ملات خود تراز شونده

کف‌سازی های بتنی در هر فعالیت ساختمانی و یا طراحی محوطه‌های عمرانی انجام می‌شود. بتن متریال انعطاف‌پذیری است که از مقاومت و ماندگاری بسیار بالایی نیز برخوردار است. اما در فاز مقدماتی سیالی چگال و سنگین است که به ‌راحتی توزیع نمی‌شود. از افزودنی‌ها مانند ملات خود تراز شونده بتن برای توزیع یکدست حجم زیاد بتن در فضاهای بزرگ استفاده می‌کنند.

ملات خود تراز شونده یک ترکیب تک جزئی است که به‌ عنوان افزودنی نهایی به حجم بتن اضافه می‌شود. این ملات از ترکیبات سیمان و افزودنی‌های معدنی و پلیمری ساخته‌ شده است. عمده کاربرد ملات خود تراز شونده در تکمیل عملیات‌های کف‌سازی است.

موارد مصرف ملات خود تراز شونده بتن

این ملات نوعی روان‌ساز بتن است که برای توزیع یکدست و سطح تراز شده کارایی دارد. حضور این ملات مقدار اصطکاک ذرات تشکیل‌ دهنده بتن را کاهش می‌دهد. موارد مصرف ملات خود تراز شونده بتن به ‌قرار زیر است.

  • تراز کردن فضاهای کف سازی شده در محیط‌های داخلی و خارجی ساختمان اعم از هتل‌ها، مدرسه‌ها، فروشگاه‌ها، سالن‌های ورزشی، بیمارستان‌ها، مراکز عمومی و... .
  • کف‌سازی و تراز کردن بتن در محوطه سازی محیط‌های باز اعم از طراحی پیاده‌روها، پارک‌ها، بنادر، انبارها، فرودگاه‌ها و...
  • تراز کردن فضاهای داخلی و خشک مانند کف‌سازی فضاهای کوچک ساختمانی
  • تراز کردن سطح بتن قبل ‌از نصب کاشی، سرامیک، سنگ‌های گرانیتی و... .

مزایای استفاده از ملات خود تراز شونده بتن

بدون حضور این ملات نیز می‌توانید عملیات کف سازی را انجام دهید. اما قاعدتاً با چالش سخت بتن متراکم و چگال که علاقه‌ای به توزیع یکنواخت ندارد، مواجه هستید. این در حالی است که با استفاده از ملات خود تراز شونده بتن، حجم عملیات کف‌سازی کاهش پیدا کرده و کیفیت نهایی کار نیز قابل‌ توجه است. مزایای استفاده از گروت خود تراز شونده بتن به‌ قرار زیر است.

  • از ترک خوردن بتن حین خشک شدن جلوگیری می‌کند.
  • باعث افزایش مقاومت سایشی بتن می‌شود.
  • بتن را ترغیب به توزیع یکنواخت در شرایط تراز شده می‌کند.
  • استفاده از این ملات آسان است و به ‌راحتی و با مخلوط شدن در آب تهیه می‌شود.

دقت کنید که ملات خود تراز شونده صرفاً برای عملیات‌های کف‌سازی و توزیع یکدست بتن در ضخامت محدود در حدود 10 میلی‌متر طراحی ‌شده است. ضخامت بیشتر قاعدتاً در لیست عملیات‌های کف‌سازی قرار نمی‌گیرد و برای تراز شدن نیاز به روش‌های دیگری دارد.

مقدار مصرف ملات خود تراز شونده بتن

این ملات ازجمله افزودنی‌های بتن است که در مراحل پایانی عملیات ساخت بتن به حجم نهایی آن اضافه می‌شود. این ملات را باید در حین اجرای کف‌سازی به بتن توزیع‌ شده در سطح نهایی کار اضافه کنید. برای هر مترمربع کف‌سازی بتن با ضخامت یک میلی‌متری به 1.7 کیلوگرم ملات خود تراز شونده نیاز دارید. قاعدتاً در کف‌سازی، مقدار ضخامت لایه بتن خیلی بیشتر از یک میلی‌متر است. لذا به ازای هر مقدار افزایش ضخامت بتن باید از ملات بیشتر با رعایت نسبت 1.7 کیلوگرم در هر یک متر مربع استفاده کنید. هر چند توصیه شده ‌است که از ملات خود تراز شونده برای بتن‌های ضخیم‌تر از 10 میلی‌متر استفاده نشود.

روش مصرف ملات خود تراز شونده

روش مصرف این ملات تقریباً ساده است. اما لازم است تا دقت عمل بالایی داشته باشید. لذا در کل با پروسه‌ای ساده اما دقیق روبه‌رو هستیم. برای مصرف این ملات مراحل زیر را انجام دهید.

آماده سازی سطح

سطح فضای کف‌سازی باید کاملاً تمیز و عاری از هر نوع آلودگی و ناخالصی باشد. لازم است که بتن به ‌طور کامل بر سطح کار نشسته و از چسبندگی کامل برخوردار باشد. برای افزایش قابلیت چسبندگی بتن و بهبود کیفیت پیوند، سطح کار را از هر نوع مواد ضعیف‌کننده، گرد و غبار، رنگ، گل‌ولای، روغن‌ها و... تمیز کنید. در صورت کف‌سازی سطوح خشن، سطح زیرین را به یک لایه نازک چسب لاتکس آغشته می‌کنند.

آماده‌سازی ملات

ملات خود تراز شونده بتن یک محصول تک جزئی و پودری شکل است که برای عمل‌آوری آن به آب نیاز دارید. اگر چه ملات‌ها متفاوت هستند و کارخانه‌های تولیدکننده از فرمولاسیون‌های متفاوتی استفاده می‌کنند؛ اما در کل روش آماده‌سازی آنها کم‌وبیش یکسان است. اما توصیه می‌کنیم تا برای آماده‌سازی هر ملات طبق دستور سازنده عمل کنید. عموم این ملات ها در آب حل می‌شوند.

طبق دستور سازنده مقدار معین ملات را در یک ظرف مناسب ریخته و به آن آب اضافه کنید. مخلوط ملات و آب را خوب هم بزنید تا محلولی همگن و خمیری شکل تهیه شود. ملات را به حال خود رها کنید. پس ‌از مدتی حین تخلیه مجدداً هم بزنید و آهسته آن را بر سطح کار تزریق کنید. این ملات به ‌راحتی در سطح کار توزیع شده و یک فضای کاملاً مسطح و تراز شده را تهیه می‌کند. حالا می‌توانید برای پوشش نهایی بتن از این سطح تراز شده استفاده کنید. دقت کنید که دمای مناسب آماده‌سازی و اجرای ملات خود تراز شونده بتن در محدوده 5 الی 25 درجه سانتی‌گراد است.

ملاحظات فنی و ایمنی حین اجرای تزریق ملات

  • در شرایط نامساعد جوی مانند بارندگی و یا یخبندان از تزریق ملات خود تراز بتن خودداری کنید.
  • از تماس مستقیم ملات با پوست جداً خودداری کنید. حین آماده‌سازی حتماً از دستکش مناسب استفاده کنید.
  • حداقل به سه روز زمان نیاز است تا ملات به خوبی سخت شده و شرایط نصب لایه‌های بعدی مانند عملیات بتن‌ریزی فراهم شود.
  • پس‌ از اجرای ملات از سطح کار در مقابل شرایط نامساعد جوی مانند باران و یا یخ‌زدگی و حتی رطوبت شدید محافظت کنید.
  • پس‌ از اجرای ملات روی سطح کار تردد نکنید.
  • تلاش برای خشک شدن سریع ملات انجام ندهید. بگذارید تا ملات خود تراز شونده بتن در دمای محیط و همراه شرایط فیزیکی فضا خشک شود.
  • در محدوده دمای 5 الی 25 درجه برای تزریق ملات خود تراز شونده بتن استفاده کنید. در هوای خیلی سرد و یا خیلی گرم برای تزریق ملات خودداری کنید.

ملات خود تراز شونده بتن ترکیبی خورنده با خصوصیات اسیدی است. لذا هر گونه تماس مستقیم این ترکیب شیمیایی با چشم و پوست خطرناک است. پس ‌از هر نوع تماس دست با ملات سریعاً دست‌های خود را شستشو دهید. در صورت تماس با چشم و یا بلعیده شدن حتماً به پزشک مراجعه کنید.

نقش ملات خود تراز شونده در بتن خود تراکم

بتن خود تراکم روش مدرنی از ساخت بتن است که در این سال‌های اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است. بتن خود تراکم را اصطلاحاً با عنوان SCC یا بتن خود تراز معرفی می‌کنند. این بتن می‌تواند به ‌راحتی توزیع شده و مقدار حباب هوای کمتری را در خود محفوظ نماید. در عین ‌حال از مقاومت فیزیکی بالاتری به نسبت بتن‌های معمولی برخوردار است. علاوه‌بر این با توزیع یکنواخت در یک سطح تراز شده اعمال می‌شود. از ملات خود تراز شونده برای ساخت بتن خود تراکم استفاده می‌کنند.

ویژگی‌های بتن خود تراکم

ژاپنی‌ها برای اولین ‌بار این نوع بتن را ابداع کرده‌اند. قابلیت‌های بتن خود تراکم آن‌قدر عالی بوده که خیلی زود در سطح کشورهای اروپایی و سپس آمریکایی و حالا در کل جهان استفاده می‌شود. بتن خود تراکم را با استفاده از ترکیبات فوق روان‌کننده مانند ملات خود تراز شونده بتن تهیه می‌کنند. ویژگی‌های این بتن به‌ قرار زیر است.

  • در اجرای سریع‌تر عملیات بتن‌ریزی تأثیرگذار هستند.
  • روش تزریق این بتن ساده است و اجرای آن نیاز به نیروی کار کمتری دارد.
  • از قابلیت توزیع سریع و یکنواخت در فضاهای پیچیده برخوردار است.
  • باعث پرداخت بهتر سطوح بتنی می‌شود.
  • نیاز کمتری به عملیات دشوار ویبره زنی دارد.
  • انعطاف‌پذیری عالی دارد و باعث افزایش آزادی عمل حین طراحی ساختارهای بتنی می‌شود.
  • قابلیت اجرا در مقاطع بسیار نازک بتن را دارد.
  • دوام بیشتر به نسبت بتن های معمولی یا دیگر انواع بتن آماده دارد.

الزامات برای تهیه بتن خود تراکم

بتن خود تراکم در نگاه کلی ساختاری شبیه به بتن معمولی دارد و در مراحل تهیه آن از مصالح ساختمانی پایه اعم از انواع شن و  انواع ماسه، سیمان پرتلند، آب و... استفاده می‌شود. همچنین روش ترکیب مصالح و چگونگی استفاده از میکسر بتن نیز یکسان است. با این تفاوت که در بتن خود تراکم از افزودنی‌های ویژه مانند ملات خود تراز شونده بتن استفاده می‌کنند. الزامات برای تهیه بتن خود تراکم به‌ قرار زیر است.

  • سیمان که به‌ طور کلی از انواع سیمان پرتلند می‌باشد.
  • سنگدانه‌ها (شن و ماسه) که مطابق با استاندارد EN12620 انتخاب ‌شده و حداکثر اندازه سنگدانه‌ها 20 میلی‌متر است. معمولاً حجم ماسه از شن در مراحل ساخت بتن خود تراکم بیشتر است. همچنین لازم است تا از شن و ماسه با سطح رطوبت کنترل‌ شده استفاده کنید. عدم توجه به رطوبت شن و ماسه در کیفیت نهایی بتن خود تراکم تأثیر مخربی دارد.
  • آب که باید از نوع آب‌های تصفیه ‌شده بدون حضور لجن و یا پساب‌ها باشد. ترجیحاً از آب شرب برای عمل‌آوری بتن خود تراکم استفاده می‌شود.
  • افزودنی‌های بتن که شامل انواع فوق روان کننده‌ها مانند گروت خود تراز شونده بتن خواهد شد. همچنین در مراحل ساخت بتن خود تراکم از افزودنی‌ها مانند اصلاح ‌کننده عدد اسلامپ برای ایجاد پایداری و عدم جداشدگی و همچنین ماده حباب زا برای بهبود مقاومت یخ‌زدگی و کندگیری بتن استفاده می‌شود.
  • مواد کمکی اضافی که شامل گروه بزرگی از افزودنی‌های معدنی، رنگدانه‌ها، پرکننده‌ها و... می‌شود. این مواد کمکی اضافی بسته به نوع بتن خود تراکم و قابلیت‌های کاربردی آن متفاوت است. اما معمولاً در مراحل ساخت این نوع بتن از ترکیبات معدنی مانند پودر سنگ، خاکستر بادی، دوده سیلیسی، سرباره آسیاب شده، پودر شیشه، رنگدانه‌ها و... استفاده می‌کنند.
  • انواع الیاف بتن که معمولا از الیاف‌های پلیمری و یا فلزی در ترکیب نهایی بتن خود تراکم استفاده می‌کنند. استفاده از الیاف‌ها برای افزایش کیفیت بتن است. همچنین در بهبود خواص مکانیکی بتن تأثیرگذار هستند. انواع الیاف بتن باعث افزایش مقاومت خمشی و ارتقاء چغرمگی بتن می‌شوند.

محدودیت‌های استفاده از بتن خود تراکم

بتن خود تراکم از بهترین متریال‌ها در ساخت سازه‌های مقاوم بتنی است که قابلیت کاربردی گسترده دارد. از این نوع بتن می‌توانید در حین ساخت قطعات پیش ‌ساخته بتنی استفاده کنید. همچنین توان کار در عملیات تزریق بتن فضاهای ساختمانی خصوصاً عملیات‌های کف‌سازی را دارد. بتن خود تراکم از روانی بالایی برخوردار است. لذا می‌توانیم حجم قابل ‌توجه آن را توسط پمپ بتن برای تخلیه سریع در فضاهای متنوع از عملیات‌های عمرانی استفاده کنیم. اما مقدار روانی این بتن آنچنان است که قابلیت تخلیه سقوط آزاد در قالب‌های بتنی را ندارد.

این بتن خاصیت جمع شدگی خمیری و حالت خزشی بیشتری از بتن معمولی دارد. در عین ‌حال مدت زمان گیرش نهایی آن سریع‌تر از بتن معمولی است. لذا باید در مراحل عمل‌آوری و استفاده از بتن خود تراکم سرعت‌ عمل و دقت بالایی داشت. این بتن قابلیت پر کردن عالی دارد. همچنین از قابلیت عبور در فضاهای محدود و باریک برخوردار است. از طرفی نسبت ‌به جداشدگی مقاومت می‌کند و در کل از سطح پایداری بالایی برخوردار است. این خصوصیات به‌ علت استفاده از ملات خود تراز شونده بتن می‌باشد.

فهرست آزمایش‌ها در تعیین سطح کیفی بتن خود تراکم

بتن خود تراکم برای حرکت روان در فضاهای محدود و پر کردن قالب‌های پیچیده و یا توزیع یکنواخت در عملیات‌های کف‌سازی ابداع شده ‌است. در مراحل اجرای این بتن از ملات خود تراز شونده برای مقدمات کف‌سازی استفاده می‌کنند. برای تعیین سطح کیفی این بتن آزمایش‌های گسترده انجام می‌شود که به قرار زیر هستند.

  • آزمایش اسلامپ فلو برای بررسی قابلیت پر کنندگی بتن خود تراکم
  • آزمایش حلقه J و یا جعبه L برای تعیین قابلیت عبور بتن خود تراکم
  • آزمایش قیف V برای تعیین قابلیت پر کنندگی بتن خود تراکم
  • آزمایش جعبه U برای تعیین قابلیت عبور بتن خود تراکم
  • آزمایش روزنه سنجی Orimet برای بررسی قابلیت پر کنندگی

انجام این آزمایش‌ها برای بررسی قابلیت‌های فنی بتن خود تراکم الزامی است. البته بسته به نوع عملیات عمرانی و سطح بتن‌ریزی برخی از این آزمایش‌ها انجام می‌شود. در کل لازم است تا قابلیت عبور بتن، مقدار روانی بتن و همچنین مقدار قابلیت تراکم پذیری بتن در توزیع یکنواخت آن مورد ارزیابی قرار بگیرد.

قابلیت‌های کاربردی بتن خود تراکم (بتن خود تراز)

  • استفاده در اجرای تأسیسات گرمایشی و تابشی
  • استفاده در اجرای سطوح نازک و ضخیم بتن
  • استفاده برای از بین بردن حباب‌های موجود در بتن و پر کردن تمامی درزها
  • زیرسازی ستون‌های پیش‌ ساخته بتنی
  • استفاده در طراحی فونداسیون نصب ماشین‌آلات سنگین صنعتی
  • رفع عیوب سطوح بتنی اعم از رفع ترک بتن، رفع پوسته شدگی بتن، رفع خوردگی بتن و... .
  • استفاده از ملات خود تراز بتن مقرون ‌به ‌صرفه است.
  • باعث کاهش نفوذپذیری بتن می‌شود.
  • از انقباض بیش‌ از حد بتن جلوگیری می‌کند.
  • از نفوذ آب به درون سازه بتنی جلوگیری می‌کند.
  • برای ساختن بتن فوق روان و کاملاً سیال استفاده می‌شود.

ملات خود تراز شونده بتن، ترکیب افزودنی ساده اما تأثیرگذاری است. قاعدتاً به‌ سادگی نمی‌توانیم بتن سرسخت و کاملاً چگال را برای توزیع یکنواخت و تراز شده ترغیب کنیم. این در حالی است که ما به سطح نازک بتن در توزیع یکدست برای پوشش تمامی زوایا، گوشه‌ها، سوراخ‌ها، حفره‌ها و شکستگی‌ها نیاز داریم. با بهره‌مندی مناسب از ملات خود تراز شونده بتن می توانیم ساختاری یکدست با توزیع بهتر در پروژهای کف سازی داشته باشیم.

ملات خود تراز شونده

کف‌سازی های بتنی در هر فعالیت ساختمانی و یا طراحی محوطه‌های عمرانی انجام می‌شود. بتن متریال انعطاف‌پذیری است که از مقاومت و ماندگاری بسیار بالایی نیز برخوردار است. اما در فاز مقدماتی سیالی چگال و سنگین است که به ‌راحتی توزیع نمی‌شود. از افزودنی‌ها مانند ملات خود تراز شونده بتن برای توزیع یکدست حجم زیاد بتن در فضاهای بزرگ استفاده می‌کنند.

ملات خود تراز شونده یک ترکیب تک جزئی است که به‌ عنوان افزودنی نهایی به حجم بتن اضافه می‌شود. این ملات از ترکیبات سیمان و افزودنی‌های معدنی و پلیمری ساخته‌ شده است. عمده کاربرد ملات خود تراز شونده در تکمیل عملیات‌های کف‌سازی است.

موارد مصرف ملات خود تراز شونده بتن

این ملات نوعی روان‌ساز بتن است که برای توزیع یکدست و سطح تراز شده کارایی دارد. حضور این ملات مقدار اصطکاک ذرات تشکیل‌ دهنده بتن را کاهش می‌دهد. موارد مصرف ملات خود تراز شونده بتن به ‌قرار زیر است.

  • تراز کردن فضاهای کف سازی شده در محیط‌های داخلی و خارجی ساختمان اعم از هتل‌ها، مدرسه‌ها، فروشگاه‌ها، سالن‌های ورزشی، بیمارستان‌ها، مراکز عمومی و... .
  • کف‌سازی و تراز کردن بتن در محوطه سازی محیط‌های باز اعم از طراحی پیاده‌روها، پارک‌ها، بنادر، انبارها، فرودگاه‌ها و...
  • تراز کردن فضاهای داخلی و خشک مانند کف‌سازی فضاهای کوچک ساختمانی
  • تراز کردن سطح بتن قبل ‌از نصب کاشی، سرامیک، سنگ‌های گرانیتی و... .

مزایای استفاده از ملات خود تراز شونده بتن

بدون حضور این ملات نیز می‌توانید عملیات کف سازی را انجام دهید. اما قاعدتاً با چالش سخت بتن متراکم و چگال که علاقه‌ای به توزیع یکنواخت ندارد، مواجه هستید. این در حالی است که با استفاده از ملات خود تراز شونده بتن، حجم عملیات کف‌سازی کاهش پیدا کرده و کیفیت نهایی کار نیز قابل‌ توجه است. مزایای استفاده از گروت خود تراز شونده بتن به‌ قرار زیر است.

  • از ترک خوردن بتن حین خشک شدن جلوگیری می‌کند.
  • باعث افزایش مقاومت سایشی بتن می‌شود.
  • بتن را ترغیب به توزیع یکنواخت در شرایط تراز شده می‌کند.
  • استفاده از این ملات آسان است و به ‌راحتی و با مخلوط شدن در آب تهیه می‌شود.

دقت کنید که ملات خود تراز شونده صرفاً برای عملیات‌های کف‌سازی و توزیع یکدست بتن در ضخامت محدود در حدود 10 میلی‌متر طراحی ‌شده است. ضخامت بیشتر قاعدتاً در لیست عملیات‌های کف‌سازی قرار نمی‌گیرد و برای تراز شدن نیاز به روش‌های دیگری دارد.

مقدار مصرف ملات خود تراز شونده بتن

این ملات ازجمله افزودنی‌های بتن است که در مراحل پایانی عملیات ساخت بتن به حجم نهایی آن اضافه می‌شود. این ملات را باید در حین اجرای کف‌سازی به بتن توزیع‌ شده در سطح نهایی کار اضافه کنید. برای هر مترمربع کف‌سازی بتن با ضخامت یک میلی‌متری به 1.7 کیلوگرم ملات خود تراز شونده نیاز دارید. قاعدتاً در کف‌سازی، مقدار ضخامت لایه بتن خیلی بیشتر از یک میلی‌متر است. لذا به ازای هر مقدار افزایش ضخامت بتن باید از ملات بیشتر با رعایت نسبت 1.7 کیلوگرم در هر یک متر مربع استفاده کنید. هر چند توصیه شده ‌است که از ملات خود تراز شونده برای بتن‌های ضخیم‌تر از 10 میلی‌متر استفاده نشود.

روش مصرف ملات خود تراز شونده

روش مصرف این ملات تقریباً ساده است. اما لازم است تا دقت عمل بالایی داشته باشید. لذا در کل با پروسه‌ای ساده اما دقیق روبه‌رو هستیم. برای مصرف این ملات مراحل زیر را انجام دهید.

آماده سازی سطح

سطح فضای کف‌سازی باید کاملاً تمیز و عاری از هر نوع آلودگی و ناخالصی باشد. لازم است که بتن به ‌طور کامل بر سطح کار نشسته و از چسبندگی کامل برخوردار باشد. برای افزایش قابلیت چسبندگی بتن و بهبود کیفیت پیوند، سطح کار را از هر نوع مواد ضعیف‌کننده، گرد و غبار، رنگ، گل‌ولای، روغن‌ها و... تمیز کنید. در صورت کف‌سازی سطوح خشن، سطح زیرین را به یک لایه نازک چسب لاتکس آغشته می‌کنند.

آماده‌سازی ملات

ملات خود تراز شونده بتن یک محصول تک جزئی و پودری شکل است که برای عمل‌آوری آن به آب نیاز دارید. اگر چه ملات‌ها متفاوت هستند و کارخانه‌های تولیدکننده از فرمولاسیون‌های متفاوتی استفاده می‌کنند؛ اما در کل روش آماده‌سازی آنها کم‌وبیش یکسان است. اما توصیه می‌کنیم تا برای آماده‌سازی هر ملات طبق دستور سازنده عمل کنید. عموم این ملات ها در آب حل می‌شوند.

طبق دستور سازنده مقدار معین ملات را در یک ظرف مناسب ریخته و به آن آب اضافه کنید. مخلوط ملات و آب را خوب هم بزنید تا محلولی همگن و خمیری شکل تهیه شود. ملات را به حال خود رها کنید. پس ‌از مدتی حین تخلیه مجدداً هم بزنید و آهسته آن را بر سطح کار تزریق کنید. این ملات به ‌راحتی در سطح کار توزیع شده و یک فضای کاملاً مسطح و تراز شده را تهیه می‌کند. حالا می‌توانید برای پوشش نهایی بتن از این سطح تراز شده استفاده کنید. دقت کنید که دمای مناسب آماده‌سازی و اجرای ملات خود تراز شونده بتن در محدوده 5 الی 25 درجه سانتی‌گراد است.

ملاحظات فنی و ایمنی حین اجرای تزریق ملات

  • در شرایط نامساعد جوی مانند بارندگی و یا یخبندان از تزریق ملات خود تراز بتن خودداری کنید.
  • از تماس مستقیم ملات با پوست جداً خودداری کنید. حین آماده‌سازی حتماً از دستکش مناسب استفاده کنید.
  • حداقل به سه روز زمان نیاز است تا ملات به خوبی سخت شده و شرایط نصب لایه‌های بعدی مانند عملیات بتن‌ریزی فراهم شود.
  • پس‌ از اجرای ملات از سطح کار در مقابل شرایط نامساعد جوی مانند باران و یا یخ‌زدگی و حتی رطوبت شدید محافظت کنید.
  • پس‌ از اجرای ملات روی سطح کار تردد نکنید.
  • تلاش برای خشک شدن سریع ملات انجام ندهید. بگذارید تا ملات خود تراز شونده بتن در دمای محیط و همراه شرایط فیزیکی فضا خشک شود.
  • در محدوده دمای 5 الی 25 درجه برای تزریق ملات خود تراز شونده بتن استفاده کنید. در هوای خیلی سرد و یا خیلی گرم برای تزریق ملات خودداری کنید.

ملات خود تراز شونده بتن ترکیبی خورنده با خصوصیات اسیدی است. لذا هر گونه تماس مستقیم این ترکیب شیمیایی با چشم و پوست خطرناک است. پس ‌از هر نوع تماس دست با ملات سریعاً دست‌های خود را شستشو دهید. در صورت تماس با چشم و یا بلعیده شدن حتماً به پزشک مراجعه کنید.

نقش ملات خود تراز شونده در بتن خود تراکم

بتن خود تراکم روش مدرنی از ساخت بتن است که در این سال‌های اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است. بتن خود تراکم را اصطلاحاً با عنوان SCC یا بتن خود تراز معرفی می‌کنند. این بتن می‌تواند به ‌راحتی توزیع شده و مقدار حباب هوای کمتری را در خود محفوظ نماید. در عین ‌حال از مقاومت فیزیکی بالاتری به نسبت بتن‌های معمولی برخوردار است. علاوه‌بر این با توزیع یکنواخت در یک سطح تراز شده اعمال می‌شود. از ملات خود تراز شونده برای ساخت بتن خود تراکم استفاده می‌کنند.

ویژگی‌های بتن خود تراکم

ژاپنی‌ها برای اولین ‌بار این نوع بتن را ابداع کرده‌اند. قابلیت‌های بتن خود تراکم آن‌قدر عالی بوده که خیلی زود در سطح کشورهای اروپایی و سپس آمریکایی و حالا در کل جهان استفاده می‌شود. بتن خود تراکم را با استفاده از ترکیبات فوق روان‌کننده مانند ملات خود تراز شونده بتن تهیه می‌کنند. ویژگی‌های این بتن به‌ قرار زیر است.

  • در اجرای سریع‌تر عملیات بتن‌ریزی تأثیرگذار هستند.
  • روش تزریق این بتن ساده است و اجرای آن نیاز به نیروی کار کمتری دارد.
  • از قابلیت توزیع سریع و یکنواخت در فضاهای پیچیده برخوردار است.
  • باعث پرداخت بهتر سطوح بتنی می‌شود.
  • نیاز کمتری به عملیات دشوار ویبره زنی دارد.
  • انعطاف‌پذیری عالی دارد و باعث افزایش آزادی عمل حین طراحی ساختارهای بتنی می‌شود.
  • قابلیت اجرا در مقاطع بسیار نازک بتن را دارد.
  • دوام بیشتر به نسبت بتن های معمولی یا دیگر انواع بتن آماده دارد.

الزامات برای تهیه بتن خود تراکم

بتن خود تراکم در نگاه کلی ساختاری شبیه به بتن معمولی دارد و در مراحل تهیه آن از مصالح ساختمانی پایه اعم از انواع شن و  انواع ماسه، سیمان پرتلند، آب و... استفاده می‌شود. همچنین روش ترکیب مصالح و چگونگی استفاده از میکسر بتن نیز یکسان است. با این تفاوت که در بتن خود تراکم از افزودنی‌های ویژه مانند ملات خود تراز شونده بتن استفاده می‌کنند. الزامات برای تهیه بتن خود تراکم به‌ قرار زیر است.

  • سیمان که به‌ طور کلی از انواع سیمان پرتلند می‌باشد.
  • سنگدانه‌ها (شن و ماسه) که مطابق با استاندارد EN12620 انتخاب ‌شده و حداکثر اندازه سنگدانه‌ها 20 میلی‌متر است. معمولاً حجم ماسه از شن در مراحل ساخت بتن خود تراکم بیشتر است. همچنین لازم است تا از شن و ماسه با سطح رطوبت کنترل‌ شده استفاده کنید. عدم توجه به رطوبت شن و ماسه در کیفیت نهایی بتن خود تراکم تأثیر مخربی دارد.
  • آب که باید از نوع آب‌های تصفیه ‌شده بدون حضور لجن و یا پساب‌ها باشد. ترجیحاً از آب شرب برای عمل‌آوری بتن خود تراکم استفاده می‌شود.
  • افزودنی‌های بتن که شامل انواع فوق روان کننده‌ها مانند گروت خود تراز شونده بتن خواهد شد. همچنین در مراحل ساخت بتن خود تراکم از افزودنی‌ها مانند اصلاح ‌کننده عدد اسلامپ برای ایجاد پایداری و عدم جداشدگی و همچنین ماده حباب زا برای بهبود مقاومت یخ‌زدگی و کندگیری بتن استفاده می‌شود.
  • مواد کمکی اضافی که شامل گروه بزرگی از افزودنی‌های معدنی، رنگدانه‌ها، پرکننده‌ها و... می‌شود. این مواد کمکی اضافی بسته به نوع بتن خود تراکم و قابلیت‌های کاربردی آن متفاوت است. اما معمولاً در مراحل ساخت این نوع بتن از ترکیبات معدنی مانند پودر سنگ، خاکستر بادی، دوده سیلیسی، سرباره آسیاب شده، پودر شیشه، رنگدانه‌ها و... استفاده می‌کنند.
  • انواع الیاف بتن که معمولا از الیاف‌های پلیمری و یا فلزی در ترکیب نهایی بتن خود تراکم استفاده می‌کنند. استفاده از الیاف‌ها برای افزایش کیفیت بتن است. همچنین در بهبود خواص مکانیکی بتن تأثیرگذار هستند. انواع الیاف بتن باعث افزایش مقاومت خمشی و ارتقاء چغرمگی بتن می‌شوند.

محدودیت‌های استفاده از بتن خود تراکم

بتن خود تراکم از بهترین متریال‌ها در ساخت سازه‌های مقاوم بتنی است که قابلیت کاربردی گسترده دارد. از این نوع بتن می‌توانید در حین ساخت قطعات پیش ‌ساخته بتنی استفاده کنید. همچنین توان کار در عملیات تزریق بتن فضاهای ساختمانی خصوصاً عملیات‌های کف‌سازی را دارد. بتن خود تراکم از روانی بالایی برخوردار است. لذا می‌توانیم حجم قابل ‌توجه آن را توسط پمپ بتن برای تخلیه سریع در فضاهای متنوع از عملیات‌های عمرانی استفاده کنیم. اما مقدار روانی این بتن آنچنان است که قابلیت تخلیه سقوط آزاد در قالب‌های بتنی را ندارد.

این بتن خاصیت جمع شدگی خمیری و حالت خزشی بیشتری از بتن معمولی دارد. در عین ‌حال مدت زمان گیرش نهایی آن سریع‌تر از بتن معمولی است. لذا باید در مراحل عمل‌آوری و استفاده از بتن خود تراکم سرعت‌ عمل و دقت بالایی داشت. این بتن قابلیت پر کردن عالی دارد. همچنین از قابلیت عبور در فضاهای محدود و باریک برخوردار است. از طرفی نسبت ‌به جداشدگی مقاومت می‌کند و در کل از سطح پایداری بالایی برخوردار است. این خصوصیات به‌ علت استفاده از ملات خود تراز شونده بتن می‌باشد.

فهرست آزمایش‌ها در تعیین سطح کیفی بتن خود تراکم

بتن خود تراکم برای حرکت روان در فضاهای محدود و پر کردن قالب‌های پیچیده و یا توزیع یکنواخت در عملیات‌های کف‌سازی ابداع شده ‌است. در مراحل اجرای این بتن از ملات خود تراز شونده برای مقدمات کف‌سازی استفاده می‌کنند. برای تعیین سطح کیفی این بتن آزمایش‌های گسترده انجام می‌شود که به قرار زیر هستند.

  • آزمایش اسلامپ فلو برای بررسی قابلیت پر کنندگی بتن خود تراکم
  • آزمایش حلقه J و یا جعبه L برای تعیین قابلیت عبور بتن خود تراکم
  • آزمایش قیف V برای تعیین قابلیت پر کنندگی بتن خود تراکم
  • آزمایش جعبه U برای تعیین قابلیت عبور بتن خود تراکم
  • آزمایش روزنه سنجی Orimet برای بررسی قابلیت پر کنندگی

انجام این آزمایش‌ها برای بررسی قابلیت‌های فنی بتن خود تراکم الزامی است. البته بسته به نوع عملیات عمرانی و سطح بتن‌ریزی برخی از این آزمایش‌ها انجام می‌شود. در کل لازم است تا قابلیت عبور بتن، مقدار روانی بتن و همچنین مقدار قابلیت تراکم پذیری بتن در توزیع یکنواخت آن مورد ارزیابی قرار بگیرد.

قابلیت‌های کاربردی بتن خود تراکم (بتن خود تراز)

  • استفاده در اجرای تأسیسات گرمایشی و تابشی
  • استفاده در اجرای سطوح نازک و ضخیم بتن
  • استفاده برای از بین بردن حباب‌های موجود در بتن و پر کردن تمامی درزها
  • زیرسازی ستون‌های پیش‌ ساخته بتنی
  • استفاده در طراحی فونداسیون نصب ماشین‌آلات سنگین صنعتی
  • رفع عیوب سطوح بتنی اعم از رفع ترک بتن، رفع پوسته شدگی بتن، رفع خوردگی بتن و... .
  • استفاده از ملات خود تراز بتن مقرون ‌به ‌صرفه است.
  • باعث کاهش نفوذپذیری بتن می‌شود.
  • از انقباض بیش‌ از حد بتن جلوگیری می‌کند.
  • از نفوذ آب به درون سازه بتنی جلوگیری می‌کند.
  • برای ساختن بتن فوق روان و کاملاً سیال استفاده می‌شود.

ملات خود تراز شونده بتن، ترکیب افزودنی ساده اما تأثیرگذاری است. قاعدتاً به‌ سادگی نمی‌توانیم بتن سرسخت و کاملاً چگال را برای توزیع یکنواخت و تراز شده ترغیب کنیم. این در حالی است که ما به سطح نازک بتن در توزیع یکدست برای پوشش تمامی زوایا، گوشه‌ها، سوراخ‌ها، حفره‌ها و شکستگی‌ها نیاز داریم. با بهره‌مندی مناسب از ملات خود تراز شونده بتن می توانیم ساختاری یکدست با توزیع بهتر در پروژهای کف سازی داشته باشیم.

سوالات متداول