بهترین شن و ماسه بتن سازی کدام است؟

شن و ماسه از اجزای اصلی بتن هستند و به نوعی متریال حجم دهنده و مستحکم کننده بتن محسوب می‌شوند. برای آنکه بتن مرغوب با کیفیت عالی بسازیم، باید از بهترین شن و ماسه بتن در ترکیب سیمان و آب استفاده کنیم. در این میان بهترین شن و ماسه برای بتن کدام است؟ چنین مصالح ساختمانی باید چه خصوصیات و ویژگی‌هایی داشته باشد؟
بتن شناخته ‌شده‌ترین و در عین ‌حال مستحکم‌ترین مصالح ساختمانی است که به ‌راحتی و با ترکیب مناسب از مصالح پایه مانند شن و ماسه، سیمان پرتلند و آب و دیگر افزودنی‌ها تهیه می‌شود. اگر چه کیفیت و حجم هر یک از اجزاء بتن در استحکام نهایی آن تأثیرگذار هستند؛ اما بدون تردید برای تهیه بتن مرغوب به بهره‌مندی از شن و ماسه ایده آل بتن‌سازی نیاز داریم. در این مقاله از مت سل می‌خواهیم تا از خصوصیات فیزیکی و فنی انواع شن و ماسه مناسب بتن‌سازی صحبت کنیم. همچنین برای بررسی قیمت شن و ماسه بتن می توانید از خدمات تخصصی متسل استفاده کنید. اگر هم قصد خرید بتن آماده دارید می‌توانید از طریق مت سل اقدام کنید.

شن و ماسه برای بتن


دانه‌های سنگی چه هستند؟


برای پیدا کردن بهترین شن و ماسه بتن سازی در همین ابتدا باید تفکیک مناسبی از دانه‌های سنگی داشته باشید. از نگاه عملیاتی هر دو نوع مصالح شن یا ماسه در واقع خرده سنگ‌های بسیار کوچک هستند که به شکل توده‌های سنگی مورد استفاده قرار می‌گیرند. اندازه سنگدانه‌ها معیار کلی ما برای تفکیک شن و ماسه بتن از یکدیگر است. بر این اساس داریم:
•    خرده سنگ‌های درشت دانه یا شن
•    خرده سنگ‌های ریزدانه یا ماسه
شن و ماسه هر دو مصالح پایه تولید بتن هستند که از نظر ماهیت شیمیایی شبیه یکدیگر و محصول خرد شدن سنگ‌ها می‌باشند. اما از نظر ظاهری و ابعاد فیزیکی تفاوت‌هایی دارند. اندازه خرده سنگ‌های شن درشت‌تر از ماسه است و برای تفکیک آنها از الک‌های استاندارد صنعتی استفاده می‌کنند. به ‌طور کلی به هر خرده سنگی که از الک نمره ۴ عبور می‌کند، اصطلاحاً ماسه گفته می‌شود. به خرده سنگ‌های باقیمانده بر روی الک نمره ۴ نیز شن می‌گویند.


تعریف استاندارد از شن و ماسه برای بتن‌سازی


اگر قرار باشد تا از هر نوع خرده سنگی برای تولید بتن استفاده کنیم، قاعدتاً به سازه‌های مستحکم و ماندگار بتنی نمی‌رسیم. اهمیت شن و ماسه بتن سازی آنچنان است که برای استفاده از آنها مجموعه کاملی از انواع استانداردهای بین‌المللی تدوین شده ‌است. در سازمان استاندارد ملی ایران نیز برای بررسی خصوصیات انواع شن و ماسه مناسب بتن دستورالعمل‌های معین و دقیق تنظیم شده ‌است. قاعدتاً بهترین شن و ماسه بتن سازی آنهایی هستند که از نظر خواص فیزیکی، شیمیایی و کارپذیری با استانداردهای ملی ایران مطابق باشند. این استانداردها به قرار زیر هستند:
•    استاندارد ۳۰۲ که برای بررسی جامع سنگدانه‌ها و ویژگی‌های آنها تدوین شده ‌است.
•    استاندارد ۴۴۶ که یک استاندارد جامع از تمامی ریزدانه‌ها عبور کرده از الک ۷۵ است.
•    استاندارد چاه من ۴۴۹ که به بررسی سلامت سنگدانه‌ها با استفاده از آزمون سولفات سدیم می‌پردازد.
•    استاندارد ۴۹۷۷ یک نوع استاندارد جامع برای تعیین و تفکیک مصالح براساس اندازه دانه‌ها است.
•    استاندارد ۴۹۷۹ برای بررسی وجود ناخالصی های آلی در سنگدانه‌ها تدوین شده ‌است.
•    استاندارد ۴۹۸۳ که برای بررسی مقدار رطوبت مجاز و قابل تبخیر سنگدانه ها تدوین شده ‌است.
•    استاندارد ۴۹۸۳ که با هدف بررسی قابلیت‌های فنی و ویژگی سبک دانه‌ها کارایی دارد.
•    استاندارد ۷۱۴۷ از جمله موارد کاربردی است که برای تعیین مقدار نمک‌های کلریدی محلول در آب استفاده می‌شود.
•    استاندارد ۴۹۷۸ که از سری استانداردهای کلیدی است و برای بررسی درصد مجاز کلوخه‌های رسی ‌است.

اهمیت شن و ماسه بتن سازی


شن و ماسه متریال اصلی تولید بتن هستند؛ اما لزوماً از هر نوع سنگدانه نمی‌توانیم برای تولید بتن استفاده کنیم. در عین ‌حال حتی باید در چگونگی پیمانه زنی و ترکیب مخلوط سنگی نیز دقت عمل بالایی داشته باشیم. معمولاً چگونگی استفاده از شن و ماسه بتن و ترکیب آنها به نوع سازه و کاربرد آن بستگی دارد.
از نگاه عملیاتی برای تهیه بتن‌های نرم و روان با خواص اسلامپ بالا درصد استفاده از ماسه بیشتر است. این در حالی است که برای تهیه بتن‌های سخت و سنگین با مدول نرمی بالا به سمت استفاده از شن بیشتر تمایل داریم. هر اندازه درصد ماسه را افزایش دهیم، از مقدار مقاومت فشاری آن نیز کاسته می‌شود. این ویژگی نرم‌پذیری شاید برای بسیاری از ملات‌ها مناسب باشد؛ اما مهم است که خرید شن و ماسه بتن سازی کاملاً هدفمند انجام پذیرد.
بهترین شن و ماسه برای بتن یک موضوع کاملاً نسبی است و به خصوصیات بتن بستگی دارد. اما آنچه مسلم است، اهمیت خرید شن و ماسه با توجه به نوع کاربری بتن است. نوع ترکیب این دو مصالح ساختمانی مستقیماً بر خواص مختلف بتن از جمله مقاومت، استحکام و حتی پایداری آن تأثیرگذار است.


جنس سنگی شن و ماسه در بتن سازی


شن و ماسه خرده سنگ‌هایی هستند که به روش‌های گوناگون طبیعی و یا کارخانه‌ای تولید می‌شوند. انواع این سنگدانه ها در طبیعت وجود دارند و به ‌راحتی از بستر رودخانه‌ها و یا جلگه‌های آبرفتی استخراج خواهند شد. در مقابل می‌توانیم انواع آنها را در فرایندهای کارخانه‌ای و خرد کردن تخته ‌سنگ‌ها تهیه کنیم.
از نگاه فیزیکی، جنس سنگی یکی از مهمترین معیارها برای تهیه شن و ماسه ایده آل بتن‌سازی است. بهترین این خرده سنگ‌ها آنها هستند که جنس سنگی متراکم با وزن مخصوص بالایی داشته باشند. چنین سنگ‌هایی به ‌راحتی قادر هستند تا وزن سنگی سازه‌های عمرانی را تحمل کنند. بهترین سنگ‌ها برای تهیه شن و ماسه بتن سازی از نوع سنگ‌های سیلیسی و یا گرانیتی است. زیرا چنین سنگ‌هایی بافت کاملاً متراکمی دارند و در طبیعت به مقدار زیاد یافت شده و با قیمت مناسب به فروش می‌رسند. عموماً فروش شن و ماسه سیلیسی از دیگر اقلام سنگ‌ها متداول‌تر است.

بهترین شن و ماسه


شکل و ظاهر سنگدانه ها برای بتن ‌سازی


شن و ماسه بتن همگی خرده سنگ‌های کوچکی هستند که براساس قطر سنگدانه‌ها تفکیک می‌شوند. اما همین خرده سنگ‌های کوچک نیز از نظر شکل ظاهری تفاوت‌هایی دارند. انواع شن و ماسه را براساس نوع ظاهر آنها به ۵ گروه کلی تفکیک می‌کنند.
•    گرد گوشه‌ها
•    خرده سنگ‌های گوشه‌دار (شکسته)
•    خرده سنگ‌های نامنظم
•    پولکی شکل
•    سوزنی شکل
آنچه مسلم است هر نوع شکل ظاهری شن و ماسه را برای تولید بتن استفاده نمی‌کنند. به ‌عنوان مثال استفاده از سنگدانه‌های پولکی و یا سوزنی شکل برای تولید بتن مجاز نیست. اما می‌توانیم به ترکیبات مختلف از گرد گوشه‌ها، گوشه دارها و یا خرده سنگ‌های نامنظم برای تولید بتن استفاده کنیم. با این ‌وجود حتی در چگونگی استفاده از گرد گوشه‌ها و یا شن و ماسه شکسته در تولید بتن تفاوت‌هایی وجود دارد.


اهمیت شن و ماسه گرد گوشه در بتن ‌سازی


از میان انواع سنگدانه‌ها با شکل‌های مختلف، نمونه گرد گوشه در بتن‌سازی متداول است. منظور از گرد گوشه خرده سنگ‌های صیقلی هستند که در طبیعت و با فرسایش پیوسته آب و باد در مدت زمان طولانی شکل گرفته‌اند. این در حالی است که خرده سنگ‌های گوشه‌دار با لبه‌های تیز و شکسته محصول فرایندهای کارخانه‌ای هستند.
از آنجا که هدف ما برای تولید بتن توزیع آن در قالب‌ها و پر کردن تمامی فضاها در حجم یکدست و بدون حباب است، استفاده از شن و ماسه گرد گوشه بهترین انتخاب است؛ زیرا خرده سنگ‌های گرد گوشه نسبت ‌به هم اصطکاک بسیار پایینی دارند. بنابراین در حجم بتن بر روی‌ هم قرار نمی‌گیرند، بلکه با حرکت روان در یکدیگر باعث توزیع یکدست بتن در هر نوع فضای محدود خواهند شد.
از طرفی استفاده از شن و ماسه گرد گوشه مقدار مصرف سیمان در تولید بتن را به مقدار قابل ‌توجه کاهش می‌دهد. زیرا دانه‌های گرد گوشه به نسبت از دانه‌های شکسته و یا نامنظم سطح ظاهری کمتری دارند و با مقدار ملات کمتر به ‌طور کامل پوشانده می‌شوند. همین نکته ساده باعث می‌شود تا در تولید بتن با شن و ماسه گرد گوشه به ملات خمیر سیمان کمتری نیاز داشته باشیم. 


اهمیت رطوبت سنجی در شن و ماسه برای بتن ‌سازی


رطوبت موجود در خرده سنگ‌های سنگ و ماسه از فاکتورهای تعیین ‌کننده برای انتخاب بهترین آنها است. قاعدتاً می‌دانیم که برای تولید بتن به استفاده از آب نیاز داریم؛ اما درصد وزنی آب و نسبت آن به سیمان باید کاملاً دقیق محاسبه شود. این در حالی است که رطوبت موجود در خرده سنگ‌های شن و ماسه توانایی اضافه شدن به آب بتن را دارند. لذا وقتی مقدار رطوبت را در نظر نگرفته باشد، احتمال تخریب بافت بتن در اثر افزایش زیاد آب محتمل است. در هنگام خرید و فروش شن و ماسه باید درصد رطوبت آن را ارزیابی کنید و برای این کار انواع این خرده سنگ‌ها را در ۴ گروه قرار می‌دهند:
•    خرده سنگ‌های کاملاً خشک: در این نوع شن و ماسه هیچ رطوبتی حتی در خلل و فرج های خرده سنگ‌ها وجود ندارد. این نوع را با حرارت دهی در کوره در دمای ۱۱۰۰ درجه سانتی‌گراد تهیه می‌کنند.
•    خرده سنگ‌های خشک: سطح خرده سنگ‌ها و تا حدودی فضای خالی میان حفره‌های هر خرده‌سنگ خشک است؛ اما ممکن است که مقداری رطوبت در بافت درون آن باقی مانده باشد.
•    خرده سنگ‌های اشباع با سطح خشک: سطح ظاهری این خرده سنگ‌ها کاملاً خشک است؛ اما در بافت درونی آنها و در میان حفره‌ها و خلل فرج‌های هر خرده‌سنگ از آب پر شده ‌است.
•    خرده سنگ‌های مرطوب: خرده سنگ‌های اشباع از آب هستند و حتی در سطح ظاهری آنها نیز مقدار قابل ‌توجهی آب وجود دارد. در یک کلام کاملاً خیس هستند.

شن و ماسه ایده آل

چرا خرده سنگ‌های اشباع با سطح خشک در بتن‌سازی مناسب است؟


از نگاه عملیاتی باید درصد رطوبت شن و ماسه را محاسبه کرده و آن را برای تعیین مقدار آب بتن لحاظ کنید. این کار بسیار دشوار است؛ زیرا این دو یعنی آب بتن و شن و ماسه بر یکدیگر اثر می‌گذارند. بهترین ایده انتخاب شن و ماسه برای بتن، استفاده از خرده سنگ‌های اشباع با سطح خشک است.
حفره‌های خالی خرده سنگ‌های اشباع از آب پر شده ‌است، بنابراین باعث جذب آب مصرفی بتن نمی‌شوند. در عین ‌حال سطح ظاهری آنها کاملاً خشک است، بنابراین تاثیری در افزایش وزن آب بتن ندارند. به ‌این ‌ترتیب عملاً آب مصرفی بتن صرف تولید خمیر سیمان شده تا خرده سنگ‌ها را به ‌طور کامل احاطه نماید. در هنگام خرید مصالح ساختمانی از نوع شن و ماسه حتماً مقدار رطوبت موجود در میان خرده سنگ‌ها را بررسی کنید و مطمئن باشید که توانسته‌اید تا در یک تعادل پایدار از آب مصرفی برای تولید خمیر سیمان اقدام کنید.


آیا روش نگهداری در کیفیت شن و ماسه برای بتن تأثیرگذار است؟


به یکی از بحث‌های چالش‌ برانگیز در انتخاب شن و ماسه ایده آل بتن سازی وارد شده‌ایم. چرا که خیلی‌ها در هنگام خرید شن و ماسه هیچ توجهی به رعایت الزامات نگهداری و یا حمل‌ونقل آنها ندارند. این در حالی است که در صورت روش نگهداری نامناسب احتمال تخریب و کاهش کیفیت مصالح ساختمانی بسیار زیاد است.
•    نگهداری و حمل‌ونقل مصالح ساختمانی به شکلی باشد که مواد زاید و زیان‌آور مانند توده‌های خاکی و یا مواد آلی مانند شاخ و برگ‌ها به داخل شن و ماسه بتن نفوذ نکند.
•    روش نگهداری و حمل‌ونقل باید به شکلی باشد که منجر به فشار زیاد و شکسته شدن خرده سنگ‌ها نشود.
•    در صورت نگهداری ترکیب شن و ماسه بتن و یا حمل‌ونقل، به شکلی باشد که تأثیری در تفکیک مخلوط یکدست آنها نداشته باشد.
•    محل نگه‌ داشتن به ‌دور از گیاهان و یا بارش باران و حتی تابش مستقیم آفتاب باشد.
•    محل دپو به شکلی باشد که امکان تخلیه آب مازاد آن از طریق زه‌کشی وجود داشته باشد.
•    خرده سنگ‌ها باید در لایه‌های یکدست بر روی ‌هم ریخته و انبار شوند.
•    لازم است تا مصالح انبار شده در دپو حداقل ۱۲ ساعت در محل باقی ‌مانده و سپس مصرف شود.
•    سیلوها باید فرم عمودی با سطح مقطع دایره و یا مربعی داشته باشند. همچنین مصالح ساختمانی از بالا و به ‌صورت قائم در سیلو تخلیه شود.
•    اگر احتمال شکسته شدن سنگدانه حین انبارداری و یا حمل‌ونقل وجود دارد، لازم است تا در مرحله بتن‌سازی مجدداً دانه‌بندی شوند.
موارد ذکر شده همگی از الزامات در نگهداری و حمل‌ونقل شن و ماسه بتن هستند. اگر برای خرید شن و ماسه بتن سازی اقدام می‌کنید، حتماً تمامی موارد ذکر شده را بررسی کنید و مطمئن باشید که مصالح ساختمانی را با رعایت ایده‌آل‌ها از نظر دپو و یا حمل‌ونقل تهیه کرده‌اید.


ویژگی‌های کلی شن و ماسه مخصوص بتن سازی


موارد کاربرد شن و ماسه بسیار زیاد است و از این خرده سنگ‌ها برای تولید هر نوع ملات استفاده می‌کنند. اما همان‌طور که حالا می‌دانید، شن و ماسه مخصوص بتن ویژگی‌های برجسته و کاملاً متمایز از دیگر اقلام مصالح ساختمانی دارد. این ویژگی‌های کلیدی در بررسی مشخصات کلی سنگدانه‌ها به قرار زیر هستند:
•    شن و ماسه از نوع شسته و یا دو بار شور باشد. هر نوع توده خاکی باقیمانده در خرده سنگ‌ها تأثیر مخرب در بافت بتن دارد. بنابراین حداکثر درصد مجاز گل‌ولای در سنگدانه‌ها ۳ درصد است.
•    شن و ماسه مخصوص بتن باید کاملاً تمیز و عاری از ناخالصی باشد. این ناخالصی‌ها می‌تواند مواد آلی مانند شاخ‌وبرگ درختان باشد. لذا مهم است که محل دپوی مصالح ساختمانی در مجاورت گیاهان نباشد.
•    از مصالح با دانه‌های متراکم سنگی استفاده ‌شده باشد. این نوع شن و ماسه در مقابل بارهای سنگین کاملاً مقاوم هستند و بتن تولید شده توسط آنها تحت تنش سازه از هم گسیخته نمی‌شود.
•    برای تولید بتن در مکان‌ها که رفت‌وآمد زیادی دارند، لازم است تا از شن و ماسه با دانه‌های مقاوم سایشی استفاده شود.
•    لازم است تا خرده سنگ‌ها در مقابل هر نوع هوازدگی کاملاً مقاوم باشند. هوازدگی از مشکلات جدی در مراحل بهره‌برداری بلند مدت سازه‌های بتنی است که در اثر برخورد دائمی رطوبت و یا تغییرات دمایی ایجاد می‌شود. خرده سنگ‌های ضعیف نمی‌توانند این تحولات سنگین از هوازدگی را تحمل کنند.
•    مقدار ضریب انبساط حرارتی خرده سنگ‌ها ناچیز باشد تا در ادامه به بتنی با پایداری بهتر دست پیدا کنیم. با استفاده از شن و ماسه بتن که ضریب انبساط حرارتی کمی دارند، می‌توانیم بتن مقاوم در برابر تنش‌های دمایی را بسازیم.
•    مقدار سولفور موجود در بتن از حد معینی که توسط استاندارد تعریف ‌شده تجاوز نکند.

توصیه‌هایی برای خرید شن و ماسه بتن سازی


اگر برای تولید بتن اقدام می‌کنید، باید حجم قابل ‌توجه شن و ماسه مخصوص بتن را تهیه کنید. اما قطعاً به ‌سادگی نمی‌توانید تمامی آیتم‌های استاندارد را بررسی کرده و یا مجموع کامل آزمایش‌های مهندسی را انجام دهید. 
اولین نکته یکدست بودن دانه بندی شن و ماسه بتن است. بهترین بتن‌ها از خرده سنگ‌ها با اندازه‌های یکدست تهیه می‌شوند. به ‌راحتی و با یک نگاه موشکافانه می‌توانید سطح کیفی و مقدار یکدستی خرده سنگ‌ها را ارزیابی کنید. قاعدتاً برای پروژه‌ها مانند شاتکریت و یا بتن روان پرکننده قالب‌ها در سازه‌های سبک عمرانی باید از ماسه نرم و گرد گوشه استفاده کنید. اما وقتی برای ساخت اعضای باربر سازه مانند بستر روسازی اقدام می‌کنید، لازم است تا خرده سنگ های درشت ‌دانه خصوصاً مدل‌های شکسته تهیه کنید.
از طرفی به ‌راحتی قادر هستید تا با یک نگاه ساده مقدار رطوبت موجود در میان خرده سنگ‌ها را ارزیابی کنید. بهترین آنها از نوع سطح خشک به حالت اشباع هستند. همچنین می‌توانید به ‌جهت خرید و یا بررسی قیمت شن و ماسه برای بتن از خدمات خرید آنلاین مصالح ساختمانی مت سل بهره‌مند شوید. در مت سل به تولید برترین شرکت‌ها و معادن شن و ماسه کشور دسترسی دارید و قادر هستید تا با مقایسه قیمت‌ها و ارزیابی کیفیت محصولات به ‌راحتی خرید آنلاین شن و ماسه برای بتن را تجربه کنید.
 

بهترین شن و ماسه بتن سازی کدام است؟

شن و ماسه از اجزای اصلی بتن هستند و به نوعی متریال حجم دهنده و مستحکم کننده بتن محسوب می‌شوند. برای آنکه بتن مرغوب با کیفیت عالی بسازیم، باید از بهترین شن و ماسه بتن در ترکیب سیمان و آب استفاده کنیم. در این میان بهترین شن و ماسه برای بتن کدام است؟ چنین مصالح ساختمانی باید چه خصوصیات و ویژگی‌هایی داشته باشد؟
بتن شناخته ‌شده‌ترین و در عین ‌حال مستحکم‌ترین مصالح ساختمانی است که به ‌راحتی و با ترکیب مناسب از مصالح پایه مانند شن و ماسه، سیمان پرتلند و آب و دیگر افزودنی‌ها تهیه می‌شود. اگر چه کیفیت و حجم هر یک از اجزاء بتن در استحکام نهایی آن تأثیرگذار هستند؛ اما بدون تردید برای تهیه بتن مرغوب به بهره‌مندی از شن و ماسه ایده آل بتن‌سازی نیاز داریم. در این مقاله از مت سل می‌خواهیم تا از خصوصیات فیزیکی و فنی انواع شن و ماسه مناسب بتن‌سازی صحبت کنیم. همچنین برای بررسی قیمت شن و ماسه بتن می توانید از خدمات تخصصی متسل استفاده کنید. اگر هم قصد خرید بتن آماده دارید می‌توانید از طریق مت سل اقدام کنید.

شن و ماسه برای بتن


دانه‌های سنگی چه هستند؟


برای پیدا کردن بهترین شن و ماسه بتن سازی در همین ابتدا باید تفکیک مناسبی از دانه‌های سنگی داشته باشید. از نگاه عملیاتی هر دو نوع مصالح شن یا ماسه در واقع خرده سنگ‌های بسیار کوچک هستند که به شکل توده‌های سنگی مورد استفاده قرار می‌گیرند. اندازه سنگدانه‌ها معیار کلی ما برای تفکیک شن و ماسه بتن از یکدیگر است. بر این اساس داریم:
•    خرده سنگ‌های درشت دانه یا شن
•    خرده سنگ‌های ریزدانه یا ماسه
شن و ماسه هر دو مصالح پایه تولید بتن هستند که از نظر ماهیت شیمیایی شبیه یکدیگر و محصول خرد شدن سنگ‌ها می‌باشند. اما از نظر ظاهری و ابعاد فیزیکی تفاوت‌هایی دارند. اندازه خرده سنگ‌های شن درشت‌تر از ماسه است و برای تفکیک آنها از الک‌های استاندارد صنعتی استفاده می‌کنند. به ‌طور کلی به هر خرده سنگی که از الک نمره ۴ عبور می‌کند، اصطلاحاً ماسه گفته می‌شود. به خرده سنگ‌های باقیمانده بر روی الک نمره ۴ نیز شن می‌گویند.


تعریف استاندارد از شن و ماسه برای بتن‌سازی


اگر قرار باشد تا از هر نوع خرده سنگی برای تولید بتن استفاده کنیم، قاعدتاً به سازه‌های مستحکم و ماندگار بتنی نمی‌رسیم. اهمیت شن و ماسه بتن سازی آنچنان است که برای استفاده از آنها مجموعه کاملی از انواع استانداردهای بین‌المللی تدوین شده ‌است. در سازمان استاندارد ملی ایران نیز برای بررسی خصوصیات انواع شن و ماسه مناسب بتن دستورالعمل‌های معین و دقیق تنظیم شده ‌است. قاعدتاً بهترین شن و ماسه بتن سازی آنهایی هستند که از نظر خواص فیزیکی، شیمیایی و کارپذیری با استانداردهای ملی ایران مطابق باشند. این استانداردها به قرار زیر هستند:
•    استاندارد ۳۰۲ که برای بررسی جامع سنگدانه‌ها و ویژگی‌های آنها تدوین شده ‌است.
•    استاندارد ۴۴۶ که یک استاندارد جامع از تمامی ریزدانه‌ها عبور کرده از الک ۷۵ است.
•    استاندارد چاه من ۴۴۹ که به بررسی سلامت سنگدانه‌ها با استفاده از آزمون سولفات سدیم می‌پردازد.
•    استاندارد ۴۹۷۷ یک نوع استاندارد جامع برای تعیین و تفکیک مصالح براساس اندازه دانه‌ها است.
•    استاندارد ۴۹۷۹ برای بررسی وجود ناخالصی های آلی در سنگدانه‌ها تدوین شده ‌است.
•    استاندارد ۴۹۸۳ که برای بررسی مقدار رطوبت مجاز و قابل تبخیر سنگدانه ها تدوین شده ‌است.
•    استاندارد ۴۹۸۳ که با هدف بررسی قابلیت‌های فنی و ویژگی سبک دانه‌ها کارایی دارد.
•    استاندارد ۷۱۴۷ از جمله موارد کاربردی است که برای تعیین مقدار نمک‌های کلریدی محلول در آب استفاده می‌شود.
•    استاندارد ۴۹۷۸ که از سری استانداردهای کلیدی است و برای بررسی درصد مجاز کلوخه‌های رسی ‌است.

اهمیت شن و ماسه بتن سازی


شن و ماسه متریال اصلی تولید بتن هستند؛ اما لزوماً از هر نوع سنگدانه نمی‌توانیم برای تولید بتن استفاده کنیم. در عین ‌حال حتی باید در چگونگی پیمانه زنی و ترکیب مخلوط سنگی نیز دقت عمل بالایی داشته باشیم. معمولاً چگونگی استفاده از شن و ماسه بتن و ترکیب آنها به نوع سازه و کاربرد آن بستگی دارد.
از نگاه عملیاتی برای تهیه بتن‌های نرم و روان با خواص اسلامپ بالا درصد استفاده از ماسه بیشتر است. این در حالی است که برای تهیه بتن‌های سخت و سنگین با مدول نرمی بالا به سمت استفاده از شن بیشتر تمایل داریم. هر اندازه درصد ماسه را افزایش دهیم، از مقدار مقاومت فشاری آن نیز کاسته می‌شود. این ویژگی نرم‌پذیری شاید برای بسیاری از ملات‌ها مناسب باشد؛ اما مهم است که خرید شن و ماسه بتن سازی کاملاً هدفمند انجام پذیرد.
بهترین شن و ماسه برای بتن یک موضوع کاملاً نسبی است و به خصوصیات بتن بستگی دارد. اما آنچه مسلم است، اهمیت خرید شن و ماسه با توجه به نوع کاربری بتن است. نوع ترکیب این دو مصالح ساختمانی مستقیماً بر خواص مختلف بتن از جمله مقاومت، استحکام و حتی پایداری آن تأثیرگذار است.


جنس سنگی شن و ماسه در بتن سازی


شن و ماسه خرده سنگ‌هایی هستند که به روش‌های گوناگون طبیعی و یا کارخانه‌ای تولید می‌شوند. انواع این سنگدانه ها در طبیعت وجود دارند و به ‌راحتی از بستر رودخانه‌ها و یا جلگه‌های آبرفتی استخراج خواهند شد. در مقابل می‌توانیم انواع آنها را در فرایندهای کارخانه‌ای و خرد کردن تخته ‌سنگ‌ها تهیه کنیم.
از نگاه فیزیکی، جنس سنگی یکی از مهمترین معیارها برای تهیه شن و ماسه ایده آل بتن‌سازی است. بهترین این خرده سنگ‌ها آنها هستند که جنس سنگی متراکم با وزن مخصوص بالایی داشته باشند. چنین سنگ‌هایی به ‌راحتی قادر هستند تا وزن سنگی سازه‌های عمرانی را تحمل کنند. بهترین سنگ‌ها برای تهیه شن و ماسه بتن سازی از نوع سنگ‌های سیلیسی و یا گرانیتی است. زیرا چنین سنگ‌هایی بافت کاملاً متراکمی دارند و در طبیعت به مقدار زیاد یافت شده و با قیمت مناسب به فروش می‌رسند. عموماً فروش شن و ماسه سیلیسی از دیگر اقلام سنگ‌ها متداول‌تر است.

بهترین شن و ماسه


شکل و ظاهر سنگدانه ها برای بتن ‌سازی


شن و ماسه بتن همگی خرده سنگ‌های کوچکی هستند که براساس قطر سنگدانه‌ها تفکیک می‌شوند. اما همین خرده سنگ‌های کوچک نیز از نظر شکل ظاهری تفاوت‌هایی دارند. انواع شن و ماسه را براساس نوع ظاهر آنها به ۵ گروه کلی تفکیک می‌کنند.
•    گرد گوشه‌ها
•    خرده سنگ‌های گوشه‌دار (شکسته)
•    خرده سنگ‌های نامنظم
•    پولکی شکل
•    سوزنی شکل
آنچه مسلم است هر نوع شکل ظاهری شن و ماسه را برای تولید بتن استفاده نمی‌کنند. به ‌عنوان مثال استفاده از سنگدانه‌های پولکی و یا سوزنی شکل برای تولید بتن مجاز نیست. اما می‌توانیم به ترکیبات مختلف از گرد گوشه‌ها، گوشه دارها و یا خرده سنگ‌های نامنظم برای تولید بتن استفاده کنیم. با این ‌وجود حتی در چگونگی استفاده از گرد گوشه‌ها و یا شن و ماسه شکسته در تولید بتن تفاوت‌هایی وجود دارد.


اهمیت شن و ماسه گرد گوشه در بتن ‌سازی


از میان انواع سنگدانه‌ها با شکل‌های مختلف، نمونه گرد گوشه در بتن‌سازی متداول است. منظور از گرد گوشه خرده سنگ‌های صیقلی هستند که در طبیعت و با فرسایش پیوسته آب و باد در مدت زمان طولانی شکل گرفته‌اند. این در حالی است که خرده سنگ‌های گوشه‌دار با لبه‌های تیز و شکسته محصول فرایندهای کارخانه‌ای هستند.
از آنجا که هدف ما برای تولید بتن توزیع آن در قالب‌ها و پر کردن تمامی فضاها در حجم یکدست و بدون حباب است، استفاده از شن و ماسه گرد گوشه بهترین انتخاب است؛ زیرا خرده سنگ‌های گرد گوشه نسبت ‌به هم اصطکاک بسیار پایینی دارند. بنابراین در حجم بتن بر روی‌ هم قرار نمی‌گیرند، بلکه با حرکت روان در یکدیگر باعث توزیع یکدست بتن در هر نوع فضای محدود خواهند شد.
از طرفی استفاده از شن و ماسه گرد گوشه مقدار مصرف سیمان در تولید بتن را به مقدار قابل ‌توجه کاهش می‌دهد. زیرا دانه‌های گرد گوشه به نسبت از دانه‌های شکسته و یا نامنظم سطح ظاهری کمتری دارند و با مقدار ملات کمتر به ‌طور کامل پوشانده می‌شوند. همین نکته ساده باعث می‌شود تا در تولید بتن با شن و ماسه گرد گوشه به ملات خمیر سیمان کمتری نیاز داشته باشیم. 


اهمیت رطوبت سنجی در شن و ماسه برای بتن ‌سازی


رطوبت موجود در خرده سنگ‌های سنگ و ماسه از فاکتورهای تعیین ‌کننده برای انتخاب بهترین آنها است. قاعدتاً می‌دانیم که برای تولید بتن به استفاده از آب نیاز داریم؛ اما درصد وزنی آب و نسبت آن به سیمان باید کاملاً دقیق محاسبه شود. این در حالی است که رطوبت موجود در خرده سنگ‌های شن و ماسه توانایی اضافه شدن به آب بتن را دارند. لذا وقتی مقدار رطوبت را در نظر نگرفته باشد، احتمال تخریب بافت بتن در اثر افزایش زیاد آب محتمل است. در هنگام خرید و فروش شن و ماسه باید درصد رطوبت آن را ارزیابی کنید و برای این کار انواع این خرده سنگ‌ها را در ۴ گروه قرار می‌دهند:
•    خرده سنگ‌های کاملاً خشک: در این نوع شن و ماسه هیچ رطوبتی حتی در خلل و فرج های خرده سنگ‌ها وجود ندارد. این نوع را با حرارت دهی در کوره در دمای ۱۱۰۰ درجه سانتی‌گراد تهیه می‌کنند.
•    خرده سنگ‌های خشک: سطح خرده سنگ‌ها و تا حدودی فضای خالی میان حفره‌های هر خرده‌سنگ خشک است؛ اما ممکن است که مقداری رطوبت در بافت درون آن باقی مانده باشد.
•    خرده سنگ‌های اشباع با سطح خشک: سطح ظاهری این خرده سنگ‌ها کاملاً خشک است؛ اما در بافت درونی آنها و در میان حفره‌ها و خلل فرج‌های هر خرده‌سنگ از آب پر شده ‌است.
•    خرده سنگ‌های مرطوب: خرده سنگ‌های اشباع از آب هستند و حتی در سطح ظاهری آنها نیز مقدار قابل ‌توجهی آب وجود دارد. در یک کلام کاملاً خیس هستند.

شن و ماسه ایده آل

چرا خرده سنگ‌های اشباع با سطح خشک در بتن‌سازی مناسب است؟


از نگاه عملیاتی باید درصد رطوبت شن و ماسه را محاسبه کرده و آن را برای تعیین مقدار آب بتن لحاظ کنید. این کار بسیار دشوار است؛ زیرا این دو یعنی آب بتن و شن و ماسه بر یکدیگر اثر می‌گذارند. بهترین ایده انتخاب شن و ماسه برای بتن، استفاده از خرده سنگ‌های اشباع با سطح خشک است.
حفره‌های خالی خرده سنگ‌های اشباع از آب پر شده ‌است، بنابراین باعث جذب آب مصرفی بتن نمی‌شوند. در عین ‌حال سطح ظاهری آنها کاملاً خشک است، بنابراین تاثیری در افزایش وزن آب بتن ندارند. به ‌این ‌ترتیب عملاً آب مصرفی بتن صرف تولید خمیر سیمان شده تا خرده سنگ‌ها را به ‌طور کامل احاطه نماید. در هنگام خرید مصالح ساختمانی از نوع شن و ماسه حتماً مقدار رطوبت موجود در میان خرده سنگ‌ها را بررسی کنید و مطمئن باشید که توانسته‌اید تا در یک تعادل پایدار از آب مصرفی برای تولید خمیر سیمان اقدام کنید.


آیا روش نگهداری در کیفیت شن و ماسه برای بتن تأثیرگذار است؟


به یکی از بحث‌های چالش‌ برانگیز در انتخاب شن و ماسه ایده آل بتن سازی وارد شده‌ایم. چرا که خیلی‌ها در هنگام خرید شن و ماسه هیچ توجهی به رعایت الزامات نگهداری و یا حمل‌ونقل آنها ندارند. این در حالی است که در صورت روش نگهداری نامناسب احتمال تخریب و کاهش کیفیت مصالح ساختمانی بسیار زیاد است.
•    نگهداری و حمل‌ونقل مصالح ساختمانی به شکلی باشد که مواد زاید و زیان‌آور مانند توده‌های خاکی و یا مواد آلی مانند شاخ و برگ‌ها به داخل شن و ماسه بتن نفوذ نکند.
•    روش نگهداری و حمل‌ونقل باید به شکلی باشد که منجر به فشار زیاد و شکسته شدن خرده سنگ‌ها نشود.
•    در صورت نگهداری ترکیب شن و ماسه بتن و یا حمل‌ونقل، به شکلی باشد که تأثیری در تفکیک مخلوط یکدست آنها نداشته باشد.
•    محل نگه‌ داشتن به ‌دور از گیاهان و یا بارش باران و حتی تابش مستقیم آفتاب باشد.
•    محل دپو به شکلی باشد که امکان تخلیه آب مازاد آن از طریق زه‌کشی وجود داشته باشد.
•    خرده سنگ‌ها باید در لایه‌های یکدست بر روی ‌هم ریخته و انبار شوند.
•    لازم است تا مصالح انبار شده در دپو حداقل ۱۲ ساعت در محل باقی ‌مانده و سپس مصرف شود.
•    سیلوها باید فرم عمودی با سطح مقطع دایره و یا مربعی داشته باشند. همچنین مصالح ساختمانی از بالا و به ‌صورت قائم در سیلو تخلیه شود.
•    اگر احتمال شکسته شدن سنگدانه حین انبارداری و یا حمل‌ونقل وجود دارد، لازم است تا در مرحله بتن‌سازی مجدداً دانه‌بندی شوند.
موارد ذکر شده همگی از الزامات در نگهداری و حمل‌ونقل شن و ماسه بتن هستند. اگر برای خرید شن و ماسه بتن سازی اقدام می‌کنید، حتماً تمامی موارد ذکر شده را بررسی کنید و مطمئن باشید که مصالح ساختمانی را با رعایت ایده‌آل‌ها از نظر دپو و یا حمل‌ونقل تهیه کرده‌اید.


ویژگی‌های کلی شن و ماسه مخصوص بتن سازی


موارد کاربرد شن و ماسه بسیار زیاد است و از این خرده سنگ‌ها برای تولید هر نوع ملات استفاده می‌کنند. اما همان‌طور که حالا می‌دانید، شن و ماسه مخصوص بتن ویژگی‌های برجسته و کاملاً متمایز از دیگر اقلام مصالح ساختمانی دارد. این ویژگی‌های کلیدی در بررسی مشخصات کلی سنگدانه‌ها به قرار زیر هستند:
•    شن و ماسه از نوع شسته و یا دو بار شور باشد. هر نوع توده خاکی باقیمانده در خرده سنگ‌ها تأثیر مخرب در بافت بتن دارد. بنابراین حداکثر درصد مجاز گل‌ولای در سنگدانه‌ها ۳ درصد است.
•    شن و ماسه مخصوص بتن باید کاملاً تمیز و عاری از ناخالصی باشد. این ناخالصی‌ها می‌تواند مواد آلی مانند شاخ‌وبرگ درختان باشد. لذا مهم است که محل دپوی مصالح ساختمانی در مجاورت گیاهان نباشد.
•    از مصالح با دانه‌های متراکم سنگی استفاده ‌شده باشد. این نوع شن و ماسه در مقابل بارهای سنگین کاملاً مقاوم هستند و بتن تولید شده توسط آنها تحت تنش سازه از هم گسیخته نمی‌شود.
•    برای تولید بتن در مکان‌ها که رفت‌وآمد زیادی دارند، لازم است تا از شن و ماسه با دانه‌های مقاوم سایشی استفاده شود.
•    لازم است تا خرده سنگ‌ها در مقابل هر نوع هوازدگی کاملاً مقاوم باشند. هوازدگی از مشکلات جدی در مراحل بهره‌برداری بلند مدت سازه‌های بتنی است که در اثر برخورد دائمی رطوبت و یا تغییرات دمایی ایجاد می‌شود. خرده سنگ‌های ضعیف نمی‌توانند این تحولات سنگین از هوازدگی را تحمل کنند.
•    مقدار ضریب انبساط حرارتی خرده سنگ‌ها ناچیز باشد تا در ادامه به بتنی با پایداری بهتر دست پیدا کنیم. با استفاده از شن و ماسه بتن که ضریب انبساط حرارتی کمی دارند، می‌توانیم بتن مقاوم در برابر تنش‌های دمایی را بسازیم.
•    مقدار سولفور موجود در بتن از حد معینی که توسط استاندارد تعریف ‌شده تجاوز نکند.

توصیه‌هایی برای خرید شن و ماسه بتن سازی


اگر برای تولید بتن اقدام می‌کنید، باید حجم قابل ‌توجه شن و ماسه مخصوص بتن را تهیه کنید. اما قطعاً به ‌سادگی نمی‌توانید تمامی آیتم‌های استاندارد را بررسی کرده و یا مجموع کامل آزمایش‌های مهندسی را انجام دهید. 
اولین نکته یکدست بودن دانه بندی شن و ماسه بتن است. بهترین بتن‌ها از خرده سنگ‌ها با اندازه‌های یکدست تهیه می‌شوند. به ‌راحتی و با یک نگاه موشکافانه می‌توانید سطح کیفی و مقدار یکدستی خرده سنگ‌ها را ارزیابی کنید. قاعدتاً برای پروژه‌ها مانند شاتکریت و یا بتن روان پرکننده قالب‌ها در سازه‌های سبک عمرانی باید از ماسه نرم و گرد گوشه استفاده کنید. اما وقتی برای ساخت اعضای باربر سازه مانند بستر روسازی اقدام می‌کنید، لازم است تا خرده سنگ های درشت ‌دانه خصوصاً مدل‌های شکسته تهیه کنید.
از طرفی به ‌راحتی قادر هستید تا با یک نگاه ساده مقدار رطوبت موجود در میان خرده سنگ‌ها را ارزیابی کنید. بهترین آنها از نوع سطح خشک به حالت اشباع هستند. همچنین می‌توانید به ‌جهت خرید و یا بررسی قیمت شن و ماسه برای بتن از خدمات خرید آنلاین مصالح ساختمانی مت سل بهره‌مند شوید. در مت سل به تولید برترین شرکت‌ها و معادن شن و ماسه کشور دسترسی دارید و قادر هستید تا با مقایسه قیمت‌ها و ارزیابی کیفیت محصولات به ‌راحتی خرید آنلاین شن و ماسه برای بتن را تجربه کنید.