موازات سطح زمین می‌چرخند. چرخش این تیغه‌ها باعث توزیع یکدست بتن خواهد شد. برای تولید این حرکت نیز از انواع موتورهای الکتریکی، بنزینی و یا دیزلی استفاده ‌شده است.

انواع ماله پروانه‌ای و یا ماله موتوری را براساس سایز دهانه ماله‌کشی در مدل‌های ۶۰، 90 و 120 سانتی‌متری دسته‌بندی می‌کنند. ماله ۶۰ سانت کوچکترین سایز استاندارد است که به ماله گوشه زن شناخته می‌شود. زیرا با استفاده از این ماله‌ها می‌توانیم بخش‌های کناری از کنج فضاها و لبه دیوارها را ماله‌کشی کنیم. مدل‌های خیلی بزرگ انواع این ماله‌ها را به شکل دستگاه‌های سرنشین دار طراحی می‌کنند. همچنین گاهاً به‌ خاطر عمق زیاد بتن و یا بتن خیس از سینی ماله پروانه‌ای با اتصال به تیغه‌های هلیکوپتری برای ماله‌کشی و مسطح سازی بتن استفاده خواهد شد.

شمشه ماله موتوری

شمشه ماله موتوری از دیگر ماشین آلات ساختمانی است که برای پروژه‌های مسطح سازی بتن طراحی ‌شده است. معمولاً از ماله پروانه‌ای برای مسطح سازی محوطه‌های بزرگ بتن و از این شمشه موتوری‌ها برای مسطح سازی فضاهای کوچک ساختمانی استفاده می‌کنند.

هر دستگاه شمشه ماله موتوری دارای تیغه بلند 1.5 الی ۶ متری و از جنس آلومینیوم و یا فولادین است که ضد خش و ضد زنگ طراحی ‌شده است. حرکت این تیغه بر روی سطوح بتنی باعث توزیع یکدست و صیقل زنی رویه بتن خواهد شد. در شاسی دستگاه و بر روی تیغه شمشه یک عدد موتور الکتریکی و یا بنزینی نصب شده ‌است. حرکت چرخشی موتور از طریق یک سیستم لنگ ارتعاشی به تیغه شمشه منتقل می‌شود که باعث تولید ارتعاش در آن خواهد شد. به ‌این‌ ترتیب با حرکت تیغه ارتعاش بر روی بتن باعث توزیع یکدست بتن، حباب گیری و صیقل زنی سطوح گسترده می‌شود.

باکت‌های حمل مصالح

باکت‌ها ظروف بزرگ فلزی هستند که برای حمل مصالح فله‌ای و سنگین ‌وزن در پروژه‌های ساختمانی مانند حمل بتن و یا سیمان طراحی شده‌اند. باکت‌ها در اصل ماشین آلات ساختمانی مستقل نیستند؛ بلکه توسط بالابرهای ساختمانی برای حمل مصالح در پروژه‌های ساختمانی استفاده می‌شوند. انواع باکت را در ظرفیت‌های گوناگون ۱۰۰ الی 2000 و حتی 3000 لیتری طراحی می‌کنند. همگی آنها ظرف‌های فلزی مخروطی شکل هستند که در مدل‌های تخلیه از زیر و یا تخلیه از بغل طراحی شده اند. برخی مدل‌های سنگین دارای مکانیزم تخلیه گیربکسی هستند. این گیربکس برای تنظیم مقدار بازشو دریچه تخلیه باکت طراحی ‌شده است و در تخلیه دقیق و کنترل‌ شده بتن برای پروژه‌های مختلف عمرانی ابزاری کارآمد است. همچنین برخی از انواع باکت‌های بزرگتر از 1000 لیتری را به شکل سرنشین‌دار طراحی می‌کنند. این بخش سرنشین برای حمل کارگر حین تخلیه بتن طراحی ‌شده است تا از توزیع مناسب بتن و تخلیه باکت اطمینان داشته باشیم.

باکت حمل مصالح

دستگاه میلگرد بر

میلگرد بر از جمله ماشین آلات ساختمانی است که در مرحله آرماتوربندی برای ساخت سازه‌های بتن مسلح استفاده می‌شود. این دستگاه با مکانیزم هیدرو مکانیکی طراحی‌ شده است و قدرت بالایی برای برش سریع، منظم و هدفمند انواع میلگرد دارد.

برای تولید بتن مسلح به ایجاد شبکه‌های آرماتوربندی نیاز داریم که با استفاده از قطعات بزرگ و کوچک میلگردها در قطرهای گوناگون ساخته می‌شوند. میلگردها در شاخه‌های بزرگ ۱۲ متری عرضه شده و با استفاده از انواع میلگرد بر برای بریدن و قطعه قطعه کردن آنها اقدام می‌کنند. خاموت زن، دستگاه شاخ گوزنی و... نیز از دیگر انواع ماشین آلات ساختمانی هستند که برای برش منظم و یا فرم دهی به میلگردها طراحی ‌شده‌اند.

کاتر آسفالت بر

برای برش سطوح سخت عمرانی مانند سطوح آسفالتی و یا بتنی و حتی سطوح سنگی و موزاییکی از انواع کاتر آسفالت بر استفاده می‌کنند. کاترها در دسته‌بندی ماشین آلات ساختمانی با هدف تخریب و مرمت و یا پروژه‌های بازسازی قرار می‌گیرند. از انواع کاتر برای ایجاد حفاری‌ها، حفر کانال، شیارزنی سطوح آسفالتی و بتنی به جهت مرمت و تعمیر و یا نصب تأسیسات ساختمانی و شهری استفاده می‌کنند.

هر دستگاه کاتر آسفالت بر دارای تیغه دیسکی بزرگی است که با سرعت بالا و قدرت زیاد توسط موتورهای الکتریکی، بنزینی و یا دیزلی می‌چرخد. از لبه سخت فولادین اما تیز این تیغه برای برش عمیق سطوح استفاده می‌شود. انواع کاتر آسفالت بر را با توجه به سایز تیغه در مدل‌های ۳۵ الی ۹۰ سانتی‌متری دسته‌بندی می‌کنند. همچنین برای برش سطوح مختلف انواع تیغه کاترهای مخصوص بتنی بر و یا آسفالت بر ساخته شده است.

کاتر آسفالت بر

دستگاه بلوک زنی

این دستگاه از جمله ماشین آلات ساختمانی است که برای تولید تعداد زیاد بلوک‌های سیمانی در اندازه‌های مختلف طراحی ‌شده است. انواع دستگاه بلوک زنی در مدل‌های دستی و یا نیمه مکانیزه و حتی تمام مکانیزه ساخته شده‌اند و ظرفیت بلوک‌زنی آنها با یکدیگر متفاوت است. معمولاً از این دستگاه های ساختمان سازی در سطح کارگاه‌های تولید قطعات بتنی و برای قالب‌گیری و تولید تعداد زیاد بلوک‌های سیمانی در مدت‌ زمانی کوتاه اما با کیفیت ساخت مطلوب استفاده می‌کنند.

چکش تخریب

از جمله ابزارهای قدرتمند تخریب در فضاهای ساختمانی است. انواع چکش تخریب در مدل‌های گوناگون از قبیل دریل بتن کن، هیلتی و یا پیکور از مدل‌های برقی و یا پنوماتیکی دسته‌بندی می‌شوند.

هر دستگاه چکش تخریب دارای مته کوبنده و قدرتمندی است که در ضربات متوالی قادر به خرد کردن انواع سطوح بتنی، سنگی، آجری، سرامیکی و... است. این چکش‌ها را براساس وزن آنها دسته‌بندی می‌کنند. علاوه ‌بر این فرکانس کوبش مته، قدرت کوبندگی، طراحی ارگونومیک، قابلیت کارکرد به شکل چکشی، دریلی و یا دریلی- چکشی و... از دیگر فاکتورهای فنی در این تجهیزات ساختمانی است.

کامیون‌های مفصلی

این نوع کامیون به ‌علت نوع طراحی بخش باربر از جمله مهمترین ماشین آلات ساختمانی هستند که برای حمل مصالح و یا تخلیه نخاله از پروژه‌های عمرانی مورد استفاده قرار می‌گیرند. کامیون‌های مفصلی از بخش‌های جداگانه کابین و تریلر باریک یا همان جعبه تخلیه تشکیل شده ‌است که توسط یک محور لولایی شکل چرخان به یکدیگر متصل هستند. اتصال بخش کابین به بخش بار حالت مفصلی دارد. از این نوع کامیون در پروژه‌های ساختمانی عموماً برای حمل‌ونقل مواد و مصالح و یا تخلیه نخاله و... استفاده می‌کنند و از کاربردی ترین دستگاه های ساختمان سازی هستند.

کامیون فصلی

بیل مکانیکی

بیل‌های مکانیکی از جمله ماشین‌آلات ساختمانی سنگین هستند که برای مراحل تخریب و یا گودبرداری در مقدمات پروژه‌های بزرگ عمرانی طراحی‌ شده‌اند. هر بیل مکانیکی دارای یک بازوی هیدرولیکی بسیار بزرگ و قدرتمند است که با توجه به نوع ابزار متصل شده به آن برای مصارفی همچون حفاری، تخریب، کنده‌کاری، حمل‌ونقل و... کارایی دارد. انواع بیل مکانیکی را از نظر ابعاد دستگاه در مدل‌های مینی بیل، بیل‌های متوسط و بزرگ دسته‌بندی می‌کنند. قسمت بازوی مکانیکی این ماشین‌ها با استفاده از سیستم هیدرولیکی آن‌قدر قدرتمند است که می‌توانیم با چنگک‌های بیل مانند و بزرگ این دستگاه برای حفاری‌های عمیق اما دقیق و منظم دست ‌به ‌کار شویم.

لیفتراک

لیفتراک از جمله ماشین آلات ساختمانی است که در سطح پروژه‌های بزرگ عمرانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. لیفتراک در اصل ماشین حمل بار در سطح فضاهای کارخانه‌ای و یا انبارداری است؛ اما از قدرت آنها می‌توانیم برای حمل پالت‌های سنگین مصالح ساختمانی در سطح پروژه‌های بزرگ نیز استفاده کنیم. معمولاً از انواع لیفتراک‌های قدرتمند دیزلی با طراحی دکل بلند مناسب حمل پالت‌های سنگین در سطح پروژه‌های ساختمانی استفاده می‌کنند.

درام یا غلتک

درام یا همان غلتک از ماشین‌آلات ساختمانی برای پروژه های زیرسازی است که به شکل رول‌های بزرگ و سنگین فلزی برای متراکم سازی خاک طراحی ‌شده است. اصولاً انواع درام در دسته‌بندی ماشین‌آلات راه‌سازی قرار می‌گیرند، اما از برخی درام‌های سبک برای فشرده‌سازی خاک در مراحل پایان گودبرداری و یا محوطه سازی فضاهای ساختمانی نیز استفاده می‌کنند. درام‌ها یا همان غلتک‌ها در دو مدل صاف و پادفوت دسته‌بندی می‌شوند.

درام

دامپر

دامپرها وسایل حمل‌ونقل موتوری با ابعاد کوچک در سطح پروژه‌های ساختمانی هستند. به نوعی می‌توانیم دامپر را به شکل فرغون موتوردار خیلی بزرگ تجسم کنیم. هر چند که از لحاظ ساختاری و نوع طراحی کاملا با فرغون متفاوت هستند. از دامپرها برای حمل مصالح ساختمانی در فواصل کوتاه از پروژه‌های ساختمان‌سازی استفاده می‌کنند. دامپرها در ظرفیت‌های گوناگون طراحی می‌شوند که بزرگترین آنها ابعادی در حد یک کامیونت کوچک همراه کابین سرنشین‌دار دارد.

بولدوزر

بولدوزر یکی از بزرگترین ماشین آلات ساختمانی است که همراه تیغه‌های بزرگ خود برای جابجایی حجم زیاد مصالح و یا نخاله در سطح زمین طراحی ‌شده است. از انواع بولدوزر معمولاً برای پروژه‌های خاکی در فواصل کوتاه استفاده می‌کنند، تا جاییکه می‌توانند حداقل ۸ و حداکثر ۱۰۰ متر خاک را جابجا کنند. از این دستگاه قدرتمند برای پروژه‌های گودبرداری ساختمان و یا تخلیه نخاله استفاده می‌شود. تسطیح زمین و پاک‌سازی از بوته‌ها و کنده‌ی درختان، جابجا کردن توده‌های خاکی، ایجاد رمپ‌ها و مسیرهای خاکی در محل گودبرداری، پشته کردن خاک و... از جمله وظایف این ماشین بزرگ ساختمان‌سازی است.

تراک میکسر

تراک میکسر از جمله پرکاربردترین دستگاههای ساختمان سازی است که تخصصی برای حمل بتن در فواصل طولانی و به مدت زیاد طراحی ‌شده است. تراک میکسر ماشین واسط از محل کارخانه تولید بتن تا محل پروژه ساختمان‌سازی است. هر دستگاه تراک میکسر دیگ گردان بزرگی دارد که مخصوص حمل بتن در فواصل طولانی ساخته ‌شده است. اگر برای مراحل بتن‌ریزی پروژه‌های ساختمانی به استفاده از بتن آماده نیاز باشد، مقدار بتن تولید شده در محل کارخانه را از طریق همین تراک میکسر تا محل پروژه جابجا می‌کنند.

اهمیت ماشین آلات ساختمانی

ماشین آلات ساختمانی بسیار گسترده هستند و در هر مرحله از پروژه‌ها کارایی دارند. قاعدتاً در مسیر ساخت‌وساز به استفاده از این ماشین‌آلات نیاز دارید. اما لازم است تا با دقت کافی نوع، ظرفیت، توانمندی و کیفیت ساخت تا کارایی هر دستگاه را بررسی کنید و مطمئن باشید که ظرفیت دستگاه با سطح کار پروژه شما همخوانی داشته باشد.

توجه به ظرفیت ماشین آلات ساختمانی باعث بهبود روند کار، سرعت اجرای عملیات و استفاده بهینه از فضا و امکانات و حتی مصالح و نیروی کار خواهد شد. در عین حال برای هر پروژه دقت کنید که از تجهیزات ساختمانی با در نظر گرفتن ظرفیت اسمی تعریف شده آنها استفاده کنید.

آشنایی با انواع ماشین آلات ساختمانی

پروژه‌های ساختمانی در مراحل گوناگون و به روش‌های متفاوت اجرا می‌شوند. از مرحله گودبرداری تا ساخت فونداسیون و طراحی اسکلت، تولید و تزریق بتن تا طی شدن پروسه طولانی نازک‌کاری و... همگی در فهرست بلند بالا از فعالیت‌های عمرانی هستند که برای اجرای آنها به طیف بزرگی از انواع ماشین آلات ساختمانی نیاز داریم.

ماشین آلات ساختمانی تکنیک استفاده از ابزارهای قدرتمند، موتوری شده و بزرگ برای انجام سریع، ساده و دقیق پروژه‌های عمرانی هستند. این ماشین‌آلات در واقع با هدف ساده سازی کارها و یا انجام سریع و پرحجم وظایف در مراحل مختلف ساختمان‌سازی طراحی شده‌اند. مهارت در کار با انواع دستگاه های ساختمان سازی منجر به کیفیت ساخت بهتر، روند سریع‌تر کارها، دورریز مصالح کمتر، نیروی کار کمتر و کاهش هزینه‌ها خواهد شد. در این مقاله از گروه متسل موتور جستجوی تخصصی صنعت ساختمان به معرفی انواع ماشین آلات ساختمانی می‌پردازیم.  اگر قصد خرید قطعه بتنی دارید می‌توانید از طریق مت سل اقدام کنید.

ماشین آلات ساختمانی

انواع ماشین آلات ساختمانی

فعالیت‌های ساختمان‌سازی متفاوت است و برای انجام سریع، دقیق و قدرتمند هر نوع فعالیت تجهیزات ساختمانی تخصصی طراحی‌ شده است. این ماشین‌ها به قرار زیر هستند:

  • انواع بالابر ساختمانی
  • انواع بتونیر (میکسر بتن)
  • انواع کمپکتور
  • انواع ویبراتور بتن
  • ماله پروانه‌ای
  • شمشه ماله موتوری
  • باکت‌های حمل مصالح
  • دستگاه میلگردبر
  • کاتر آسفالت بر
  • دستگاه بلوک‌زنی
  • انواع چکش تخریب
  • کامیون‌های مفصلی
  • انواع بیل مکانیکی
  • بلدوزر
  • انواع درام (غلطک)
  • لیفتراک
  • لودر
  • تراک میکسر
  • دامپر

هر کدام از این ماشین آلات ساختمانی مکانیزم طراحی تخصصی دارند. در عین ‌حال با ظرفیت‌های گوناگون در انواع متفاوتی ساخته می‌شوند که قابلیت کاربرد هر مدل را کاملاً تخصصی خواهد کرد. در ادامه این مطلب به تحلیل فنی و کاربردی انواع تجهیزات ساختمانی می‌پردازیم و از وظایف هر کدام در صنعت ساختمان‌سازی صحبت می‌کنیم.

بالابر ساختمانی

بالابر های ساختمانی از مهمترین ماشین آلات ساختمانی هستند که تقریباً در هر نوع پروژه استفاده می‌شوند. در دنیای مدرن که تمامی ساختمان‌ها رو به آسمان با تعداد طبقات زیاد ساخته می‌شوند، برای حمل مصالح در ارتفاع بلند ساختمان‌ها به انواع این بالابرها نیاز داریم.

بالابر ساختمانی با استفاده از نیروی برق و جانمایی الکتروموتورهای تک‌فاز و یا سه فاز کار می‌کند. مکانیزم کارکرد آنها نیز متکی بر حمل بار توسط سیم بکسل است. هر دستگاه بالابر ساختمانی دارای استراکچر بزرگی است که آن را در لبه بیرونی بالاترین نقطه ساختمان نصب می‌کنند تا از قلاب سیم بکسل برای حمل انواع باکت و یا هر نوع مصالح سنگین استفاده کنند. انواع بالابر ساختمانی را با توجه به ظرفیت حمل مصالح در مدل‌های 250، 400، ۵۰۰، ۷۵۰ و 1000 کیلویی دسته‌بندی می‌کنند. از این میان تنها مدل ۲۵۰ یا ۳۵۰ کیلویی از نوع تکفاز و باقی از نوع تجهیزات ساختمانی سه فاز هستند.

بالابر ساختمانی

بتونیر (میکسر بتن)

بتونیر یا همان میکسر بتن دستگاه تخصصی تولید بتن در سطح پروژه‌های عمرانی است. این دستگاه دارای دیگ بزرگ مخروطی ‌شکل گردانی است که از فضای داخلی آن برای مخلوط کردن سریع و دقیق مصالح پایه مانند سیمان، شن، ماسه و آب برای تولید بتن استفاده می‌کنند. برای چرخش دیگ دستگاه بتونیر از انواع موتورهای الکتریکی تکفاز، سه فاز و یا موتورهای احتراقی از نوع بنزینی و یا دیزلی استفاده می‌شود. بتونیر از کاربردی‌ترین ماشین آلات ساختمانی است که در ظرفیت‌های گوناگون ۱۲۰، ۱۸۰، ۲۵۰، ۴۰۰، ۵۰۰، ۷۵۰ و 1000 لیتری طراحی ‌شده است.

از میان ظرفیت‌های گوناگون بتونیر تنها مدل‌های ۱۲۰ الی ۲۵۰ لیتری با استفاده از الکتروموتورهای تک‌فاز طراحی می‌شوند. در عین ‌حال مدل‌های ۱۲۰ و ۱۸۰ لیتری از نوع آزمایشگاهی و باقی از نوع کارگاهی هستند. میکسر بتن‌های بزرگ دارای امکانات ویژه مانند فرمان تخلیه گیربکسی، بارگیری باکت دار، شاسی چهارچرخ، مکانیزم چرخش دنده کمر و یا رولیک لاستیک فشرده و... هستند. استفاده از بتونیر در سطح کارگاه منجر به تولید بتن در مدت زمان کوتاه، کیفیت ساخت بالا، درصد دورریز مصالح کم و نیروی انسانی کمتر و کاهش هزینه‌ها خواهد شد.

کمپکتور

کمپکتور از ماشین آلات ساختمانی است که در پروژه‌های زیرسازی برای کوباندن و متراکم سازی خاک استفاده می‌شود. در تمامی پروژه‌های عمرانی به متراکم کردن خاک زیر پای سازه قبل ‌از آغاز مراحل ساخت فونداسیون نیاز داریم. اما به ‌علت محدودیت فضا نمی‌توانیم از ماشین آلات ساختمانی مانند غلتک‌ها و درام‌ها استفاده کنیم. انواع کمپکتور در مدل‌های صفحه‌ای و یا قورباغه‌ای را برای این منظور طراحی کرده‌اند.

هر دستگاه کمپکتور از تجهیزات ساختمانی با صفحه فلزی بزرگ و سنگینی است که تحت تاثیر قدرت موتور بنزینی و دیزلی به شکل متوالی بر سطح زمین کوبانده می‌شود. این کوبیدن‌های متوالی آن‌قدر قدرتمند هستند که بستر خاکی را کاملاً متراکم خواهد کرد. انواع کمپکتور در دو مدل صفحه‌ای و قورباغه‌ای موجود هستند:

  • کمپکتور صفحه‌ای: دارای صفحه بزرگ و سنگین کوبنده هستند که در اندازه‌های ۵۰*۵۰ الی ۷۵*۷۵ سانتی متری طراحی می‌شوند.
  • کمپکتور قورباغه‌ای: صفحه کوبنده این نوع کمپکتور کوچک در اندازه ۳۰*۳۰ سانتی‌متر است. اما دستگاه با مکانیزم جهنده طراحی‌ شده است. به شکلی که همراه با حرکت‌های جهشی و با استفاده از وزن خود دستگاه برای کوباندن و متراکم سازی خاک اقدام می‌کنند.

کمپکتور

ویبراتور بتن

ویبراتور بتن از جمله حیاتی‌ترین ماشین آلات ساختمانی است که متأسفانه برخی از کارفرماها استفاده از آنها را جدی نمی‌گیرند. این در حالی است که با استفاده درست و انتخاب مناسب ویبراتور می‌توانیم حجم سنگین بتن را به ‌طور کامل توزیع کرده و تمامی حباب‌های باقیمانده در عمق بتن را خارج سازیم.

بتن حین تخلیه در قالب‌ها علاقه‌ای به توزیع یکدست ندارد. از طرفی مقدار قابل ‌توجه حباب در لایه‌های عمیق آن باقی خواهد ماند. در هر صورت این بتن را نمی‌توانیم به حال خود رها کنیم و باید با استفاده از تکنیک ارتعاش برای حذف اصطکاک میان ذرات، توزیع یکدست و خارج‌سازی حباب‌ها اقدام کنیم. این کار توسط انواع دستگاه ویبراتور بتن انجام می‌شود.

ویبراتور بتن یک نوع شیلنگ بلند با سر ارتعاشی است که محور ارتجاعی آن در طول ۱ الی ۹ متری طراحی شده که در یک سمت به موتور دستگاه و در سمت دیگر به پوکر (بخش تولید ارتعاش) متصل است. از انواع موتورهای الکتریکی، بنزینی، دیزلی و یا کمپرسور باد برای چرخش محور ارتجاعی و تولید ارتعاش در پوکر استفاده می‌کنند.

ماله پروانه‌ای

ماله پروانه‌ای از ماشین‌آلات کف‌سازی در پروژه‌های ساختمانی و ساخت محوطه‌های شهری است. این دستگاه تخصصی برای توزیع یکدست بتن در سطوح بزرگ و کف سازی بتن طراحی‌ شده است. هر دستگاه ماله پروانه‌ای دارای تیغه‌های صاف و بلند به شکل پره‌های هلیکوپتری است که در بخش زیرین دستگاه و به موازات سطح زمین می‌چرخند. چرخش این تیغه‌ها باعث توزیع یکدست بتن خواهد شد. برای تولید این حرکت نیز از انواع موتورهای الکتریکی، بنزینی و یا دیزلی استفاده ‌شده است.

انواع ماله پروانه‌ای و یا ماله موتوری را براساس سایز دهانه ماله‌کشی در مدل‌های ۶۰، 90 و 120 سانتی‌متری دسته‌بندی می‌کنند. ماله ۶۰ سانت کوچکترین سایز استاندارد است که به ماله گوشه زن شناخته می‌شود. زیرا با استفاده از این ماله‌ها می‌توانیم بخش‌های کناری از کنج فضاها و لبه دیوارها را ماله‌کشی کنیم. مدل‌های خیلی بزرگ انواع این ماله‌ها را به شکل دستگاه‌های سرنشین دار طراحی می‌کنند. همچنین گاهاً به‌ خاطر عمق زیاد بتن و یا بتن خیس از سینی ماله پروانه‌ای با اتصال به تیغه‌های هلیکوپتری برای ماله‌کشی و مسطح سازی بتن استفاده خواهد شد.

شمشه ماله موتوری

شمشه ماله موتوری از دیگر ماشین آلات ساختمانی است که برای پروژه‌های مسطح سازی بتن طراحی ‌شده است. معمولاً از ماله پروانه‌ای برای مسطح سازی محوطه‌های بزرگ بتن و از این شمشه موتوری‌ها برای مسطح سازی فضاهای کوچک ساختمانی استفاده می‌کنند.

هر دستگاه شمشه ماله موتوری دارای تیغه بلند 1.5 الی ۶ متری و از جنس آلومینیوم و یا فولادین است که ضد خش و ضد زنگ طراحی ‌شده است. حرکت این تیغه بر روی سطوح بتنی باعث توزیع یکدست و صیقل زنی رویه بتن خواهد شد. در شاسی دستگاه و بر روی تیغه شمشه یک عدد موتور الکتریکی و یا بنزینی نصب شده ‌است. حرکت چرخشی موتور از طریق یک سیستم لنگ ارتعاشی به تیغه شمشه منتقل می‌شود که باعث تولید ارتعاش در آن خواهد شد. به ‌این‌ ترتیب با حرکت تیغه ارتعاش بر روی بتن باعث توزیع یکدست بتن، حباب گیری و صیقل زنی سطوح گسترده می‌شود.

باکت‌های حمل مصالح

باکت‌ها ظروف بزرگ فلزی هستند که برای حمل مصالح فله‌ای و سنگین ‌وزن در پروژه‌های ساختمانی مانند حمل بتن و یا سیمان طراحی شده‌اند. باکت‌ها در اصل ماشین آلات ساختمانی مستقل نیستند؛ بلکه توسط بالابرهای ساختمانی برای حمل مصالح در پروژه‌های ساختمانی استفاده می‌شوند. انواع باکت را در ظرفیت‌های گوناگون ۱۰۰ الی 2000 و حتی 3000 لیتری طراحی می‌کنند. همگی آنها ظرف‌های فلزی مخروطی شکل هستند که در مدل‌های تخلیه از زیر و یا تخلیه از بغل طراحی شده اند. برخی مدل‌های سنگین دارای مکانیزم تخلیه گیربکسی هستند. این گیربکس برای تنظیم مقدار بازشو دریچه تخلیه باکت طراحی ‌شده است و در تخلیه دقیق و کنترل‌ شده بتن برای پروژه‌های مختلف عمرانی ابزاری کارآمد است. همچنین برخی از انواع باکت‌های بزرگتر از 1000 لیتری را به شکل سرنشین‌دار طراحی می‌کنند. این بخش سرنشین برای حمل کارگر حین تخلیه بتن طراحی ‌شده است تا از توزیع مناسب بتن و تخلیه باکت اطمینان داشته باشیم.

باکت حمل مصالح

دستگاه میلگرد بر

میلگرد بر از جمله ماشین آلات ساختمانی است که در مرحله آرماتوربندی برای ساخت سازه‌های بتن مسلح استفاده می‌شود. این دستگاه با مکانیزم هیدرو مکانیکی طراحی‌ شده است و قدرت بالایی برای برش سریع، منظم و هدفمند انواع میلگرد دارد.

برای تولید بتن مسلح به ایجاد شبکه‌های آرماتوربندی نیاز داریم که با استفاده از قطعات بزرگ و کوچک میلگردها در قطرهای گوناگون ساخته می‌شوند. میلگردها در شاخه‌های بزرگ ۱۲ متری عرضه شده و با استفاده از انواع میلگرد بر برای بریدن و قطعه قطعه کردن آنها اقدام می‌کنند. خاموت زن، دستگاه شاخ گوزنی و... نیز از دیگر انواع ماشین آلات ساختمانی هستند که برای برش منظم و یا فرم دهی به میلگردها طراحی ‌شده‌اند.

کاتر آسفالت بر

برای برش سطوح سخت عمرانی مانند سطوح آسفالتی و یا بتنی و حتی سطوح سنگی و موزاییکی از انواع کاتر آسفالت بر استفاده می‌کنند. کاترها در دسته‌بندی ماشین آلات ساختمانی با هدف تخریب و مرمت و یا پروژه‌های بازسازی قرار می‌گیرند. از انواع کاتر برای ایجاد حفاری‌ها، حفر کانال، شیارزنی سطوح آسفالتی و بتنی به جهت مرمت و تعمیر و یا نصب تأسیسات ساختمانی و شهری استفاده می‌کنند.

هر دستگاه کاتر آسفالت بر دارای تیغه دیسکی بزرگی است که با سرعت بالا و قدرت زیاد توسط موتورهای الکتریکی، بنزینی و یا دیزلی می‌چرخد. از لبه سخت فولادین اما تیز این تیغه برای برش عمیق سطوح استفاده می‌شود. انواع کاتر آسفالت بر را با توجه به سایز تیغه در مدل‌های ۳۵ الی ۹۰ سانتی‌متری دسته‌بندی می‌کنند. همچنین برای برش سطوح مختلف انواع تیغه کاترهای مخصوص بتنی بر و یا آسفالت بر ساخته شده است.

کاتر آسفالت بر

دستگاه بلوک زنی

این دستگاه از جمله ماشین آلات ساختمانی است که برای تولید تعداد زیاد بلوک‌های سیمانی در اندازه‌های مختلف طراحی ‌شده است. انواع دستگاه بلوک زنی در مدل‌های دستی و یا نیمه مکانیزه و حتی تمام مکانیزه ساخته شده‌اند و ظرفیت بلوک‌زنی آنها با یکدیگر متفاوت است. معمولاً از این دستگاه های ساختمان سازی در سطح کارگاه‌های تولید قطعات بتنی و برای قالب‌گیری و تولید تعداد زیاد بلوک‌های سیمانی در مدت‌ زمانی کوتاه اما با کیفیت ساخت مطلوب استفاده می‌کنند.

چکش تخریب

از جمله ابزارهای قدرتمند تخریب در فضاهای ساختمانی است. انواع چکش تخریب در مدل‌های گوناگون از قبیل دریل بتن کن، هیلتی و یا پیکور از مدل‌های برقی و یا پنوماتیکی دسته‌بندی می‌شوند.

هر دستگاه چکش تخریب دارای مته کوبنده و قدرتمندی است که در ضربات متوالی قادر به خرد کردن انواع سطوح بتنی، سنگی، آجری، سرامیکی و... است. این چکش‌ها را براساس وزن آنها دسته‌بندی می‌کنند. علاوه ‌بر این فرکانس کوبش مته، قدرت کوبندگی، طراحی ارگونومیک، قابلیت کارکرد به شکل چکشی، دریلی و یا دریلی- چکشی و... از دیگر فاکتورهای فنی در این تجهیزات ساختمانی است.

کامیون‌های مفصلی

این نوع کامیون به ‌علت نوع طراحی بخش باربر از جمله مهمترین ماشین آلات ساختمانی هستند که برای حمل مصالح و یا تخلیه نخاله از پروژه‌های عمرانی مورد استفاده قرار می‌گیرند. کامیون‌های مفصلی از بخش‌های جداگانه کابین و تریلر باریک یا همان جعبه تخلیه تشکیل شده ‌است که توسط یک محور لولایی شکل چرخان به یکدیگر متصل هستند. اتصال بخش کابین به بخش بار حالت مفصلی دارد. از این نوع کامیون در پروژه‌های ساختمانی عموماً برای حمل‌ونقل مواد و مصالح و یا تخلیه نخاله و... استفاده می‌کنند و از کاربردی ترین دستگاه های ساختمان سازی هستند.

کامیون فصلی

بیل مکانیکی

بیل‌های مکانیکی از جمله ماشین‌آلات ساختمانی سنگین هستند که برای مراحل تخریب و یا گودبرداری در مقدمات پروژه‌های بزرگ عمرانی طراحی‌ شده‌اند. هر بیل مکانیکی دارای یک بازوی هیدرولیکی بسیار بزرگ و قدرتمند است که با توجه به نوع ابزار متصل شده به آن برای مصارفی همچون حفاری، تخریب، کنده‌کاری، حمل‌ونقل و... کارایی دارد. انواع بیل مکانیکی را از نظر ابعاد دستگاه در مدل‌های مینی بیل، بیل‌های متوسط و بزرگ دسته‌بندی می‌کنند. قسمت بازوی مکانیکی این ماشین‌ها با استفاده از سیستم هیدرولیکی آن‌قدر قدرتمند است که می‌توانیم با چنگک‌های بیل مانند و بزرگ این دستگاه برای حفاری‌های عمیق اما دقیق و منظم دست ‌به ‌کار شویم.

لیفتراک

لیفتراک از جمله ماشین آلات ساختمانی است که در سطح پروژه‌های بزرگ عمرانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. لیفتراک در اصل ماشین حمل بار در سطح فضاهای کارخانه‌ای و یا انبارداری است؛ اما از قدرت آنها می‌توانیم برای حمل پالت‌های سنگین مصالح ساختمانی در سطح پروژه‌های بزرگ نیز استفاده کنیم. معمولاً از انواع لیفتراک‌های قدرتمند دیزلی با طراحی دکل بلند مناسب حمل پالت‌های سنگین در سطح پروژه‌های ساختمانی استفاده می‌کنند.

درام یا غلتک

درام یا همان غلتک از ماشین‌آلات ساختمانی برای پروژه های زیرسازی است که به شکل رول‌های بزرگ و سنگین فلزی برای متراکم سازی خاک طراحی ‌شده است. اصولاً انواع درام در دسته‌بندی ماشین‌آلات راه‌سازی قرار می‌گیرند، اما از برخی درام‌های سبک برای فشرده‌سازی خاک در مراحل پایان گودبرداری و یا محوطه سازی فضاهای ساختمانی نیز استفاده می‌کنند. درام‌ها یا همان غلتک‌ها در دو مدل صاف و پادفوت دسته‌بندی می‌شوند.

درام

دامپر

دامپرها وسایل حمل‌ونقل موتوری با ابعاد کوچک در سطح پروژه‌های ساختمانی هستند. به نوعی می‌توانیم دامپر را به شکل فرغون موتوردار خیلی بزرگ تجسم کنیم. هر چند که از لحاظ ساختاری و نوع طراحی کاملا با فرغون متفاوت هستند. از دامپرها برای حمل مصالح ساختمانی در فواصل کوتاه از پروژه‌های ساختمان‌سازی استفاده می‌کنند. دامپرها در ظرفیت‌های گوناگون طراحی می‌شوند که بزرگترین آنها ابعادی در حد یک کامیونت کوچک همراه کابین سرنشین‌دار دارد.

بولدوزر

بولدوزر یکی از بزرگترین ماشین آلات ساختمانی است که همراه تیغه‌های بزرگ خود برای جابجایی حجم زیاد مصالح و یا نخاله در سطح زمین طراحی ‌شده است. از انواع بولدوزر معمولاً برای پروژه‌های خاکی در فواصل کوتاه استفاده می‌کنند، تا جاییکه می‌توانند حداقل ۸ و حداکثر ۱۰۰ متر خاک را جابجا کنند. از این دستگاه قدرتمند برای پروژه‌های گودبرداری ساختمان و یا تخلیه نخاله استفاده می‌شود. تسطیح زمین و پاک‌سازی از بوته‌ها و کنده‌ی درختان، جابجا کردن توده‌های خاکی، ایجاد رمپ‌ها و مسیرهای خاکی در محل گودبرداری، پشته کردن خاک و... از جمله وظایف این ماشین بزرگ ساختمان‌سازی است.

تراک میکسر

تراک میکسر از جمله پرکاربردترین دستگاههای ساختمان سازی است که تخصصی برای حمل بتن در فواصل طولانی و به مدت زیاد طراحی ‌شده است. تراک میکسر ماشین واسط از محل کارخانه تولید بتن تا محل پروژه ساختمان‌سازی است. هر دستگاه تراک میکسر دیگ گردان بزرگی دارد که مخصوص حمل بتن در فواصل طولانی ساخته ‌شده است. اگر برای مراحل بتن‌ریزی پروژه‌های ساختمانی به استفاده از بتن آماده نیاز باشد، مقدار بتن تولید شده در محل کارخانه را از طریق همین تراک میکسر تا محل پروژه جابجا می‌کنند.

اهمیت ماشین آلات ساختمانی

ماشین آلات ساختمانی بسیار گسترده هستند و در هر مرحله از پروژه‌ها کارایی دارند. قاعدتاً در مسیر ساخت‌وساز به استفاده از این ماشین‌آلات نیاز دارید. اما لازم است تا با دقت کافی نوع، ظرفیت، توانمندی و کیفیت ساخت تا کارایی هر دستگاه را بررسی کنید و مطمئن باشید که ظرفیت دستگاه با سطح کار پروژه شما همخوانی داشته باشد.

توجه به ظرفیت ماشین آلات ساختمانی باعث بهبود روند کار، سرعت اجرای عملیات و استفاده بهینه از فضا و امکانات و حتی مصالح و نیروی کار خواهد شد. در عین حال برای هر پروژه دقت کنید که از تجهیزات ساختمانی با در نظر گرفتن ظرفیت اسمی تعریف شده آنها استفاده کنید.