بتن خوب چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

برای احداث سازه‌های مقاوم و ماندگار به استفاده از بتن مرغوب نیاز داریم. بدون تردید بتن اصلی‌ترین مصالح در احداث ساختمان‌های نوین است. این در حالی است که بتن در دسته‌بندی مصالح ترکیبی قرار می‌گیرد و باید آن را با مخلوط کردن دقیق و به ‌اندازه مصالح تولید کنیم.

معیارهای تشخیص بتن خوب متفاوت هستند. از انتخاب نوع مصالح، کیفیت مصالح، نوع فرموله کردن مخلوط مصالح، روش هم زدن مصالح و تولید بتن و حتی چگونگی انتقال بتن و انتخاب افزودنی‌ها و... همگی در ویژگی های بتن باکیفیت تأثیرگذار است. همه مهندسین برای ساخت سازه‌های خود به بهره‌مندی از بهترین و مرغوب‌ترین بتن‌ها نیاز دارند. اما چگونه این مصالح ترکیبی را ارزیابی کنیم؟ کارخانه‌های تولید بتن آماده فراوانند و هر کدام ادعای بهترین را یدک می‌کشند. در این ‌میان ویژگی های بتن خوب و با کیفیت چیست؟ در این مقاله از گروه متسل موتور جستجوی تخصصی صنعت ساختمان به بررسی ویژگی های بتن مرغوب می‌پردازیم و سعی داریم تا یک دورنمای کاربردی برای ارزیابی تمامی بتن‌ها خصوصاً بتن آماده محصول کارخانه‌ها را مطرح سازیم. اگر قصد خرید قطعه بتنی دارید با ما تماس بگیرید.

تن با کیفیت

ویژگی های ظاهری بتن با کیفیت

اگر چه برای تشخیص بتن مرغوب روش‌های استاندارد آزمایش بتن مطرح است و جمع کاملی از انواع تست‌ها و دستورالعمل‌ها تدوین شده ‌است و شما هم به ‌عنوان مجری پروژه لازم است تا از چند و چون این تست‌های استاندارد اطلاع داشته باشید. اما با یک نگاه ساده در ظاهر بتن نیز می‌توانیم در مورد کیفیت ساخت آن و حتی کیفیت مصالح ترکیبی آن اظهارنظر کنیم. ویژگی های ظاهری طرح اختلاط بتن آماده خوب به قرار زیر است:

  • بتن حالت خمیری داشته باشد، به شکلی که کاملاً روان بوده و به ‌راحتی جابجا شود.
  • تمامی سنگدانه‌های بتن توسط خمیر سیمان احاطه شده باشند و هیچ جداشدگی میان سنگدانه‌ها و خمیر سیمان وجود نداشته باشد.
  • بتن حالت کشسانی داشته باشد، به شکلی که بتوان آن را پمپاژ کرد.
  • بتن از خاصیت کارپذیری کامل برخوردار باشد، به حالتی که برای توزیع یکدست آن در قالب‌های باریک و یا فضاهای بزرگ با مشکل مواجه نشویم.

با در نظر گرفتن همین 4 نکته ساده از حالت خمیری، مخلوط همگن، حالت کشسانی و کارپذیری کامل به ‌راحتی می‌توانیم هر نوع بتن را از شکل ظاهری آن قضاوت کنیم. اما کاربرد بتن و ویژگی های آن فراتر از شکل ظاهر آن است. لذا علاوه‌ بر شکل ظاهری به برخی دیگر از اطلاعات برای بررسی ویژگی های بتن مرغوب نیاز داریم. در ادامه به بحث‌های فنی‌تری از روش تشخیص بتن خوب می‌پردازیم.

ارزیابی بتن خوب با چند معیار مهندسی

ساخت بتن یک پروسه تمام مهندسی است که در آن مهندسین با حساسیت کامل به نحوه دانه‌بندی، نوع سیمان، نسبت درصد سیمان به آب، نوع افزودنی‌ها و حتی روش اختلاط مصالح می‌پردازند. به ‌این ‌ترتیب هر بتن دستاوردی کاملاً مهندسی شده ‌است که می‌توانیم برای ارزیابی ویژگی های آن نیز از همین ایده‌های مهندسی شده استفاده کنیم. چندین معیار در تشخیص بتن با کیفیت تأثیرگذار هستند که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم.

نوع اختلاط بتن

اصلی‌ترین ویژگی بتن آماده خوب نوع اختلاط یکدست و همگن آن است. اصولاً طرح اختلاط، مرحله پس ‌از فرموله کردن بتن است و تأثیری در فرمول مصالح و یا نسبت مصالح ندارد. این بدان معنی است که مهندسین برای ساخت بتن با دو مرحله‌ی کلی مواجه هستند. مرحله اول همان فرموله کردن بتن و انتخاب نسبت درست مصالح است. اما مرحله دوم طرح اختلاط بتن است که به ترکیب یکدست و همگن مصالح می‌انجامد. از نگاه مهندسی شده طرح اختلاط بتن باکیفیت ویژگی های زیر را دارد:

  • بتن ترکیبی همگن است: همگن بودن بتن در واقع هم‌پوشانی کامل اجزای بتن در یکدیگر است. در بتن‌های نامرغوب سنگدانه‌ها به‌ طور کامل توسط ملات سیمان احاطه نشده‌اند. چنین بتن‌هایی حالت دو فاز شده دارند، به شکلی که گویی خرده سنگ‌ها جدا از ملات سیمان حرکت می‌کنند. اما در بتن خوب همه ‌چیز همگن است و با بافتی کاملاً متراکم و منسجم روبه‌رو هستیم.
  • بتن ساختاری خمیری شکل با حالت روان پذیری مناسب دارد: روان بودن بتن را با عدد اسلامپ، معین می‌کنند و قاعدتاً در هر بخش از سازه به بتن با عدد اسلامپ تخصصی نیاز داریم. اما در هر صورت حتی چگال‌ترین بتن‌ها باید خاصیت روان پذیر بودن کامل داشته باشند.
  • بتن از کارپذیری مناسبی برخوردار است: منظور از کارپذیری، امکان توزیع مناسب بتن در قالب‌ها و یا سطوح بزرگ عمرانی است. به شکلی که بتن به‌ خوبی در تمام فضای قالب توزیع شده و تمامی زوایا، کنج‌ها، منافذ، مدخل‌ها و درزها را بپوشاند.

ویژگی های بتن خوب

نسبت آب به سیمان

بررسی نسبت آب به سیمان از مهمترین ویژگی های بتن خوب است. این درصد معیار روان بودن و شکل پذیر شدن بتن است. اما برای ساخت عضوهای مختلف سازه به بتنی با درجه روان پذیر بودن (نسبت آب) متفاوتی نیاز داریم. مثلاً بتن فونداسیون باید سنگین و چگال باشد. اما برای پمپاژ بتن به سقف‌های مرتفع از درجه روان بودن بالا و نسبت آب بیشتری استفاده می‌کنیم.

از طرفی برای تکمیل پروسه هیدراتاسیون به نسبت مناسب آب و سیمان نیاز داریم. نسبت کم آب مانع از تکمیل پروسه هیدراتاسیون می‌شود و نسبت زیاد آب مانع از خشک شدن به ‌موقع شده که با افزایش دوره کیورینگ احتمال ترک‌های عمیق و تخریب بتن زیاد است. برای طی شدن مناسب دوره هیدراتاسیون به نسبت ۲۲ الی ۲۵ درصد آب از کل مخلوط بتن نیاز داریم. به ‌این ‌ترتیب نسبت آب به سیمان در هر نوع بتن نباید از ۲۵ درصد کمتر باشد. همچنین این نسبت نباید از ۶۰ درصد تجاوز کند. لذا نسبت آب به سیمان بتن خوب در محدوده ۴۰ الی ۶۰ درصد قرار دارد.

بررسی نوع دانه بندی بتن

سنگدانه‌ها مانند شن و ماسه مهمترین مصالح پایه ساخت انواع بتن هستند که نوع دانه‌بندی آنها در کیفیت و کارایی بتن تأثیرگذار است. برای تولید انواع بتن با کاربردهای متفاوت به دانه بندی های تخصصی نیاز داریم. مثلاً برای تولید بتن فونداسیون از سنگدانه‌های درشت استفاده می‌کنند تا مقاومت فشاری بتن افزایش پیدا کند. اما در دیگر اعضای سازه مثلاً ستون طبقات بالایی و یا سقف‌ها به بتن سنگدانه نیاز داریم تا وزن کلی سازه کاهش پیدا کند.

وقتی از کاربرد بتن اطلاع دارید، قاعدتاً می‌توانید در مورد نوع دانه‌بندی آن اظهار نظر کنید و به ‌این ‌ترتیب می‌توانید ویژگی های بتن خوب از نظر ترکیب سنگدانه‌ها را ارزیابی کنید. در هر صورت توجه کنید که نوع نگاه شما در ارزیابی سنگدانه‌ها به نوع کاربرد بتن در پروژه‌های عمرانی بستگی دارد.

عیار بتن (بررسی نسبت سیمان در وزن بتن)

برای ارزیابی کاربرد بتن، مقاومت فشاری بتن و یا نوع عمل‌آوری بتن و... از معیاری با عنوان عیار بتن استفاده می‌کنند که بیان ‌کننده مقدار وزن سیمان در هر متر مکعب بتن است. به ‌این ‌ترتیب بتن با عیار ۳۵۰ دارای ۳۵۰ کیلوگرم سیمان در یک متر مکعب بتن است. از آنجا که سیمان اصلی‌ترین مصالح پایه شکل‌گیری بتن است و به ‌عنوان نوعی چسب تمامی اجزای بتن را کنار هم قرار می‌دهد، قاعدتاً بررسی درصد وزنی سیمان از معیارهای جدی تشخیص بتن باکیفیت است.

در بخش قبلی از نسبت آب به سیمان برای شکل‌گیری ملات بتن صحبت کردیم. در نظر داشته باشید که درصد وزنی آب وابسته به درصد وزنی سیمان است و قاعدتاً با کم و یا زیاد شدن عیار بتن مقدار آب مصرفی آن نیز تغییر می‌کند. از نگاه کلی لازم است تا در مراحل تشخیص بتن خوب به درصد وزنی سیمان، نوع سیمان و روش عمل‌آوری آن توجه کنید. حتی بهتر است تا قبل ‌از آغاز مراحل ساخت بتن نوع سیمان مصرفی، کیفیت و تاریخ اعتبار آن را بررسی کنید و مطمئن باشید که سیمان مصرفی در مکانی مناسب نگهداری شده‌ است. اما معیارها برای بررسی کیفیت سیمان مصرف شده در بتن چه هستند؟

ویژگی های بتن مرغوب

چگونه کیفیت سیمان در بتن آماده خوب را ارزیابی کنیم؟

این ارزیابی قبل ‌از ساخت بتن انجام می‌شود تا مطمئن باشیم که در هر صورت از سیمان مرغوب در بتن مورد نظر ما استفاده ‌شده است. از آنجا که عموماً برای خرید بتن آماده اقدام می‌کنیم، بهتر است تا در محل کارخانه حاضر باشیم و پتانسیل خط تولید کارخانه در چگونگی استفاده از سیمان را بررسی کنیم. از قبیل موارد زیر:

  • برای تولید سیمان از چه نوع مواد اولیه استفاده ‌شده است؟
  • شرایط نگهداری از سیمان در محل کارخانه چگونه است؟
  • تاریخ تولید سیمان چه وقت بوده ‌است؟ و چه مدت از تاریخ انقضا سیمان باقی‌ مانده است؟
  • آیا کارخانه از خطوط مناسب تولید بتن و همچنین سیلوهای تخصصی انباشت سیمان استفاده می‌کند؟

این نکات برای ارزیابی پتانسیل کارخانه و بررسی سیمان در بتن آماده خوب است. اما اگر خودتان در محل پروژه قصد تولید بتن دستی را دارید، لازم است تا از سیمان‌های تخصصی با اعتبار تاریخ تولید که شرایط نگهداری اصولی را سپری کرده باشد، استفاده کنید.

نقش افزودنی‌های بتن

افزودنی‌های بتن به ‌تنهایی مرجع علمی بزرگی از انواع متریال‌های شیمیایی و معدنی هستند. اگر بخواهیم لیست کنیم، به ‌راحتی می‌توانیم نام صدها نوع افزودنی بتن را ذکر کنیم که هر کدام برای ایجاد ویژگی های خاصی در بتن کارایی دارند. روان‌کننده ها، کند گیرها، زودگیر ها، حباب زا و... مهم‌ترین افزودنی‌های بتن هستند.

برای بررسی نقش افزودنی‌ها در بررسی ویژگی های بتن خوب با دو رویکرد مواجه هستیم. اولین رویکرد بتن تهیه شده با ترکیبی از افزودنی‌ها است که حالا باید با بررسی ظاهری و انجام آزمایش‌ها، کیفیت بتن و تأثیر افزودنی‌ها در ایجاد ویژگی های خاص را بررسی نماییم.

رویکرد دوم تهیه فرمول مناسب ساخت بتن قبل ‌از هر اقدام برای تولید بتن است. در این رویکرد مهندسین پروژه فرمول مناسبی از بتن را تهیه کرده و در آن حضور انواع افزودنی‌ها و حتی نسبت اختلاط آنها را مطرح می‌کنند. کارخانه تولید بتن آماده با در نظر گرفتن این فرمول بتن تخصصی پروژه‌ها را می‌سازد. قاعدتاً رویکرد دوم بهترین روش تولید بتن آماده است. به ‌این ‌ترتیب بررسی ویژگی های بتن باکیفیت خیلی قبل‌تر از مراحل ساخت از فرموله شدن حرفه‌ای مصالح و محاسبه دقیق نوع و مقدار افزودنی‌های بتن آغاز شده‌ است.

ویژگی های بتن باکیفیت

بررسی ویژگی های خاص بتن

همه بتن‌ها مقاوم هستند؛ اما هر بتنی ویژگی های خاصی دارد که آن را از دیگر انواع بتن متمایز می‌کند. مانند بتن‌های سنگین با مقاومت فشاری بالا، بتن متخلخل یا بتن سبک، بتن ضد آب، بتن ضد سولفات، بتن ضد اسید، بتن ضد انفجار، بتن با مقاومت کششی بالا و... .

برای تولید هر کدام از این ویژگی‌ها لزوماً به فرمول تخصصی بتن و استفاده از افزودنی‌ها نیاز داریم. از طرفی قطعاً هدف اصلی رسیدن به همین ویژگی های خاص است. لذا در بررسی ویژگی های بتن خوب باید شرایط پوشش ویژگی های خاص را بررسی کنید. مثلاً ضدآب بودن و یا ضدانفجار بودن و یا مقدار مقاومت فشاری را ارزیابی کنید. برای این منظور ابزارها و دستگاه‌های مختلف و روش‌های متفاوت تست بتن ابداع شده ‌است. در کل می‌توانیم این ویژگی های خاص را در موارد زیر دسته‌بندی کنیم:

  • مقدار مقاومت بتن در مقابل تهاجم شیمیایی (سولفات‌ها، فاضلاب‌ها، آب‌های شور، جریان‌های اسیدی، نمک‌های بازی، خوردگی فولاد و...)
  • مقدار مقاومت بتن در مقابل شرایط نامساعد جوی (نفوذ رطوبت، چرخه‌های یخبندان، تنش‌های دمایی و...)
  • مقدار مقاومت بتن در تنش‌های حرارتی
  • مقدار مقاومت بتن در مواجهه با عوامل فرسایشی
  • و...

قاعدتاً با یک نگاه ظاهری و بررسی روان بودن و یا همگن شدن بتن نمی‌توانید در مورد این ویژگی‌ها اظهار نظر کنید. لذا تکنیک‌های مختلف و استانداردهای معینی از دستورالعمل‌های جهانی برای تست بتن ابداع شده ‌است که لازم است تا به فراخور نوع پروژه هوشمندانه از آنها استفاده کنیم.

مهمترین تست‌های استاندارد ارزیابی بتن مرغوب

برای بررسی ویژگی های بتن باکیفیت به اطلاعاتی فراتر از شکل ظاهری بتن نیاز دارید. قاعدتاً ظاهر بتن ارزیابی مقدماتی برای تشخیص بتن خوب است؛ اما همه اطلاعات لازم را در بر ندارد. لذا مهندسین از انواع آزمایش‌ها برای شناسایی بتن باکیفیت استفاده می‌کنند. برخی از این آزمایش‌ها به ‌قرار زیر است:

  • آزمایش تعیین نرمی سیمان
  • آزمایش تعیین زمان گیرش بتن شامل بررسی پروسه زمان گیرش اولیه و ثانویه
  • آزمایش تعیین جرم حجمی بتن با بررسی جرم حجمی آزاد، جرم حجمی متراکم و مطلق
  • آزمایش تشخیص مقاومت فشاری بتن
  • آزمایش تعیین ارزش سنگدانه‌ها
  • آزمایش تعیین جذب آب سنگدانه‌ها
  • بررسی دانه‌بندی مصالح بتن
  • بررسی مقاومت فشاری بتن

تقریباً انجام تمامی این آزمایش‌ها برای بررسی کیفیت بتن الزامی است؛ اما قاعدتاً بسیاری از آنها زمان‌بر هستند و پس ‌از طی شدن مدت دوره کیورینگ در بازه‌ی طولانی نتایج مستند خود را ارائه می‌کند. قاعدتاً در سطح پروژه که با بتن تازه سروکار داریم، نمی‌توانیم از اطلاعات طولانی‌ مدت این آزمایش‌ها استفاده کنیم. برای همین است که دستورالعمل‌هایی برای بررسی کیفیت بتن تازه تدوین شده ‌است.

آزمایش‌های ارزیابی کیفیت بتن تازه

منظور از بتن تازه همان متریال خمیری شکل از مخلوط ملات سیمان و سنگدانه‌ها است که قبل ‌از سخت شدن برای تخلیه در پروژه تهیه شده ‌است. برای ارزیابی بتن آماده خوب این آزمایش‌ها را انجام می‌دهند:

  • بررسی وزن مخصوص بتن تازه
  • اندازه‌گیری حجمی و بررسی مقدار حباب هوا در بتن تازه
  • اسلامپ بتن (مقدار کارپذیری بتن)
  • و...

بتن باکیفیت؛ ساختمان ایمن

اهمیت توجه به بتن خوب اهمیت توجه به ساخت سازه‌های مقاوم و ماندگار است. وقتی ساختمان‌های مدرن سر به آسمان دارند و هر کدام از آنها در وزن سنگینی از بارهای استاتیکی و دینامیکی شکل می‌گیرند، قطعاً به استفاده از بتن باکیفیت نیاز داریم. اما توجه داشته باشید که ویژگی های بتن خوب فراتر از مقاومت فشاری آن متوجه نکات دیگری اعم از قابلیت توزیع یکدست، نبود حباب‌های هوا، بهره‌مندی سنگدانه‌های مناسب و... است.

بتن باکیفیت را با توجه به نوع کاربرد بررسی می‌کنند. هرگز با معیار مهندسی ساخت فونداسیون برای ارزیابی بتن مناسب ستون‌ها و سقف‌ها اقدام نکنید و یا برعکس؛ بلکه با در نظر گرفتن استانداردهای هر عضو سازه‌ای برای تولید بتن مرغوب همان عضو اقدام می‌کنند. در کل تهیه فرمول مناسب بتن و ارائه گزارش تخصصی به کارخانه بهترین روش تولید بتن مرغوب است.

بتن خوب چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

برای احداث سازه‌های مقاوم و ماندگار به استفاده از بتن مرغوب نیاز داریم. بدون تردید بتن اصلی‌ترین مصالح در احداث ساختمان‌های نوین است. این در حالی است که بتن در دسته‌بندی مصالح ترکیبی قرار می‌گیرد و باید آن را با مخلوط کردن دقیق و به ‌اندازه مصالح تولید کنیم.

معیارهای تشخیص بتن خوب متفاوت هستند. از انتخاب نوع مصالح، کیفیت مصالح، نوع فرموله کردن مخلوط مصالح، روش هم زدن مصالح و تولید بتن و حتی چگونگی انتقال بتن و انتخاب افزودنی‌ها و... همگی در ویژگی های بتن باکیفیت تأثیرگذار است. همه مهندسین برای ساخت سازه‌های خود به بهره‌مندی از بهترین و مرغوب‌ترین بتن‌ها نیاز دارند. اما چگونه این مصالح ترکیبی را ارزیابی کنیم؟ کارخانه‌های تولید بتن آماده فراوانند و هر کدام ادعای بهترین را یدک می‌کشند. در این ‌میان ویژگی های بتن خوب و با کیفیت چیست؟ در این مقاله از گروه متسل موتور جستجوی تخصصی صنعت ساختمان به بررسی ویژگی های بتن مرغوب می‌پردازیم و سعی داریم تا یک دورنمای کاربردی برای ارزیابی تمامی بتن‌ها خصوصاً بتن آماده محصول کارخانه‌ها را مطرح سازیم. اگر قصد خرید قطعه بتنی دارید با ما تماس بگیرید.

تن با کیفیت

ویژگی های ظاهری بتن با کیفیت

اگر چه برای تشخیص بتن مرغوب روش‌های استاندارد آزمایش بتن مطرح است و جمع کاملی از انواع تست‌ها و دستورالعمل‌ها تدوین شده ‌است و شما هم به ‌عنوان مجری پروژه لازم است تا از چند و چون این تست‌های استاندارد اطلاع داشته باشید. اما با یک نگاه ساده در ظاهر بتن نیز می‌توانیم در مورد کیفیت ساخت آن و حتی کیفیت مصالح ترکیبی آن اظهارنظر کنیم. ویژگی های ظاهری طرح اختلاط بتن آماده خوب به قرار زیر است:

  • بتن حالت خمیری داشته باشد، به شکلی که کاملاً روان بوده و به ‌راحتی جابجا شود.
  • تمامی سنگدانه‌های بتن توسط خمیر سیمان احاطه شده باشند و هیچ جداشدگی میان سنگدانه‌ها و خمیر سیمان وجود نداشته باشد.
  • بتن حالت کشسانی داشته باشد، به شکلی که بتوان آن را پمپاژ کرد.
  • بتن از خاصیت کارپذیری کامل برخوردار باشد، به حالتی که برای توزیع یکدست آن در قالب‌های باریک و یا فضاهای بزرگ با مشکل مواجه نشویم.

با در نظر گرفتن همین 4 نکته ساده از حالت خمیری، مخلوط همگن، حالت کشسانی و کارپذیری کامل به ‌راحتی می‌توانیم هر نوع بتن را از شکل ظاهری آن قضاوت کنیم. اما کاربرد بتن و ویژگی های آن فراتر از شکل ظاهر آن است. لذا علاوه‌ بر شکل ظاهری به برخی دیگر از اطلاعات برای بررسی ویژگی های بتن مرغوب نیاز داریم. در ادامه به بحث‌های فنی‌تری از روش تشخیص بتن خوب می‌پردازیم.

ارزیابی بتن خوب با چند معیار مهندسی

ساخت بتن یک پروسه تمام مهندسی است که در آن مهندسین با حساسیت کامل به نحوه دانه‌بندی، نوع سیمان، نسبت درصد سیمان به آب، نوع افزودنی‌ها و حتی روش اختلاط مصالح می‌پردازند. به ‌این ‌ترتیب هر بتن دستاوردی کاملاً مهندسی شده ‌است که می‌توانیم برای ارزیابی ویژگی های آن نیز از همین ایده‌های مهندسی شده استفاده کنیم. چندین معیار در تشخیص بتن با کیفیت تأثیرگذار هستند که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم.

نوع اختلاط بتن

اصلی‌ترین ویژگی بتن آماده خوب نوع اختلاط یکدست و همگن آن است. اصولاً طرح اختلاط، مرحله پس ‌از فرموله کردن بتن است و تأثیری در فرمول مصالح و یا نسبت مصالح ندارد. این بدان معنی است که مهندسین برای ساخت بتن با دو مرحله‌ی کلی مواجه هستند. مرحله اول همان فرموله کردن بتن و انتخاب نسبت درست مصالح است. اما مرحله دوم طرح اختلاط بتن است که به ترکیب یکدست و همگن مصالح می‌انجامد. از نگاه مهندسی شده طرح اختلاط بتن باکیفیت ویژگی های زیر را دارد:

  • بتن ترکیبی همگن است: همگن بودن بتن در واقع هم‌پوشانی کامل اجزای بتن در یکدیگر است. در بتن‌های نامرغوب سنگدانه‌ها به‌ طور کامل توسط ملات سیمان احاطه نشده‌اند. چنین بتن‌هایی حالت دو فاز شده دارند، به شکلی که گویی خرده سنگ‌ها جدا از ملات سیمان حرکت می‌کنند. اما در بتن خوب همه ‌چیز همگن است و با بافتی کاملاً متراکم و منسجم روبه‌رو هستیم.
  • بتن ساختاری خمیری شکل با حالت روان پذیری مناسب دارد: روان بودن بتن را با عدد اسلامپ، معین می‌کنند و قاعدتاً در هر بخش از سازه به بتن با عدد اسلامپ تخصصی نیاز داریم. اما در هر صورت حتی چگال‌ترین بتن‌ها باید خاصیت روان پذیر بودن کامل داشته باشند.
  • بتن از کارپذیری مناسبی برخوردار است: منظور از کارپذیری، امکان توزیع مناسب بتن در قالب‌ها و یا سطوح بزرگ عمرانی است. به شکلی که بتن به‌ خوبی در تمام فضای قالب توزیع شده و تمامی زوایا، کنج‌ها، منافذ، مدخل‌ها و درزها را بپوشاند.

ویژگی های بتن خوب

نسبت آب به سیمان

بررسی نسبت آب به سیمان از مهمترین ویژگی های بتن خوب است. این درصد معیار روان بودن و شکل پذیر شدن بتن است. اما برای ساخت عضوهای مختلف سازه به بتنی با درجه روان پذیر بودن (نسبت آب) متفاوتی نیاز داریم. مثلاً بتن فونداسیون باید سنگین و چگال باشد. اما برای پمپاژ بتن به سقف‌های مرتفع از درجه روان بودن بالا و نسبت آب بیشتری استفاده می‌کنیم.

از طرفی برای تکمیل پروسه هیدراتاسیون به نسبت مناسب آب و سیمان نیاز داریم. نسبت کم آب مانع از تکمیل پروسه هیدراتاسیون می‌شود و نسبت زیاد آب مانع از خشک شدن به ‌موقع شده که با افزایش دوره کیورینگ احتمال ترک‌های عمیق و تخریب بتن زیاد است. برای طی شدن مناسب دوره هیدراتاسیون به نسبت ۲۲ الی ۲۵ درصد آب از کل مخلوط بتن نیاز داریم. به ‌این ‌ترتیب نسبت آب به سیمان در هر نوع بتن نباید از ۲۵ درصد کمتر باشد. همچنین این نسبت نباید از ۶۰ درصد تجاوز کند. لذا نسبت آب به سیمان بتن خوب در محدوده ۴۰ الی ۶۰ درصد قرار دارد.

بررسی نوع دانه بندی بتن

سنگدانه‌ها مانند شن و ماسه مهمترین مصالح پایه ساخت انواع بتن هستند که نوع دانه‌بندی آنها در کیفیت و کارایی بتن تأثیرگذار است. برای تولید انواع بتن با کاربردهای متفاوت به دانه بندی های تخصصی نیاز داریم. مثلاً برای تولید بتن فونداسیون از سنگدانه‌های درشت استفاده می‌کنند تا مقاومت فشاری بتن افزایش پیدا کند. اما در دیگر اعضای سازه مثلاً ستون طبقات بالایی و یا سقف‌ها به بتن سنگدانه نیاز داریم تا وزن کلی سازه کاهش پیدا کند.

وقتی از کاربرد بتن اطلاع دارید، قاعدتاً می‌توانید در مورد نوع دانه‌بندی آن اظهار نظر کنید و به ‌این ‌ترتیب می‌توانید ویژگی های بتن خوب از نظر ترکیب سنگدانه‌ها را ارزیابی کنید. در هر صورت توجه کنید که نوع نگاه شما در ارزیابی سنگدانه‌ها به نوع کاربرد بتن در پروژه‌های عمرانی بستگی دارد.

عیار بتن (بررسی نسبت سیمان در وزن بتن)

برای ارزیابی کاربرد بتن، مقاومت فشاری بتن و یا نوع عمل‌آوری بتن و... از معیاری با عنوان عیار بتن استفاده می‌کنند که بیان ‌کننده مقدار وزن سیمان در هر متر مکعب بتن است. به ‌این ‌ترتیب بتن با عیار ۳۵۰ دارای ۳۵۰ کیلوگرم سیمان در یک متر مکعب بتن است. از آنجا که سیمان اصلی‌ترین مصالح پایه شکل‌گیری بتن است و به ‌عنوان نوعی چسب تمامی اجزای بتن را کنار هم قرار می‌دهد، قاعدتاً بررسی درصد وزنی سیمان از معیارهای جدی تشخیص بتن باکیفیت است.

در بخش قبلی از نسبت آب به سیمان برای شکل‌گیری ملات بتن صحبت کردیم. در نظر داشته باشید که درصد وزنی آب وابسته به درصد وزنی سیمان است و قاعدتاً با کم و یا زیاد شدن عیار بتن مقدار آب مصرفی آن نیز تغییر می‌کند. از نگاه کلی لازم است تا در مراحل تشخیص بتن خوب به درصد وزنی سیمان، نوع سیمان و روش عمل‌آوری آن توجه کنید. حتی بهتر است تا قبل ‌از آغاز مراحل ساخت بتن نوع سیمان مصرفی، کیفیت و تاریخ اعتبار آن را بررسی کنید و مطمئن باشید که سیمان مصرفی در مکانی مناسب نگهداری شده‌ است. اما معیارها برای بررسی کیفیت سیمان مصرف شده در بتن چه هستند؟

ویژگی های بتن مرغوب

چگونه کیفیت سیمان در بتن آماده خوب را ارزیابی کنیم؟

این ارزیابی قبل ‌از ساخت بتن انجام می‌شود تا مطمئن باشیم که در هر صورت از سیمان مرغوب در بتن مورد نظر ما استفاده ‌شده است. از آنجا که عموماً برای خرید بتن آماده اقدام می‌کنیم، بهتر است تا در محل کارخانه حاضر باشیم و پتانسیل خط تولید کارخانه در چگونگی استفاده از سیمان را بررسی کنیم. از قبیل موارد زیر:

  • برای تولید سیمان از چه نوع مواد اولیه استفاده ‌شده است؟
  • شرایط نگهداری از سیمان در محل کارخانه چگونه است؟
  • تاریخ تولید سیمان چه وقت بوده ‌است؟ و چه مدت از تاریخ انقضا سیمان باقی‌ مانده است؟
  • آیا کارخانه از خطوط مناسب تولید بتن و همچنین سیلوهای تخصصی انباشت سیمان استفاده می‌کند؟

این نکات برای ارزیابی پتانسیل کارخانه و بررسی سیمان در بتن آماده خوب است. اما اگر خودتان در محل پروژه قصد تولید بتن دستی را دارید، لازم است تا از سیمان‌های تخصصی با اعتبار تاریخ تولید که شرایط نگهداری اصولی را سپری کرده باشد، استفاده کنید.

نقش افزودنی‌های بتن

افزودنی‌های بتن به ‌تنهایی مرجع علمی بزرگی از انواع متریال‌های شیمیایی و معدنی هستند. اگر بخواهیم لیست کنیم، به ‌راحتی می‌توانیم نام صدها نوع افزودنی بتن را ذکر کنیم که هر کدام برای ایجاد ویژگی های خاصی در بتن کارایی دارند. روان‌کننده ها، کند گیرها، زودگیر ها، حباب زا و... مهم‌ترین افزودنی‌های بتن هستند.

برای بررسی نقش افزودنی‌ها در بررسی ویژگی های بتن خوب با دو رویکرد مواجه هستیم. اولین رویکرد بتن تهیه شده با ترکیبی از افزودنی‌ها است که حالا باید با بررسی ظاهری و انجام آزمایش‌ها، کیفیت بتن و تأثیر افزودنی‌ها در ایجاد ویژگی های خاص را بررسی نماییم.

رویکرد دوم تهیه فرمول مناسب ساخت بتن قبل ‌از هر اقدام برای تولید بتن است. در این رویکرد مهندسین پروژه فرمول مناسبی از بتن را تهیه کرده و در آن حضور انواع افزودنی‌ها و حتی نسبت اختلاط آنها را مطرح می‌کنند. کارخانه تولید بتن آماده با در نظر گرفتن این فرمول بتن تخصصی پروژه‌ها را می‌سازد. قاعدتاً رویکرد دوم بهترین روش تولید بتن آماده است. به ‌این ‌ترتیب بررسی ویژگی های بتن باکیفیت خیلی قبل‌تر از مراحل ساخت از فرموله شدن حرفه‌ای مصالح و محاسبه دقیق نوع و مقدار افزودنی‌های بتن آغاز شده‌ است.

ویژگی های بتن باکیفیت

بررسی ویژگی های خاص بتن

همه بتن‌ها مقاوم هستند؛ اما هر بتنی ویژگی های خاصی دارد که آن را از دیگر انواع بتن متمایز می‌کند. مانند بتن‌های سنگین با مقاومت فشاری بالا، بتن متخلخل یا بتن سبک، بتن ضد آب، بتن ضد سولفات، بتن ضد اسید، بتن ضد انفجار، بتن با مقاومت کششی بالا و... .

برای تولید هر کدام از این ویژگی‌ها لزوماً به فرمول تخصصی بتن و استفاده از افزودنی‌ها نیاز داریم. از طرفی قطعاً هدف اصلی رسیدن به همین ویژگی های خاص است. لذا در بررسی ویژگی های بتن خوب باید شرایط پوشش ویژگی های خاص را بررسی کنید. مثلاً ضدآب بودن و یا ضدانفجار بودن و یا مقدار مقاومت فشاری را ارزیابی کنید. برای این منظور ابزارها و دستگاه‌های مختلف و روش‌های متفاوت تست بتن ابداع شده ‌است. در کل می‌توانیم این ویژگی های خاص را در موارد زیر دسته‌بندی کنیم:

  • مقدار مقاومت بتن در مقابل تهاجم شیمیایی (سولفات‌ها، فاضلاب‌ها، آب‌های شور، جریان‌های اسیدی، نمک‌های بازی، خوردگی فولاد و...)
  • مقدار مقاومت بتن در مقابل شرایط نامساعد جوی (نفوذ رطوبت، چرخه‌های یخبندان، تنش‌های دمایی و...)
  • مقدار مقاومت بتن در تنش‌های حرارتی
  • مقدار مقاومت بتن در مواجهه با عوامل فرسایشی
  • و...

قاعدتاً با یک نگاه ظاهری و بررسی روان بودن و یا همگن شدن بتن نمی‌توانید در مورد این ویژگی‌ها اظهار نظر کنید. لذا تکنیک‌های مختلف و استانداردهای معینی از دستورالعمل‌های جهانی برای تست بتن ابداع شده ‌است که لازم است تا به فراخور نوع پروژه هوشمندانه از آنها استفاده کنیم.

مهمترین تست‌های استاندارد ارزیابی بتن مرغوب

برای بررسی ویژگی های بتن باکیفیت به اطلاعاتی فراتر از شکل ظاهری بتن نیاز دارید. قاعدتاً ظاهر بتن ارزیابی مقدماتی برای تشخیص بتن خوب است؛ اما همه اطلاعات لازم را در بر ندارد. لذا مهندسین از انواع آزمایش‌ها برای شناسایی بتن باکیفیت استفاده می‌کنند. برخی از این آزمایش‌ها به ‌قرار زیر است:

  • آزمایش تعیین نرمی سیمان
  • آزمایش تعیین زمان گیرش بتن شامل بررسی پروسه زمان گیرش اولیه و ثانویه
  • آزمایش تعیین جرم حجمی بتن با بررسی جرم حجمی آزاد، جرم حجمی متراکم و مطلق
  • آزمایش تشخیص مقاومت فشاری بتن
  • آزمایش تعیین ارزش سنگدانه‌ها
  • آزمایش تعیین جذب آب سنگدانه‌ها
  • بررسی دانه‌بندی مصالح بتن
  • بررسی مقاومت فشاری بتن

تقریباً انجام تمامی این آزمایش‌ها برای بررسی کیفیت بتن الزامی است؛ اما قاعدتاً بسیاری از آنها زمان‌بر هستند و پس ‌از طی شدن مدت دوره کیورینگ در بازه‌ی طولانی نتایج مستند خود را ارائه می‌کند. قاعدتاً در سطح پروژه که با بتن تازه سروکار داریم، نمی‌توانیم از اطلاعات طولانی‌ مدت این آزمایش‌ها استفاده کنیم. برای همین است که دستورالعمل‌هایی برای بررسی کیفیت بتن تازه تدوین شده ‌است.

آزمایش‌های ارزیابی کیفیت بتن تازه

منظور از بتن تازه همان متریال خمیری شکل از مخلوط ملات سیمان و سنگدانه‌ها است که قبل ‌از سخت شدن برای تخلیه در پروژه تهیه شده ‌است. برای ارزیابی بتن آماده خوب این آزمایش‌ها را انجام می‌دهند:

  • بررسی وزن مخصوص بتن تازه
  • اندازه‌گیری حجمی و بررسی مقدار حباب هوا در بتن تازه
  • اسلامپ بتن (مقدار کارپذیری بتن)
  • و...

بتن باکیفیت؛ ساختمان ایمن

اهمیت توجه به بتن خوب اهمیت توجه به ساخت سازه‌های مقاوم و ماندگار است. وقتی ساختمان‌های مدرن سر به آسمان دارند و هر کدام از آنها در وزن سنگینی از بارهای استاتیکی و دینامیکی شکل می‌گیرند، قطعاً به استفاده از بتن باکیفیت نیاز داریم. اما توجه داشته باشید که ویژگی های بتن خوب فراتر از مقاومت فشاری آن متوجه نکات دیگری اعم از قابلیت توزیع یکدست، نبود حباب‌های هوا، بهره‌مندی سنگدانه‌های مناسب و... است.

بتن باکیفیت را با توجه به نوع کاربرد بررسی می‌کنند. هرگز با معیار مهندسی ساخت فونداسیون برای ارزیابی بتن مناسب ستون‌ها و سقف‌ها اقدام نکنید و یا برعکس؛ بلکه با در نظر گرفتن استانداردهای هر عضو سازه‌ای برای تولید بتن مرغوب همان عضو اقدام می‌کنند. در کل تهیه فرمول مناسب بتن و ارائه گزارش تخصصی به کارخانه بهترین روش تولید بتن مرغوب است.