برای ساختمان سازی از چه نوع شن و ماسه استفاده می‌کنند؟

ساختمان‌های امروزی با استفاده از حجم قابل‌ توجه بتن و یا انواع ملات‌های سیمانی ساخته می‌شوند که در تمامی آنها از مقدار زیادی شن و ماسه ساختمانی استفاده می کنند. شن و ماسه مصالح پایه ساختمان سازی هستند که در تولید انواع بتن کارایی دارند، اما نسبت اختلاط این سنگدانه‌ها و اندازه آنها، حتی نوع بافت و شکل آنها در انواع بتن مناسب ساختمان سازی متفاوت است. بنابراین با انواع شن و ماسه ساختمان سازی سروکار داریم.

شن و ماسه در ساختمان سازی با توجه به نوع ملات تهیه شده و یا نوع کاربرد قطعات بتنی انتخاب می‌شوند. مثلاً برای ساخت فونداسیون بتن سنگین به استفاده از شن‌های درشت دانه نیاز داریم. اما برای تولید ملات سیمانی پروژه‌های کاشی‌کاری و سنگ زنی باید از ماسه‌های نرم و سبک استفاده کنیم. همین مثال ساده کافی است تا به اهمیت بررسی شن و ماسه ساختمان سازی پی ببریم. در این مقاله از گروه مت سل نیز به کلیاتی از انواع شن و ماسه در ساختمان سازی و کاربرد آنها می‌پردازیم. اگر قصد خرید قطعه بتنی دارید می‌توانید از همکاران ما کمک بگیرید.

شن و ماسه ساختمان سازی چیست؟

شن و ماسه مصالح پایه ساختمان سازی هستند که در قالب خرده سنگ‌هایی کوچک با اندازه های یکدست عرضه می‌شوند. در واقع هم شن و هم ماسه هر دو خرده سنگ‌هایی هستند که اندازه خیلی کوچکی دارند. سنگدانه‌های شن به ‌مراتب از سنگدانه‌های ماسه بزرگتر هستند. معمولاً به خرده سنگ‌هایی که از الک نمره ۴ عبور نمی‌کنند، شن گفته می‌شود. اما خرده سنگ‌های کوچک که از الک نمره ۴ عبور می‌کنند، انواع ماسه را تشکیل می‌دهند.

در مراحل مختلف ساختمان سازی به انواع گوناگونی از بتن و یا ملات‌های سیمانی نیاز داریم. تمامی این ملات‌ها از ترکیب یکدست شن و ماسه ساختمانی تهیه می‌شوند. قاعدتاً برای تولید بتن به ترکیبی معین از خرده سنگ‌های درشت شن در کنار خرده سنگ‌های کوچک و سبک ماسه نیاز داریم. اما نوع بتن و یا ملات تولید شده، نوع ترکیب سنگدانه‌های شن و ماسه را معین می‌کند. معمولاً برای تولید بتن‌های سنگین و بسیار مقاوم از درصد بالای شن و برای تولید بتن‌های سبک و روان مناسب پمپاژ و شاتکریت از درصد بیشتر ماسه استفاده می‌کنند.

چگونگی انتخاب شن و ماسه ساختمانی اهمیت بالایی دارد و تمامی مهندسین عمران باید اطلاعات کافی از دسته‌بندی های متفاوت این خرده سنگ‌ها را داشته باشند. همچنین قیمت شن و ماسه ساختمانی کاملا وابسته به نوع جنس سنگ ها و روش تولید آنها متفاوت است که در بررسی تخصصی مورد توجه قرار می گیرند.

الگوی دسته‌بندی انواع شن و ماسه مناسب ساختمان سازی

قبل ‌از آنکه بخواهیم لیست بلند بالایی از انواع شن و ماسه ساختمانی را معرفی کنیم، بهتر است نیم‌نگاهی به الگوی دسته‌بندی آنها بیاندازیم. به ‌این ‌ترتیب دید فنی بهتری از چگونگی انتخاب تا ترکیب آنها در یکدیگر داریم. الگوی انواع شن و ماسه ساختمانی به ‌قرار زیر است:

  • دسته‌بندی براساس منابع تولید: انواع شن و ماسه ساختمانی را در دو گروه بزرگ از سنگدانه‌های طبیعی و یا مصنوعی قرار می‌دهند. خرده سنگ‌های طبیعی در منابع گسترده از بستر رودخانه‌ها، دریاها و یا معادن آبرفتی وجود دارند. این خرده سنگ‌ها محصول فرسایش طولانی ‌مدت آب هستند که با ظاهر صاف و صیقلی و کروی شکل مناسب بتن ریزی در قالب‌های بتنی ساختمانی استفاده می شوند. در مقابل شن و ماسه ساختمان سازی از نوع مصنوعی قرار دارد که محصول خرد شدن تخته‌سنگ‌ها در فرایندهای کارخانه‌ای هستند. به این نوع اصطلاحاً شکسته نیز می‌گویند. معمولاً از این نوع شن و ماسه ساختمانی برای تولید بتن‌های سنگین مانند بتن فونداسیون استفاده می‌کنند.
  • دسته‌بندی براساس شکل ظاهری: در این دسته‌بندی انواع شن و ماسه ساختمانی را فارغ از اندازه و یا جنس سنگ و حتی نوع تولید با توجه به الگوی ظاهری آنها در انواع شن و ماسه گرد و یا گوشه دار قرار می‌دهند. شن و ماسه گرد، سطح صاف و صیقلی دارند که عموماً محصول معادن طبیعی هستند؛ اما خرده سنگ‌های گوشه‌دار دارای لبه تیز و سطوح خشن هستند که عموماً از خرد شدن قلوه سنگ‌های بزرگ تهیه می‌شوند. مدل نیمه گرد و یا مخلوط نیز حضور دارند که در ترکیبی از خرده سنگ‌های گرد و شکسته قرار می‌گیرند.
  • دسته‌بندی براساس جنس سنگ: جنس سنگ در انواع شن و ماسه ساختمانی متفاوت است. شن و ماسه سیلیسی متداول‌ترین نوع از سنگ‌های مختلف برای کاربردهای ساختمان سازی است. اما به ‌علت انبساط حرارتی بالا چندان مناسب تولید بتن در حجم‌های باریک نیست و عموماً برای تولید بتن مناسب حجم‌های بزرگ و یا تولید ملات سیمانی کارایی دارد.
  • دسته‌بندی براساس چگالی شن و ماسه: منظور از چگالی، مقدار سنگینی و یا سبکی خرده سنگ‌های شن و ماسه ساختمانی است. توجه کنید که انواع شن به ‌علت سنگدانه‌های درشت لزوماً سنگین تر نیستند. در مقابل نیز انواع ماسه ممکن است از سنگ‌هایی با چگالی زیاد تولید شده باشند. لذا در این دسته‌بندی با انواع شن و ماسه ساختمان سازی از نوع سبک دانه و یا سنگین دانه سروکار داریم. شن و ماسه سبک دانه شامل خرده سنگ‌ها مانند پومیس، توف، رس، دیاتومیت و... می‌شود. در مقابل انواع شن و ماسه سنگین دانه شامل سرپانتین، سیمونیت، ژئوتیت و... هستند.
  • دسته‌بندی براساس اندازه سنگدانه‌ها: در یک دسته‌بندی کلی هر خرده سنگ که از الک نمره ۴ (۴.۷۵ میلی‌متر) عبور می‌کند را ماسه و هر خرده سنگی که روی الک نمره ۴ باقی می‌ماند را شن می‌نامند. اما در همین تفکیک ساده با اندازه‌های مختلفی از انواع شن و ماسه ساختمانی سروکار داریم. ماسه بادی کوچکترین سایز را دارد و خرده سنگ‌های بزرگ ۲ سانتی‌متری و حتی بزرگ‌تر نیز در دسته‌بندی انواع شن قرار می‌گیرند.

انواع شن و ماسه در ساختمان سازی

با توجه به الگوهای مطرح ‌شده، انواع شن و ماسه ساختمانی را دسته‌بندی می‌کنند. قاعدتاً در این دسته‌بندی‌ها با نحوه تولید، شکل ظاهری، جنس سنگ و اندازه و... سروکار داریم. البته این دسته‌بندی‌ها در خرده سنگدانه‌های شن یا ماسه متفاوت است. لذا انواع این دو را جدا از هم بررسی خواهیم کرد.

انواع شن در ساختمان سازی

شن کاربردی‌ترین مصالح ساختمان سازی است که برای افزایش حجم بتن مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته با توجه به نوع بتن و کاربرد آن در سازه‌های مختلف از درصدهای گوناگون شن استفاده می‌کنند؛ اما عموم ملات‌های سیمانی و یا انواع بتن دارای ۶۰ الی ۸۰ درصد شن هستند. همچنین انواع شن ساختمان سازی در اندازه‌های ۳۸ الی ۶۳ میلی‌متری استفاده می‌شوند. انواع این خرده سنگ ها مناسب فعالیت‌های ساختمان سازی به ‌قرار زیر هستند:

  • شن طبیعی: شن طبیعی از بستر رودخانه‌ها و یا مخروط افکنه‌ها و حتی لایه‌های عمیق جلگه‌های آبرفتی به شکل معدنی تولید می‌شود. این نوع شن به شکل طبیعی خرده سنگ‌هایی در اندازه‌های کوچک با ظاهر صاف، گرد و صیقلی هستند. بنابراین به ‌راحتی روی‌ هم می‌غلتند و اصطکاک میان آنها ناچیز است. از انواع شن ساختمان سازی طبیعی برای تولید بتن روان پرکننده قالب‌های بلند و یا پیچیده ساختمان سازی مانند قالب ستون‌ها استفاده می‌کنند. شن طبیعی حین استخراج دارای حجم قابل‌ توجه ناخالصی‌ها مانند خاک و یا مواد آلی است که با شست‌وشو در مراحل کارخانه‌ای برای تولید بتن استفاده می‌شود. به این نوع شن طبیعی اصطلاحاً شن شسته گفته می‌شود.
  • شن شکسته: شن شکسته خرده سنگ‌های درشتی هستند که در خطوط کارخانه‌ای و توسط دستگاه‌های سنگ شکن از خرد شدن تخته سنگ‌های معدنی تهیه می‌شوند. از آنجا که این نوع شن و ماسه ساختمانی محصول خرد شدن سنگ‌های بزرگ هستند، ظاهر آنها حالت شکسته و گوشه دار است. این خرده سنگ‌ها بر روی ‌هم اصطکاک بالایی دارند و به ‌راحتی در حجم‌های محدود و پیچیده جابه‌جا نمی‌شوند. بنابراین مناسب تولید بتن‌های روان برای پر کردن قالب‌های کوچک ساختمانی نیستند. اما از این شن‌ها برای تولید بتن سنگین مناسب ساخت فونداسیون ساختمانی استفاده می‌کنند. از طرفی در شن شکسته پس ‌از خرد شدن تخته سنگ‌ها مواد اضافی مانند خاک و ترکیبات آلی وجود ندارد. بنابراین بدون نیاز به شستشو برای مصارف ساختمان سازی و تولید بتن استفاده می‌شوند.

انواع شن ساختمان سازی براساس شکل ظاهری

شن‌ها خرده سنگ‌های بزرگی هستند که ابعاد آنها کاملاً برجسته‌تر از ماسه مناسب حجم دهی انواع ملات‌های بتنی استفاده می‌شود. انواع شن در ساختمان سازی را براساس شکل ظاهری آنها در موارد زیر دسته‌بندی می‌کنند:

  • شن نخودی: شن‌ها با سنگدانه‌های گرد هستند که سطح کاملاً صاف و صیقلی شده دارند. از این نوع شن و ماسه ساختمانی غالباً برای پر کردن قالب‌های بتنی در فضاهای ساختمانی و تولید بتن نیمه‌ سنگین مناسب اعضای باربر بتنی استفاده می‌کنند.
  • شن بادامی: از جمله کاربردی‌ترین انواع شن در ساختمان سازی است که از سنگدانه‌هایی کشیده با مقطع گرد شبیه به بادام ساخته ‌شده است. این نوع شن در اندازه‌های ۹ الی ۱۰۰ میلی‌متری استفاده می‌شود و از جمله بهترین مصالح برای تولید بتن سنگین خصوصاً ساخت بتن فونداسیون هستند.
  • شن سوزنی: سنگدانه‌های این نوع شن ظاهری کشیده دارند. به شکلی که طول هر سنگدانه حداقل ۳ بار سطح مقطع آن است. از این نوع شن در پروژه‌های بتن‌سازی استفاده نمی‌کنند؛ اما از جمله شن‌های مناسب برای بسترسازی در فضاهای ساختمانی هستند.

انواع شن و ماسه ساختمانی در دسته‌بندی سبکدانه و سنگین دانه نیز قرار می‌گیرند. از شن‌ها محصول سنگ‌ها مانند توف، رس، پومیس و یا خاکسترهای آتشفشانی برای تولید بتن‌های سبک ساختمانی و از انواع شن‌ها مانند سرپانتین، مگنتیت، ژئوتیت و باریت برای تولید بتن‌های سنگین ساختمانی استفاده می‌کنند.

انواع ماسه در ساختمان سازی

ماسه‌ها نیز به مانند شن‌ها خرده سنگ‌هایی هستند که در اندازه‌های خیلی کوچک برای تولید انواع بتن کارایی دارند. ماسه حجم دهنده و پرکننده ملات بتن است. با استفاده از ماسه می‌توانیم برای تقویت اثربخشی سنگدانه‌های شن برای تولید بتن‌های فوق سنگین و پر کردن تمامی فضاهای خالی میان خرده سنگ‌ها استفاده کنیم. همچنین مناسب تولید انواع بتن‌های روان برای پمپاژ بتن و یا پروژه‌های شاتکریت و سیمانکاری هستند. انواع ماسه در ساختمان سازی به‌ قرار زیر دسته‌بندی می‌شوند:

  • ماسه گرد: به مانند شن گرد محصول طبیعی است که از منابعی همچون ساحل رودخانه‌ها و یا دریا تهیه می‌شوند. این نوع ماسه به ‌علت اصطکاک خیلی کم مناسب تولید بتن با روان پذیری زیاد است.
  • ماسه گوشه دار: ماسه‌هایی تهیه ‌شده از خرد کردن و آسیاب سنگ‌های معدنی است که به نسبت ماسه گرد تخلخل بسیار کمتری دارند. همچنین استحکام این نوع ماسه زیاد است و به ‌خاطر گوشه‌دار بودن سنگدانه‌های ریز آن از ثبات بالایی در بتن برخوردار هستند. از این نوع شن و ماسه ساختمانی برای تولید بتن‌های سنگین استفاده می‌کنند.

ماسه شبه گرد و یا ماسه مخلوط از دیگر انواع ماسه در ساختمان سازی هستند که برای تولید انواع بتن، انواع ملات مناسب پروژه‌های شاتکریت و یا دیوارچینی و... استفاده می‌شوند. همچنین انواع ماسه ساختمان سازی را براساس جنس سنگی آنها در گونه‌های سیلیس، آلومین، کرومیت قرار می‌دهند. البته ماسه شسته و یا دو بار شسته طبیعی مناسب فعالیت‌های ساختمان سازی است.

توصیه‌هایی برای انتخاب شن و ماسه ساختمان سازی

برای تولید بتن در بخش‌های مختلف سازه‌های ساختمانی و یا تهیه انواع ملات‌های سیمانی مناسب آجرچینی به ترکیب مناسبی از شن و ماسه ساختمانی نیاز داریم. قاعدتاً برای تولید بتن سنگین باید از حجم شن بیشتر و برای تولید بتن سبک با روان پذیری بالا مناسب پمپاژ و شاتکریت از بتن با حجم ماسه بیشتر استفاده کنید. اما در هر صورت به ترکیب هدفمندی از انواع شن و ماسه مناسب ساختمان سازی نیاز دارید. لذا توصیه می‌کنیم که قبل ‌از هر اقدامی برای تهیه فرمول مناسب از ترکیب این سنگدانه‌ها اقدام کنید. برای این منظور به انواع استانداردهای شن و ماسه دسترسی دارید. بهترین استانداردهای شن و ماسه ساختمانی به قرار زیر هستند:

  • استاندارد ۳۰۲ ملی بتن ایران
  • استاندارد شماره ۴۴۶ برای بررسی ابعاد سنگدانه‌ها
  • استاندارد ۴۴۸ برای بررسی مقاومت سنگدانه‌ها
  • استاندارد ۴۴۹ برای بررسی ترکیب شیمیایی و سلامت سنگدانه‌ها
  • استاندارد ۴۹۷۹ برای بررسی ناخالصی‌های آن در سنگدانه‌ها
  • استاندارد ۴۹۸۳ برای بررسی مقدار رطوبت سنگدانه‌ها

استانداردهای دیگر نیز به بررسی فاکتورهای گوناگون از جمله مقدار نمک‌های موجود در سنگدانه، مقدار سولفات سنگدانه‌ها، نوع و شکل ظاهری سنگدانه‌ها و... می‌پردازند. با مطالعه این استانداردها به اطلاعات جامعی از انواع شن و ماسه در ساختمان سازی دسترسی دارید که قطعاً برای تهیه بهترین فرمول مناسب ساخت انواع بتن کارآمد هستند. برای خرید و بررسی قیمت انواع شن و ماسه ساختمانی نیز می توانید از خدمات آنلاین گروه متسل استفاده کنید.

برای ساختمان سازی از چه نوع شن و ماسه استفاده می‌کنند؟

ساختمان‌های امروزی با استفاده از حجم قابل‌ توجه بتن و یا انواع ملات‌های سیمانی ساخته می‌شوند که در تمامی آنها از مقدار زیادی شن و ماسه ساختمانی استفاده می کنند. شن و ماسه مصالح پایه ساختمان سازی هستند که در تولید انواع بتن کارایی دارند، اما نسبت اختلاط این سنگدانه‌ها و اندازه آنها، حتی نوع بافت و شکل آنها در انواع بتن مناسب ساختمان سازی متفاوت است. بنابراین با انواع شن و ماسه ساختمان سازی سروکار داریم.

شن و ماسه در ساختمان سازی با توجه به نوع ملات تهیه شده و یا نوع کاربرد قطعات بتنی انتخاب می‌شوند. مثلاً برای ساخت فونداسیون بتن سنگین به استفاده از شن‌های درشت دانه نیاز داریم. اما برای تولید ملات سیمانی پروژه‌های کاشی‌کاری و سنگ زنی باید از ماسه‌های نرم و سبک استفاده کنیم. همین مثال ساده کافی است تا به اهمیت بررسی شن و ماسه ساختمان سازی پی ببریم. در این مقاله از گروه مت سل نیز به کلیاتی از انواع شن و ماسه در ساختمان سازی و کاربرد آنها می‌پردازیم. اگر قصد خرید قطعه بتنی دارید می‌توانید از همکاران ما کمک بگیرید.

شن و ماسه ساختمان سازی چیست؟

شن و ماسه مصالح پایه ساختمان سازی هستند که در قالب خرده سنگ‌هایی کوچک با اندازه های یکدست عرضه می‌شوند. در واقع هم شن و هم ماسه هر دو خرده سنگ‌هایی هستند که اندازه خیلی کوچکی دارند. سنگدانه‌های شن به ‌مراتب از سنگدانه‌های ماسه بزرگتر هستند. معمولاً به خرده سنگ‌هایی که از الک نمره ۴ عبور نمی‌کنند، شن گفته می‌شود. اما خرده سنگ‌های کوچک که از الک نمره ۴ عبور می‌کنند، انواع ماسه را تشکیل می‌دهند.

در مراحل مختلف ساختمان سازی به انواع گوناگونی از بتن و یا ملات‌های سیمانی نیاز داریم. تمامی این ملات‌ها از ترکیب یکدست شن و ماسه ساختمانی تهیه می‌شوند. قاعدتاً برای تولید بتن به ترکیبی معین از خرده سنگ‌های درشت شن در کنار خرده سنگ‌های کوچک و سبک ماسه نیاز داریم. اما نوع بتن و یا ملات تولید شده، نوع ترکیب سنگدانه‌های شن و ماسه را معین می‌کند. معمولاً برای تولید بتن‌های سنگین و بسیار مقاوم از درصد بالای شن و برای تولید بتن‌های سبک و روان مناسب پمپاژ و شاتکریت از درصد بیشتر ماسه استفاده می‌کنند.

چگونگی انتخاب شن و ماسه ساختمانی اهمیت بالایی دارد و تمامی مهندسین عمران باید اطلاعات کافی از دسته‌بندی های متفاوت این خرده سنگ‌ها را داشته باشند. همچنین قیمت شن و ماسه ساختمانی کاملا وابسته به نوع جنس سنگ ها و روش تولید آنها متفاوت است که در بررسی تخصصی مورد توجه قرار می گیرند.

الگوی دسته‌بندی انواع شن و ماسه مناسب ساختمان سازی

قبل ‌از آنکه بخواهیم لیست بلند بالایی از انواع شن و ماسه ساختمانی را معرفی کنیم، بهتر است نیم‌نگاهی به الگوی دسته‌بندی آنها بیاندازیم. به ‌این ‌ترتیب دید فنی بهتری از چگونگی انتخاب تا ترکیب آنها در یکدیگر داریم. الگوی انواع شن و ماسه ساختمانی به ‌قرار زیر است:

  • دسته‌بندی براساس منابع تولید: انواع شن و ماسه ساختمانی را در دو گروه بزرگ از سنگدانه‌های طبیعی و یا مصنوعی قرار می‌دهند. خرده سنگ‌های طبیعی در منابع گسترده از بستر رودخانه‌ها، دریاها و یا معادن آبرفتی وجود دارند. این خرده سنگ‌ها محصول فرسایش طولانی ‌مدت آب هستند که با ظاهر صاف و صیقلی و کروی شکل مناسب بتن ریزی در قالب‌های بتنی ساختمانی استفاده می شوند. در مقابل شن و ماسه ساختمان سازی از نوع مصنوعی قرار دارد که محصول خرد شدن تخته‌سنگ‌ها در فرایندهای کارخانه‌ای هستند. به این نوع اصطلاحاً شکسته نیز می‌گویند. معمولاً از این نوع شن و ماسه ساختمانی برای تولید بتن‌های سنگین مانند بتن فونداسیون استفاده می‌کنند.
  • دسته‌بندی براساس شکل ظاهری: در این دسته‌بندی انواع شن و ماسه ساختمانی را فارغ از اندازه و یا جنس سنگ و حتی نوع تولید با توجه به الگوی ظاهری آنها در انواع شن و ماسه گرد و یا گوشه دار قرار می‌دهند. شن و ماسه گرد، سطح صاف و صیقلی دارند که عموماً محصول معادن طبیعی هستند؛ اما خرده سنگ‌های گوشه‌دار دارای لبه تیز و سطوح خشن هستند که عموماً از خرد شدن قلوه سنگ‌های بزرگ تهیه می‌شوند. مدل نیمه گرد و یا مخلوط نیز حضور دارند که در ترکیبی از خرده سنگ‌های گرد و شکسته قرار می‌گیرند.
  • دسته‌بندی براساس جنس سنگ: جنس سنگ در انواع شن و ماسه ساختمانی متفاوت است. شن و ماسه سیلیسی متداول‌ترین نوع از سنگ‌های مختلف برای کاربردهای ساختمان سازی است. اما به ‌علت انبساط حرارتی بالا چندان مناسب تولید بتن در حجم‌های باریک نیست و عموماً برای تولید بتن مناسب حجم‌های بزرگ و یا تولید ملات سیمانی کارایی دارد.
  • دسته‌بندی براساس چگالی شن و ماسه: منظور از چگالی، مقدار سنگینی و یا سبکی خرده سنگ‌های شن و ماسه ساختمانی است. توجه کنید که انواع شن به ‌علت سنگدانه‌های درشت لزوماً سنگین تر نیستند. در مقابل نیز انواع ماسه ممکن است از سنگ‌هایی با چگالی زیاد تولید شده باشند. لذا در این دسته‌بندی با انواع شن و ماسه ساختمان سازی از نوع سبک دانه و یا سنگین دانه سروکار داریم. شن و ماسه سبک دانه شامل خرده سنگ‌ها مانند پومیس، توف، رس، دیاتومیت و... می‌شود. در مقابل انواع شن و ماسه سنگین دانه شامل سرپانتین، سیمونیت، ژئوتیت و... هستند.
  • دسته‌بندی براساس اندازه سنگدانه‌ها: در یک دسته‌بندی کلی هر خرده سنگ که از الک نمره ۴ (۴.۷۵ میلی‌متر) عبور می‌کند را ماسه و هر خرده سنگی که روی الک نمره ۴ باقی می‌ماند را شن می‌نامند. اما در همین تفکیک ساده با اندازه‌های مختلفی از انواع شن و ماسه ساختمانی سروکار داریم. ماسه بادی کوچکترین سایز را دارد و خرده سنگ‌های بزرگ ۲ سانتی‌متری و حتی بزرگ‌تر نیز در دسته‌بندی انواع شن قرار می‌گیرند.

انواع شن و ماسه در ساختمان سازی

با توجه به الگوهای مطرح ‌شده، انواع شن و ماسه ساختمانی را دسته‌بندی می‌کنند. قاعدتاً در این دسته‌بندی‌ها با نحوه تولید، شکل ظاهری، جنس سنگ و اندازه و... سروکار داریم. البته این دسته‌بندی‌ها در خرده سنگدانه‌های شن یا ماسه متفاوت است. لذا انواع این دو را جدا از هم بررسی خواهیم کرد.

انواع شن در ساختمان سازی

شن کاربردی‌ترین مصالح ساختمان سازی است که برای افزایش حجم بتن مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته با توجه به نوع بتن و کاربرد آن در سازه‌های مختلف از درصدهای گوناگون شن استفاده می‌کنند؛ اما عموم ملات‌های سیمانی و یا انواع بتن دارای ۶۰ الی ۸۰ درصد شن هستند. همچنین انواع شن ساختمان سازی در اندازه‌های ۳۸ الی ۶۳ میلی‌متری استفاده می‌شوند. انواع این خرده سنگ ها مناسب فعالیت‌های ساختمان سازی به ‌قرار زیر هستند:

  • شن طبیعی: شن طبیعی از بستر رودخانه‌ها و یا مخروط افکنه‌ها و حتی لایه‌های عمیق جلگه‌های آبرفتی به شکل معدنی تولید می‌شود. این نوع شن به شکل طبیعی خرده سنگ‌هایی در اندازه‌های کوچک با ظاهر صاف، گرد و صیقلی هستند. بنابراین به ‌راحتی روی‌ هم می‌غلتند و اصطکاک میان آنها ناچیز است. از انواع شن ساختمان سازی طبیعی برای تولید بتن روان پرکننده قالب‌های بلند و یا پیچیده ساختمان سازی مانند قالب ستون‌ها استفاده می‌کنند. شن طبیعی حین استخراج دارای حجم قابل‌ توجه ناخالصی‌ها مانند خاک و یا مواد آلی است که با شست‌وشو در مراحل کارخانه‌ای برای تولید بتن استفاده می‌شود. به این نوع شن طبیعی اصطلاحاً شن شسته گفته می‌شود.
  • شن شکسته: شن شکسته خرده سنگ‌های درشتی هستند که در خطوط کارخانه‌ای و توسط دستگاه‌های سنگ شکن از خرد شدن تخته سنگ‌های معدنی تهیه می‌شوند. از آنجا که این نوع شن و ماسه ساختمانی محصول خرد شدن سنگ‌های بزرگ هستند، ظاهر آنها حالت شکسته و گوشه دار است. این خرده سنگ‌ها بر روی ‌هم اصطکاک بالایی دارند و به ‌راحتی در حجم‌های محدود و پیچیده جابه‌جا نمی‌شوند. بنابراین مناسب تولید بتن‌های روان برای پر کردن قالب‌های کوچک ساختمانی نیستند. اما از این شن‌ها برای تولید بتن سنگین مناسب ساخت فونداسیون ساختمانی استفاده می‌کنند. از طرفی در شن شکسته پس ‌از خرد شدن تخته سنگ‌ها مواد اضافی مانند خاک و ترکیبات آلی وجود ندارد. بنابراین بدون نیاز به شستشو برای مصارف ساختمان سازی و تولید بتن استفاده می‌شوند.

انواع شن ساختمان سازی براساس شکل ظاهری

شن‌ها خرده سنگ‌های بزرگی هستند که ابعاد آنها کاملاً برجسته‌تر از ماسه مناسب حجم دهی انواع ملات‌های بتنی استفاده می‌شود. انواع شن در ساختمان سازی را براساس شکل ظاهری آنها در موارد زیر دسته‌بندی می‌کنند:

  • شن نخودی: شن‌ها با سنگدانه‌های گرد هستند که سطح کاملاً صاف و صیقلی شده دارند. از این نوع شن و ماسه ساختمانی غالباً برای پر کردن قالب‌های بتنی در فضاهای ساختمانی و تولید بتن نیمه‌ سنگین مناسب اعضای باربر بتنی استفاده می‌کنند.
  • شن بادامی: از جمله کاربردی‌ترین انواع شن در ساختمان سازی است که از سنگدانه‌هایی کشیده با مقطع گرد شبیه به بادام ساخته ‌شده است. این نوع شن در اندازه‌های ۹ الی ۱۰۰ میلی‌متری استفاده می‌شود و از جمله بهترین مصالح برای تولید بتن سنگین خصوصاً ساخت بتن فونداسیون هستند.
  • شن سوزنی: سنگدانه‌های این نوع شن ظاهری کشیده دارند. به شکلی که طول هر سنگدانه حداقل ۳ بار سطح مقطع آن است. از این نوع شن در پروژه‌های بتن‌سازی استفاده نمی‌کنند؛ اما از جمله شن‌های مناسب برای بسترسازی در فضاهای ساختمانی هستند.

انواع شن و ماسه ساختمانی در دسته‌بندی سبکدانه و سنگین دانه نیز قرار می‌گیرند. از شن‌ها محصول سنگ‌ها مانند توف، رس، پومیس و یا خاکسترهای آتشفشانی برای تولید بتن‌های سبک ساختمانی و از انواع شن‌ها مانند سرپانتین، مگنتیت، ژئوتیت و باریت برای تولید بتن‌های سنگین ساختمانی استفاده می‌کنند.

انواع ماسه در ساختمان سازی

ماسه‌ها نیز به مانند شن‌ها خرده سنگ‌هایی هستند که در اندازه‌های خیلی کوچک برای تولید انواع بتن کارایی دارند. ماسه حجم دهنده و پرکننده ملات بتن است. با استفاده از ماسه می‌توانیم برای تقویت اثربخشی سنگدانه‌های شن برای تولید بتن‌های فوق سنگین و پر کردن تمامی فضاهای خالی میان خرده سنگ‌ها استفاده کنیم. همچنین مناسب تولید انواع بتن‌های روان برای پمپاژ بتن و یا پروژه‌های شاتکریت و سیمانکاری هستند. انواع ماسه در ساختمان سازی به‌ قرار زیر دسته‌بندی می‌شوند:

  • ماسه گرد: به مانند شن گرد محصول طبیعی است که از منابعی همچون ساحل رودخانه‌ها و یا دریا تهیه می‌شوند. این نوع ماسه به ‌علت اصطکاک خیلی کم مناسب تولید بتن با روان پذیری زیاد است.
  • ماسه گوشه دار: ماسه‌هایی تهیه ‌شده از خرد کردن و آسیاب سنگ‌های معدنی است که به نسبت ماسه گرد تخلخل بسیار کمتری دارند. همچنین استحکام این نوع ماسه زیاد است و به ‌خاطر گوشه‌دار بودن سنگدانه‌های ریز آن از ثبات بالایی در بتن برخوردار هستند. از این نوع شن و ماسه ساختمانی برای تولید بتن‌های سنگین استفاده می‌کنند.

ماسه شبه گرد و یا ماسه مخلوط از دیگر انواع ماسه در ساختمان سازی هستند که برای تولید انواع بتن، انواع ملات مناسب پروژه‌های شاتکریت و یا دیوارچینی و... استفاده می‌شوند. همچنین انواع ماسه ساختمان سازی را براساس جنس سنگی آنها در گونه‌های سیلیس، آلومین، کرومیت قرار می‌دهند. البته ماسه شسته و یا دو بار شسته طبیعی مناسب فعالیت‌های ساختمان سازی است.

توصیه‌هایی برای انتخاب شن و ماسه ساختمان سازی

برای تولید بتن در بخش‌های مختلف سازه‌های ساختمانی و یا تهیه انواع ملات‌های سیمانی مناسب آجرچینی به ترکیب مناسبی از شن و ماسه ساختمانی نیاز داریم. قاعدتاً برای تولید بتن سنگین باید از حجم شن بیشتر و برای تولید بتن سبک با روان پذیری بالا مناسب پمپاژ و شاتکریت از بتن با حجم ماسه بیشتر استفاده کنید. اما در هر صورت به ترکیب هدفمندی از انواع شن و ماسه مناسب ساختمان سازی نیاز دارید. لذا توصیه می‌کنیم که قبل ‌از هر اقدامی برای تهیه فرمول مناسب از ترکیب این سنگدانه‌ها اقدام کنید. برای این منظور به انواع استانداردهای شن و ماسه دسترسی دارید. بهترین استانداردهای شن و ماسه ساختمانی به قرار زیر هستند:

  • استاندارد ۳۰۲ ملی بتن ایران
  • استاندارد شماره ۴۴۶ برای بررسی ابعاد سنگدانه‌ها
  • استاندارد ۴۴۸ برای بررسی مقاومت سنگدانه‌ها
  • استاندارد ۴۴۹ برای بررسی ترکیب شیمیایی و سلامت سنگدانه‌ها
  • استاندارد ۴۹۷۹ برای بررسی ناخالصی‌های آن در سنگدانه‌ها
  • استاندارد ۴۹۸۳ برای بررسی مقدار رطوبت سنگدانه‌ها

استانداردهای دیگر نیز به بررسی فاکتورهای گوناگون از جمله مقدار نمک‌های موجود در سنگدانه، مقدار سولفات سنگدانه‌ها، نوع و شکل ظاهری سنگدانه‌ها و... می‌پردازند. با مطالعه این استانداردها به اطلاعات جامعی از انواع شن و ماسه در ساختمان سازی دسترسی دارید که قطعاً برای تهیه بهترین فرمول مناسب ساخت انواع بتن کارآمد هستند. برای خرید و بررسی قیمت انواع شن و ماسه ساختمانی نیز می توانید از خدمات آنلاین گروه متسل استفاده کنید.