همه ‌چیز در خصوص اجرای فونداسیون و پی ساختمان

همه‌ی ساختمان‌ها و سازه‌های عمرانی به اجرای فونداسیون نیاز دارند. سازه‌های عمرانی سنگین‌ وزن هستند و در صورت پی‌سازی غیراصولی خطر نشست زمین و تخریب سازه بسیار زیاد است. اما در مهندسی عمران برای اجرای پی ساختمان دستورالعمل‌های استاندارد تدوین شده ‌است تا در هر صورت از استحکام شالوده سازه‌ها اطمینان داشته باشیم.

به هر نوع زیرسازی برای ایجاد سازه‌های مقاوم مناسب حمل وزن سنگین ساختمانها، فونداسیون گفته می‌شود که در سطح و یا عمق تراز سطح زمین اجرا خواهد شد. برای سازه‌های مختلف به روش‌های مختلفی از اجرای فونداسیون نیاز داریم. این مرحله از ساختمان‌سازی با گودبرداری و آرماتوربندی و در نهایت بتن‌ریزی انجام می‌شود. البته در برخی از سازه‌ها به روش‌های تخصصی‌تر از فونداسیون مانند شمع کوبی و... نیاز پیدا می‌کنیم. در هر صورت مراحل ساخت فونداسیون با توجه به جنس لایه‌های خاکی، نوع سازه، ابعاد و سنگینی سازه، نوع فونداسیون و... متفاوت است. در این مقاله از گروه مت سل به بررسی تخصصی مراحل اجرای فونداسیون در شرایط مختلف می‌پردازیم. اگر قصد خرید قطعه بتنی دارید می‌توانید روی کمک کت سل حساب کنید.

اجرای پی ساختمان

آشنایی با انواع فونداسیون

انواع فونداسیون برای اجرای سازه‌های مختلف طراحی کرده‌اند که با توجه به نوع خاک، ابعاد سازه، سنگینی سازه و همچنین بارهای وارد شده انتخاب می‌شوند. اگر چه برای سازه‌های خاص عمرانی از انواع فونداسیون‌های خاص با طراحی پیچیده استفاده می‌کنند؛ اما در کل عموم این سازه‌ها در ساختمان‌های ساده شهری از نوع فونداسیون منفرد (تکی)، نواری و یا رادیه (گسترده) هستند.

  • فونداسیون منفرد (تکی): برای اجرای ساختمان‌های سبک مسکونی و یا ساخت سوله و در کل هر نوع سازه با ستون‌های منفرد از این نوع فونداسیون استفاده می‌کنند. اجرای فونداسیون منفرد ساده و کم‌هزینه است. در برخی سازه‌های سبک نیازی به شناژ بندی میان ستون‌های منفرد نداریم. اما معمولاً این بخش‌های منفرد را با استفاده از شناژهای بتنی در عرض و عمق کم به یکدیگر متصل می‌کنند.
  • فونداسیون نواری: متداول‌ترین نوع فونداسیون در ساخت سازه‌های شهری خصوصاً ساختمان‌های مسکونی و اداری است. در اجرای فونداسیون نواری نیز با ستون‌های جدا از هم کار می‌کنیم. اما این ستون‌ها توسط شناژهای عمیق هم‌اندازه‌ی عمق ستون به یکدیگر متصل هستند. وجود این ارتباط عمیق شناژ بندی شده باعث می‌شود تا تمام بار سازه به شکل یکنواخت در کل سطح زمین توزیع شود.
  • فونداسیون گسترده (رادیه): در این نوع فونداسیون تمامی سطح اشغال‌ شده ساختمان را به ‌عنوان یک سازه یکپارچه برای بتن‌ریزی گسترده در نظر می‌گیرند. به ‌این ‌ترتیب عمق یکنواختی از سطح زمین گودبرداری خواهد شد تا در کل سطح آرماتوربندی و بتن‌ریزی صورت بگیرد. اجرای فونداسیون گسترده برای ساخت سازه‌های سنگین که بار زیادی به زمین منتقل می‌کنند، کارایی دارد.

مراحل اجرای فونداسیون چیست؟

فونداسیون پایین‌ترین بخش اجرایی سازه‌های عمرانی است که برای حمل بارهای زنده و مرده تا انتقال آنها به زمین اجرا شده ‌است. لذا هر فونداسیون باید بتواند به ‌خوبی تمامی بارهای دینامیکی و یا استاتیکی سازه را به ‌طور کامل به عمق زمین منتقل کند. از نگاه عملیاتی انواع فونداسیون در دو گروه بزرگ از فونداسیون‌های سطحی و عمیق دسته‌بندی می‌شوند. رفتار دینامیکی این دو نوع فونداسیون کاملاً با یکدیگر متفاوت است. لذا مراحل اجرای فونداسیون‌های سطحی و عمیق نیز تفاوت‌هایی دارند.

انواع پی‌های سطحی در گونه‌های منفرد، نواری، مرکب، گسترده و... دسته‌بندی می‌شوند که انتخاب آنها و روش اجرای آنها با توجه به ابعاد سازه و مقاومت خاک و... صورت می‌گیرد. در این ‌میان با موضوعات جانبی اما بسیار مهم از قبیل ظرفیت باربری خاک، مقدار چگالی خاک، حجم چسبندگی خاک و حتی مقدار رطوبت موجود در خاک مواجه هستیم.

اجرای فونداسیون بتنی نیز با روش اجرای فونداسیون اسکلت فلزی تفاوت‌هایی دارند. با در نظر گرفتن تمامی این نکات دسته‌بندی بزرگی از قوانین و استانداردها برای اجرای پی ساختمان‌ها تدوین شده‌ است که شامل مراحل پی‌کنی تا زیرسازی و بتن‌ریزی و... خواهد شد. در این مقاله نیز گام به گام از تمامی این مراحل صحبت خواهیم کرد.

مراحل مقدماتی اجرای فونداسیون

گودبرداری یا همان پی‌کنی مرحله مقدماتی اجرای فونداسیون است. در این مرحله مقدماتی قرار است تا بستر زمین را در عمق مناسب فونداسیون خاک‌برداری کنیم. برخی پروژه‌ها بر روی بسترهای بکر زمین‌های خالی اجرا می‌شوند که به تنها مرحله گودبرداری نیاز دارند. اما در بسیاری از پروژه‌ها با پروسه تخریب سازه‌های قدیمی و تخلیه نخاله نیز روبرو هستیم. در کل این مراحل مقدماتی به قرار زیر هستند:

  • اصلاح ناهمواری‌ها و گودبرداری زمین
  • جانمایی محل قرارگیری پروژه
  • اجرای زیرسازی فونداسیون با تخلیه بتن مگر

در ادامه به بحث مفصل‌تری از این مراحل می‌پردازیم.

اجرای فونداسیون در زمین شیبدار

مرحله اول؛ اصلاح ناهمواری‌ها، گودبرداری و پی‌کنی

قبل ‌از هر اقدام عملی برای گودبرداری و آغاز پی‌سازی لازم است تا مطالعاتی صورت بگیرد. در این بحث مقدماتی مهندس اجرایی به بررسی نوع خاک، تعیین سطح آب‌های زیرزمینی، نوع بستر مناسب برای اجرای ساختمان‌سازی و... می‌پردازد. این مطالعات برای بررسی مقاومت خاک است تا بهتر و فنی‌تر بتوانیم نوع عمق اجرای سازه فونداسیون را مدیریت کنیم.

اصلاح ناهمواری‌های زمین مرحله مقدماتی و بسیار مهم از اجرای پی ساختمان است. در این مرحله هر نوع پستی و بلندی، گیاهان، ریشه درختان و... حذف خواهد شد. به نوعی بستر زمین برای آغاز ساخت فونداسیون یکدست می‌شود. در ادامه مراحل گودبرداری آغاز خواهد شد که عمق آن تا تراز زیر بتن مگر ادامه پیدا می‌کند.

برای گودبرداری از انواع ماشین‌های مکانیکی استفاده می‌کنند؛ اما لازم است تا ۱۵ الی ۲۰ سانتی‌متری پایان خاک‌برداری به شکل دستی انجام شود. اجرای دستی مرحله پایانی گودبرداری باعث کاهش هزینه اجرای فونداسیون خواهد شد. در این مرحله با توجه به‌ نظر مهندس سازه لازم است تا برای جبران کردن حد فاصل تراز منفی زمین و تراز بتن مگر یک لایه سنگ‌چینی و یا سنگ لاشه و حتی ملات ماسه و سیمان ریخته شود.

مرحله دوم؛ جانمایی محل قرارگیری پروژه

منظور از جانمایی، تعیین محدوده ساختمان از هر ۴ طرف است. در این مرحله لازم است تا از هر چهار طرف حد و مرز کلی ساختمان را تعیین کنیم، به شکلی که سازه‌ی ما در حد فاصل مناسب از ساختمان‌های مجاور قرار بگیرد.

حد و مرز تعیین‌ شده برای اجرای فونداسیون از قبل براساس پروانه و نقشه‌های مصوب ساخت سازه تعیین می‌شود. به ‌این ‌ترتیب با توجه به ابعاد ساختمان و ملاحظات فنی و اندازه‌های تعیین ‌شده در نقشه، محدوده ملک تعیین خواهد شد و می‌توانیم محدوده کلی آغاز گودبرداری و ساخت فونداسیون را معین نماییم.

در فاز جانمایی محل قرارگیری پروژه استفاده از جهت شمال اهمیت بالایی دارد. لذا با توجه به شمال جغرافیایی محل پروژه با در نظر گرفتن محورهای طولی و یا عرضی با کوباندن دو عدد میخ، محدوده ابتدا و انتهای سازه را تعیین می‌کنند. این بخش را اصطلاحاً با عنوان محور مبنا در نظر می‌گیرند.

در نظر داشته باشید که تمامی جهت‌گیری‌ها و محورهای طولی و عرضی براساس نقطه‌ی مبدأ روی زمین انجام می‌شود. برای اجرای فونداسیون در زمین شیبدار نیز معیار دیگری با عنوان طول افقی اضلاع مطرح است که برای اصلاح شیب زمین و اجرای فونداسیون تراز شده استفاده می‌شود.

مرحله سوم؛ اجرای زیرسازی فونداسیون با تخلیه بتن مگر

در پایان مرحله گودبرداری و اطمینان از جانمایی درست فونداسیون و تعیین محدوده عرضی و طولی برای تخلیه بتن مگر و زیرسازی فونداسیون اقدام می‌کنند. این بتن مگر یک لایه سبک بتنی به ارتفاع حدوداً ۱۰ سانتی‌متری است که در کل محوطه گودبرداری شده کشیده می‌شود. هدف اجرای بتن مگر جلوگیری از جذب شیره بتن اصلی فونداسیون در خاک است و به ایجاد سطح تراز در مرحله آرماتوربندی کمک می‌کند.

با اجرای بتن مگر یک پوشش یکسره قبل‌ از مرحله تخلیه بتن اصلی ایجاد خواهد شد. از طرفی خیلی ساده‌تر می‌توانیم آرماتورهای فونداسیون را بر بستر خاکی با حضور این لایه سبک بتنی اجرا کنیم. بتن مگر نوعی بتن غیر سازه‌ای است. یعنی از این نوع بتن با عیار ۱۰۰ الی ۱۵۰ نمی‌توانیم برای اجرای اعضای بتنی استفاده کنیم و تنها ماهیت پوششی و ایجاد یک لایه محافظتی دارد. همچنین بهتر است تا سطح خاک زیر بتن مگر کاملاً مرطوب باشد تا منجر به جذب آب بتن نگردد. توجه کنید که اجرای بتن مگر با توجه به نوع فونداسیون انجام می‌شود. مثلاً در اجرای فونداسیون منفرد تنها در محل قرارگیری ستون‌های منفرد از بتن مگر استفاده می‌کنند و یا در اجرای فونداسیون نواری تنها بر روی بخش‌هایی از زیر نوارهای فونداسیون، بتن مگر تخلیه خواهد شد.

مراحل اجرایی ساخت فونداسیون

پس ‌از تسطیح زمین، گودبرداری، تعیین محدوده ساختمانی و لایه کشی بتن مگر مرحله اجرایی ساخت فونداسیون آغاز می‌شود. این بخش از اجرای پی ساختمان شامل مراحل مختلفی است که به قرار زیر هستند:

  • اجرای آرماتور فونداسیون
  • قالب بندی برای تخلیه بتن در فونداسیون
  • بتن ریزی در فونداسیون
  • جدا کردن قالب‌های بتن‌ریزی فونداسیون
  • عمل‌آوری بتن فونداسیون

تمامی این مراحل باید با رعایت جزئیات مهندسی به ‌طور کامل انجام شوند. برای هر کدام از این مراحل الزامات فنی و مهندسی دقیق مناسب سازه‌های مختلف در انواع فونداسیون تدوین شده‌ است. در ادامه به بررسی کلی از این مراحل می‌پردازیم.

مرحله اول اجرایی ساخت فونداسیون: آرماتوربندی

برای ساخت فونداسیون به شبکه‌های آرماتوربندی نیاز داریم تا ساختار بتنی حجم سنگین فونداسیون به ‌خوبی شکل بگیرد. در این مرحله با شبکه‌ای تحتانی و فوقانی آرماتور کار می‌کنیم. شبکه تحتانی بر روی بستر بتن مگر گسترده می‌شود و شبکه فوقانی با استفاده از خرک‌ها یا همان آرماتورهای پایه‌دار با فاصله مناسب از شبکه تحتانی نصب خواهد شد.

همچنین در پایان مراحل آرماتوربندی لازم است تا برای قرارگیری ستون و یا دیوار برشی سازه در اسکلت‌های بتنی و یا جایگذاری بولت مناسب اسکلت‌های فلزی اقدام کنیم. در این مرحله لازم است تا خاموت‌های ستون اسکلت بتنی در بطن آرماتورهای فونداسیون قرار بگیرند. همچنین لازم است تا بولت اسکلت فلزی کاملاً در عمق آرماتور فونداسیون مستقر شوند. تفاوت اجرای فونداسیون بتنی و مراحل اجرای فونداسیون اسکلت فلزی در همین طراحی شبکه آرماتور ستون‌ها و یا قرارگیری بولت‌ها است.

هزینه اجرای فونداسیون

مرحله دوم اجرایی ساخت فونداسیون: قالب‌بندی

قالب‌بندی با هدف ایجاد فضایی برای تخلیه بتن و شکل‌دهی ساختار فونداسیون اجرا می‌شود. این قالب‌های فلزی و یا آجری پس‌ از پایان مراحل آرماتوربندی پیرامون فونداسیون انجام می‌شوند. حجم بتن‌ریزی به ابعاد قالب بندی بستگی دارد و اندازه قالب‌ها نیز کاملاً مطابق با نقشه‌های فونداسیون انجام می‌شود.

روش اجرای قالب بندی فلزی و آجری نیز متفاوت است. قالب‌بندی فلزی پس‌ از آرماتوربندی انجام می‌شود؛ اما قالب‌بندی آجری قبل ‌از آرماتوربندی ساخته خواهد شد. همچنین لازم است تا از یک لایه ملات ماسه سیمان یا پلاستیک برای پوشش سطح داخلی قالب‌ها استفاده کنیم. در برخی شرایط ویژه مانند محدود شدن فونداسیون به ملک مجاور که امکان طراحی و ساخت قالب‌های آجری و حتی فلزی وجود ندارد، می‌توانید از یک لایه نایلون پوششی به جهت جلوگیری از تماس بتن با سطح خاک استفاده کنید. در مراحل ساخت فونداسیون و تکمیل قالب‌ها رعایت نکات زیر الزامی است.

  • در اجرای قالب‌ها باید به شکل، اندازه و حتی وضعیت نمای بتنی سازه توجه کنید.
  • قالب‌ها از استحکام کافی برای تحمل وزن سنگین بتن و فشار بالای آن برخوردار باشند.
  • درز بندی قالب‌ها به ‌طور کامل انجام شود تا هیچ نوع شیرابه بتن به وجود نیاید.
  • تمام قالب‌ها باید شاقول بندی شده باشند.
  • در جداره قالب‌ها از روغن قالب برای جلوگیری از چسبندگی بتن استفاده کنید.

مرحله سوم اجرایی ساخت فونداسیون: بتن ریزی

عملیات بتن ریزی پس‌ از تکمیل قالب بندی اجرا می‌شود که به روش‌های گوناگون مانند تزریق بتن با استفاده از پمپ و یا به روش دستی صورت می‌گیرد. در اجرای فونداسیون بتنی چالشی برای قرارگیری آرماتورهای ستون سازه وجود ندارد و این بخش به‌ همراه بتن‌ریزی کل فونداسیون به شکل یکپارچه انجام خواهد شد؛ اما در اجرای فونداسیون اسکلت فلزی به نصب بولت‌های صفحه ستون نیاز داریم. این بولت‌ها لازم است که کاملاً دقیق در جای خود میان حجم بتن تزریق ‌شده مستقر شوند.

تزریق بتن با استفاده از پمپاژ متداول است؛ اما در برخی از پروژه‌ها ملزم به بتن‌ریزی دستی هستیم. در هر صورت لازم است که برای هواگیری بتن اقدام کنیم. هواگیری بتن با استفاده از تجهیزات مانند شیلنگ ویبراتورهای برقی و یا مکانیکی انجام می‌شود. محاسبه نرخ سرعت و دامنه ارتعاش شیلنگ ویبراتورها توسط مهندس سازه محاسبه خواهد شد تا از توزیع یکدست بتن بدون خطر دو فاز شدن و حباب گیری تمام حجم بتن اطمینان داشته باشیم.

مرحله چهارم اجرایی ساخت فونداسیون: جدا کردن قالب‌ها

پس‌ از خشک شدن نسبی بتن و ایجاد استحکام کافی برای باز کردن قالب‌ها اقدام می‌کنند. البته در این مرحله هنوز بتن استحکام نهایی را ندارد و لازم است تا حین باز شدن قالب‌ها هیچ آسیبی به بتن سازه فونداسیون وارد نشود. در صورتی ‌که دمای محیط شرایط عادی (۲۴ الی ۲۶ درجه سانتی‌گراد) باشد، می‌توانیم حداقل 9 ساعت پس ‌از بتن‌ریزی برای باز کردن قالب‌ها اقدام کنیم. اما در دماهای کمتر این بازه زمانی افزایش پیدا می‌کند تا جاییکه قالب فونداسیون در دمای صفر درجه را باید حداقل ۳۰ ساعت پس ‌از بتن‌ریزی باز می کنند. البته باز کردن قالب مرحله اجرایی در قالب بندی‌های فلزی است. زیرا قالب‌های آجری دائمی هستند و پس ‌از پایان بتن ریزی در کار باقی می‌مانند.

مرحله پنجم اجرایی ساخت فونداسیون: کیورینگ (عمل‌آوری بتن)

همه بتن‌ها به طی شدن دوره کیورینگ یا همان عمل‌آوری نیاز دارند. این دوره در بازه ۲۸ روزه تکمیل می‌شود تا در پایان آن به بتن کاملاً مستحکم دست پیدا کنیم. اصول کیورینگ بتن به ‌تنهایی یک مبحث کامل از دنیای مهندسی عمران است که قطعاً قید به تمامی جزئیات آن در این مقاله امکان‌پذیر نیست. اما در کل عمل‌آوری تهیه شرایط ایده‌آل بتن حین خشک شدن آن است تا پروسه از دست دادن آب و سخت شدن بتن در هماهنگی با هم انجام پذیرد. در تمام مدت عمل‌آوری از تکنیک‌هایی مانند پوشاندن سطح بتنی و یا آب‌دهی و... برای جلوگیری از ترک برداشتن بتن استفاده می‌کنند. از آنجا که حجم بتن ریزی در نحوه اجرای فونداسیون بسیار زیاد است و عموماً دارای بتن‌های سنگین و عمیق هستند، احتمال ترک برداشتن حجم بتن زیاد است. در این ‌صورت طی شدن مناسب دوره عمل‌آوری از مهمترین مراحل ساخت فونداسیون است.

اجرای فونداسیون بتنی

تفاوت اجرای فونداسیون‌های منفرد، نواری یا گسترده

اگر چه مراحل اجرایی تمامی انواع فونداسیون کم‌وبیش یکسان است؛ اما به فراخور نوع سازه و نوع فونداسیون مناسب سازه تفاوت‌هایی دارند. از میان انواع فونداسیون نمونه‌های منفرد، نواری و یا گسترده از همه بیشتر استفاده می‌شوند.

در فونداسیون‌های کوچک مانند اجرای فونداسیون منفرد و یا نواری بخش‌های مختلف مستقل از یکدیگر آرماتوربندی شده و بتن‌ریزی می‌شوند. در این نوع فونداسیون از ابزارهایی مانند دوربین نقشه‌برداری و ریسمان و اسپری رنگی برای تعیین موقعیت دقیق فونداسیون استفاده می‌کنند. سپس هر بخش مستقل گودبرداری شده تا توسط آرماتورها پر شوند. اما در اجرای فونداسیون گسترده همان ابتدا گوشه‌های کار را معین می‌کنند تا با تعیین محدوده کلی سازه برای قرارگیری و جانمایی محل ستون‌ها و دیوارهای برشی اقدام کنند.

در اجرای فونداسیون نواری لزوماً تمام سطح زمین را از بتن مگر نمی‌پوشانند. صرفاً پوشاندن بخش‌های نواری به اضافه ۱۰ سانتی‌متر از هر طرف کفایت می‌کند، اما در فونداسیون‌های گسترده به بتن‌ریزی مگر در تمام فضای فونداسیون نیاز داریم.

نکات کلیدی در مراحل اجرای فونداسیون

اگر چه روش اجرای فونداسیون‌ها با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند؛ اما در کل همه آنها تحت دستورالعمل معین از قواعد مهندسی اجرا می‌شوند. برخی از نکات کلیدی در مراحل اجرای فونداسیون به ‌قرار زیر است:

  • تنها در صورتی می‌توانیم از تکنیک خاک‌ریزی زیر فونداسیون استفاده کنیم که قابلیت اجرای لایه به لایه‌ی خاک و متراکم کردن آنها توسط غلطک‌ها وجود داشته باشد.
  • در اجرای فونداسیون رعایت درز انقطاع الزامی است. این درز انقطاع حد فاصل فونداسیون از ساختمان‌های مجاور است که مقدار آن با توجه به ارتفاع سازه محاسبه می‌شود.
  • در مرحله آرماتوربندی توجه به تعداد و سایز آرماتورهای طولی و تعداد و سایز خاموت‌ها در کنار نوع سنجاق‌ها اهمیت بالایی دارد. همچنین لازم است تا به موضوعات کلیدی از قبیل اجرای آرماتورهای تقویتی و... توجه کنید.
  • لازم است تا سایز و تعداد آرماتورها دقیقاً مطابق با نقشه‌های مصوب باشند.
  • لازم است تا انتهای ریشه ستون‌ها را خم کرده و این انتهای خم شده را روی شبکه کف فونداسیون بگسترانید.
  • لازم است تا در اجرای فونداسیون نمای ساختمان ریشه ستون‌ها به‌ اندازه‌ی نماسازی عقب‌تر قرار بگیرند. به ‌این‌ ترتیب پس ‌از اجرا این ستون‌ها در معبر قرار نمی‌گیرند.
  • قبل ‌از آغاز اجرای فونداسیون به ‌علت حساسیت بالای پروژه تمامی تجهیزات عملیاتی از قبیل ویبراتورها، بیل، ماله و حتی وسایل حفاظتی را کامل تهیه کرده باشید.
  • لازم است تا با کارخانه بتن‌سازی برای تحویل با برنامه و بدون وقفه بتن هماهنگ باشید.
  • اسلامپ بتن فونداسیون بیشتر از ۵ و یا ۶ نباشد.
  • در صورت نیاز به بتن روان‌تر از آب استفاده نکنید. برای این منظور می‌توانید از انواع افزودنی‌های روان‌کننده و یا فوق روان کننده استفاده کنید.
  • با کارخانه تولید بتن آماده در خصوص عیار بتن هماهنگ باشید.

اجرای فونداسیون اسکلت فلزی

هزینه اجرای فونداسیون بتن

هزینه اجرای فونداسیون از سری بحث‌های کلیدی است که در امتداد تمام مباحث فنی و مهندسی مورد توجه جدی کارفرما قرار می‌گیرد. قاعدتاً کارفرما به ‌دنبال کاهش هزینه به هر قیمتی نیست. بلکه به مدیریت مناسب هزینه‌ها برای اجرای اصول فونداسیون فکر می‌کند.

هزینه اجرای فونداسیون بتنی به فاکتورهای گوناگون از قبیل عمق گودبرداری، نوع و سایز و تعداد میلگردها، نوع شبکه آرماتوربندی، نوع قالب و حجم بتن و نوع بتن بستگی دارد. قاعدتاً هزینه ساخت فونداسیون در سازه‌ها متفاوت است. سازه‌ها فونداسیون‌های متفاوتی دارند که با هزینه یکسان اجرا نمی‌شوند، اما لازم است تا مهندس سازه در همان ابتدا مقدار هزینه اجرایی را تخمین زده تا در برنامه هزینه بندی پروژه مورد توجه قرار بگیرد. در این مقاله از متسل به کلیاتی از مراحل اجرای فونداسیون پرداخته‌ایم و اندک گذری به هزینه‌ها زده‌ایم. اما در کل هر سازه رویکرد متفاوتی در اجرا تا هزینه دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر توصیه می‌کنیم که استانداردهای دقیق سازمان نظام مهندسی را مطالعه فرمایید.

همه ‌چیز در خصوص اجرای فونداسیون و پی ساختمان

همه‌ی ساختمان‌ها و سازه‌های عمرانی به اجرای فونداسیون نیاز دارند. سازه‌های عمرانی سنگین‌ وزن هستند و در صورت پی‌سازی غیراصولی خطر نشست زمین و تخریب سازه بسیار زیاد است. اما در مهندسی عمران برای اجرای پی ساختمان دستورالعمل‌های استاندارد تدوین شده ‌است تا در هر صورت از استحکام شالوده سازه‌ها اطمینان داشته باشیم.

به هر نوع زیرسازی برای ایجاد سازه‌های مقاوم مناسب حمل وزن سنگین ساختمانها، فونداسیون گفته می‌شود که در سطح و یا عمق تراز سطح زمین اجرا خواهد شد. برای سازه‌های مختلف به روش‌های مختلفی از اجرای فونداسیون نیاز داریم. این مرحله از ساختمان‌سازی با گودبرداری و آرماتوربندی و در نهایت بتن‌ریزی انجام می‌شود. البته در برخی از سازه‌ها به روش‌های تخصصی‌تر از فونداسیون مانند شمع کوبی و... نیاز پیدا می‌کنیم. در هر صورت مراحل ساخت فونداسیون با توجه به جنس لایه‌های خاکی، نوع سازه، ابعاد و سنگینی سازه، نوع فونداسیون و... متفاوت است. در این مقاله از گروه مت سل به بررسی تخصصی مراحل اجرای فونداسیون در شرایط مختلف می‌پردازیم. اگر قصد خرید قطعه بتنی دارید می‌توانید روی کمک کت سل حساب کنید.

اجرای پی ساختمان

آشنایی با انواع فونداسیون

انواع فونداسیون برای اجرای سازه‌های مختلف طراحی کرده‌اند که با توجه به نوع خاک، ابعاد سازه، سنگینی سازه و همچنین بارهای وارد شده انتخاب می‌شوند. اگر چه برای سازه‌های خاص عمرانی از انواع فونداسیون‌های خاص با طراحی پیچیده استفاده می‌کنند؛ اما در کل عموم این سازه‌ها در ساختمان‌های ساده شهری از نوع فونداسیون منفرد (تکی)، نواری و یا رادیه (گسترده) هستند.

  • فونداسیون منفرد (تکی): برای اجرای ساختمان‌های سبک مسکونی و یا ساخت سوله و در کل هر نوع سازه با ستون‌های منفرد از این نوع فونداسیون استفاده می‌کنند. اجرای فونداسیون منفرد ساده و کم‌هزینه است. در برخی سازه‌های سبک نیازی به شناژ بندی میان ستون‌های منفرد نداریم. اما معمولاً این بخش‌های منفرد را با استفاده از شناژهای بتنی در عرض و عمق کم به یکدیگر متصل می‌کنند.
  • فونداسیون نواری: متداول‌ترین نوع فونداسیون در ساخت سازه‌های شهری خصوصاً ساختمان‌های مسکونی و اداری است. در اجرای فونداسیون نواری نیز با ستون‌های جدا از هم کار می‌کنیم. اما این ستون‌ها توسط شناژهای عمیق هم‌اندازه‌ی عمق ستون به یکدیگر متصل هستند. وجود این ارتباط عمیق شناژ بندی شده باعث می‌شود تا تمام بار سازه به شکل یکنواخت در کل سطح زمین توزیع شود.
  • فونداسیون گسترده (رادیه): در این نوع فونداسیون تمامی سطح اشغال‌ شده ساختمان را به ‌عنوان یک سازه یکپارچه برای بتن‌ریزی گسترده در نظر می‌گیرند. به ‌این ‌ترتیب عمق یکنواختی از سطح زمین گودبرداری خواهد شد تا در کل سطح آرماتوربندی و بتن‌ریزی صورت بگیرد. اجرای فونداسیون گسترده برای ساخت سازه‌های سنگین که بار زیادی به زمین منتقل می‌کنند، کارایی دارد.

مراحل اجرای فونداسیون چیست؟

فونداسیون پایین‌ترین بخش اجرایی سازه‌های عمرانی است که برای حمل بارهای زنده و مرده تا انتقال آنها به زمین اجرا شده ‌است. لذا هر فونداسیون باید بتواند به ‌خوبی تمامی بارهای دینامیکی و یا استاتیکی سازه را به ‌طور کامل به عمق زمین منتقل کند. از نگاه عملیاتی انواع فونداسیون در دو گروه بزرگ از فونداسیون‌های سطحی و عمیق دسته‌بندی می‌شوند. رفتار دینامیکی این دو نوع فونداسیون کاملاً با یکدیگر متفاوت است. لذا مراحل اجرای فونداسیون‌های سطحی و عمیق نیز تفاوت‌هایی دارند.

انواع پی‌های سطحی در گونه‌های منفرد، نواری، مرکب، گسترده و... دسته‌بندی می‌شوند که انتخاب آنها و روش اجرای آنها با توجه به ابعاد سازه و مقاومت خاک و... صورت می‌گیرد. در این ‌میان با موضوعات جانبی اما بسیار مهم از قبیل ظرفیت باربری خاک، مقدار چگالی خاک، حجم چسبندگی خاک و حتی مقدار رطوبت موجود در خاک مواجه هستیم.

اجرای فونداسیون بتنی نیز با روش اجرای فونداسیون اسکلت فلزی تفاوت‌هایی دارند. با در نظر گرفتن تمامی این نکات دسته‌بندی بزرگی از قوانین و استانداردها برای اجرای پی ساختمان‌ها تدوین شده‌ است که شامل مراحل پی‌کنی تا زیرسازی و بتن‌ریزی و... خواهد شد. در این مقاله نیز گام به گام از تمامی این مراحل صحبت خواهیم کرد.

مراحل مقدماتی اجرای فونداسیون

گودبرداری یا همان پی‌کنی مرحله مقدماتی اجرای فونداسیون است. در این مرحله مقدماتی قرار است تا بستر زمین را در عمق مناسب فونداسیون خاک‌برداری کنیم. برخی پروژه‌ها بر روی بسترهای بکر زمین‌های خالی اجرا می‌شوند که به تنها مرحله گودبرداری نیاز دارند. اما در بسیاری از پروژه‌ها با پروسه تخریب سازه‌های قدیمی و تخلیه نخاله نیز روبرو هستیم. در کل این مراحل مقدماتی به قرار زیر هستند:

  • اصلاح ناهمواری‌ها و گودبرداری زمین
  • جانمایی محل قرارگیری پروژه
  • اجرای زیرسازی فونداسیون با تخلیه بتن مگر

در ادامه به بحث مفصل‌تری از این مراحل می‌پردازیم.

اجرای فونداسیون در زمین شیبدار

مرحله اول؛ اصلاح ناهمواری‌ها، گودبرداری و پی‌کنی

قبل ‌از هر اقدام عملی برای گودبرداری و آغاز پی‌سازی لازم است تا مطالعاتی صورت بگیرد. در این بحث مقدماتی مهندس اجرایی به بررسی نوع خاک، تعیین سطح آب‌های زیرزمینی، نوع بستر مناسب برای اجرای ساختمان‌سازی و... می‌پردازد. این مطالعات برای بررسی مقاومت خاک است تا بهتر و فنی‌تر بتوانیم نوع عمق اجرای سازه فونداسیون را مدیریت کنیم.

اصلاح ناهمواری‌های زمین مرحله مقدماتی و بسیار مهم از اجرای پی ساختمان است. در این مرحله هر نوع پستی و بلندی، گیاهان، ریشه درختان و... حذف خواهد شد. به نوعی بستر زمین برای آغاز ساخت فونداسیون یکدست می‌شود. در ادامه مراحل گودبرداری آغاز خواهد شد که عمق آن تا تراز زیر بتن مگر ادامه پیدا می‌کند.

برای گودبرداری از انواع ماشین‌های مکانیکی استفاده می‌کنند؛ اما لازم است تا ۱۵ الی ۲۰ سانتی‌متری پایان خاک‌برداری به شکل دستی انجام شود. اجرای دستی مرحله پایانی گودبرداری باعث کاهش هزینه اجرای فونداسیون خواهد شد. در این مرحله با توجه به‌ نظر مهندس سازه لازم است تا برای جبران کردن حد فاصل تراز منفی زمین و تراز بتن مگر یک لایه سنگ‌چینی و یا سنگ لاشه و حتی ملات ماسه و سیمان ریخته شود.

مرحله دوم؛ جانمایی محل قرارگیری پروژه

منظور از جانمایی، تعیین محدوده ساختمان از هر ۴ طرف است. در این مرحله لازم است تا از هر چهار طرف حد و مرز کلی ساختمان را تعیین کنیم، به شکلی که سازه‌ی ما در حد فاصل مناسب از ساختمان‌های مجاور قرار بگیرد.

حد و مرز تعیین‌ شده برای اجرای فونداسیون از قبل براساس پروانه و نقشه‌های مصوب ساخت سازه تعیین می‌شود. به ‌این ‌ترتیب با توجه به ابعاد ساختمان و ملاحظات فنی و اندازه‌های تعیین ‌شده در نقشه، محدوده ملک تعیین خواهد شد و می‌توانیم محدوده کلی آغاز گودبرداری و ساخت فونداسیون را معین نماییم.

در فاز جانمایی محل قرارگیری پروژه استفاده از جهت شمال اهمیت بالایی دارد. لذا با توجه به شمال جغرافیایی محل پروژه با در نظر گرفتن محورهای طولی و یا عرضی با کوباندن دو عدد میخ، محدوده ابتدا و انتهای سازه را تعیین می‌کنند. این بخش را اصطلاحاً با عنوان محور مبنا در نظر می‌گیرند.

در نظر داشته باشید که تمامی جهت‌گیری‌ها و محورهای طولی و عرضی براساس نقطه‌ی مبدأ روی زمین انجام می‌شود. برای اجرای فونداسیون در زمین شیبدار نیز معیار دیگری با عنوان طول افقی اضلاع مطرح است که برای اصلاح شیب زمین و اجرای فونداسیون تراز شده استفاده می‌شود.

مرحله سوم؛ اجرای زیرسازی فونداسیون با تخلیه بتن مگر

در پایان مرحله گودبرداری و اطمینان از جانمایی درست فونداسیون و تعیین محدوده عرضی و طولی برای تخلیه بتن مگر و زیرسازی فونداسیون اقدام می‌کنند. این بتن مگر یک لایه سبک بتنی به ارتفاع حدوداً ۱۰ سانتی‌متری است که در کل محوطه گودبرداری شده کشیده می‌شود. هدف اجرای بتن مگر جلوگیری از جذب شیره بتن اصلی فونداسیون در خاک است و به ایجاد سطح تراز در مرحله آرماتوربندی کمک می‌کند.

با اجرای بتن مگر یک پوشش یکسره قبل‌ از مرحله تخلیه بتن اصلی ایجاد خواهد شد. از طرفی خیلی ساده‌تر می‌توانیم آرماتورهای فونداسیون را بر بستر خاکی با حضور این لایه سبک بتنی اجرا کنیم. بتن مگر نوعی بتن غیر سازه‌ای است. یعنی از این نوع بتن با عیار ۱۰۰ الی ۱۵۰ نمی‌توانیم برای اجرای اعضای بتنی استفاده کنیم و تنها ماهیت پوششی و ایجاد یک لایه محافظتی دارد. همچنین بهتر است تا سطح خاک زیر بتن مگر کاملاً مرطوب باشد تا منجر به جذب آب بتن نگردد. توجه کنید که اجرای بتن مگر با توجه به نوع فونداسیون انجام می‌شود. مثلاً در اجرای فونداسیون منفرد تنها در محل قرارگیری ستون‌های منفرد از بتن مگر استفاده می‌کنند و یا در اجرای فونداسیون نواری تنها بر روی بخش‌هایی از زیر نوارهای فونداسیون، بتن مگر تخلیه خواهد شد.

مراحل اجرایی ساخت فونداسیون

پس ‌از تسطیح زمین، گودبرداری، تعیین محدوده ساختمانی و لایه کشی بتن مگر مرحله اجرایی ساخت فونداسیون آغاز می‌شود. این بخش از اجرای پی ساختمان شامل مراحل مختلفی است که به قرار زیر هستند:

  • اجرای آرماتور فونداسیون
  • قالب بندی برای تخلیه بتن در فونداسیون
  • بتن ریزی در فونداسیون
  • جدا کردن قالب‌های بتن‌ریزی فونداسیون
  • عمل‌آوری بتن فونداسیون

تمامی این مراحل باید با رعایت جزئیات مهندسی به ‌طور کامل انجام شوند. برای هر کدام از این مراحل الزامات فنی و مهندسی دقیق مناسب سازه‌های مختلف در انواع فونداسیون تدوین شده‌ است. در ادامه به بررسی کلی از این مراحل می‌پردازیم.

مرحله اول اجرایی ساخت فونداسیون: آرماتوربندی

برای ساخت فونداسیون به شبکه‌های آرماتوربندی نیاز داریم تا ساختار بتنی حجم سنگین فونداسیون به ‌خوبی شکل بگیرد. در این مرحله با شبکه‌ای تحتانی و فوقانی آرماتور کار می‌کنیم. شبکه تحتانی بر روی بستر بتن مگر گسترده می‌شود و شبکه فوقانی با استفاده از خرک‌ها یا همان آرماتورهای پایه‌دار با فاصله مناسب از شبکه تحتانی نصب خواهد شد.

همچنین در پایان مراحل آرماتوربندی لازم است تا برای قرارگیری ستون و یا دیوار برشی سازه در اسکلت‌های بتنی و یا جایگذاری بولت مناسب اسکلت‌های فلزی اقدام کنیم. در این مرحله لازم است تا خاموت‌های ستون اسکلت بتنی در بطن آرماتورهای فونداسیون قرار بگیرند. همچنین لازم است تا بولت اسکلت فلزی کاملاً در عمق آرماتور فونداسیون مستقر شوند. تفاوت اجرای فونداسیون بتنی و مراحل اجرای فونداسیون اسکلت فلزی در همین طراحی شبکه آرماتور ستون‌ها و یا قرارگیری بولت‌ها است.

هزینه اجرای فونداسیون

مرحله دوم اجرایی ساخت فونداسیون: قالب‌بندی

قالب‌بندی با هدف ایجاد فضایی برای تخلیه بتن و شکل‌دهی ساختار فونداسیون اجرا می‌شود. این قالب‌های فلزی و یا آجری پس‌ از پایان مراحل آرماتوربندی پیرامون فونداسیون انجام می‌شوند. حجم بتن‌ریزی به ابعاد قالب بندی بستگی دارد و اندازه قالب‌ها نیز کاملاً مطابق با نقشه‌های فونداسیون انجام می‌شود.

روش اجرای قالب بندی فلزی و آجری نیز متفاوت است. قالب‌بندی فلزی پس‌ از آرماتوربندی انجام می‌شود؛ اما قالب‌بندی آجری قبل ‌از آرماتوربندی ساخته خواهد شد. همچنین لازم است تا از یک لایه ملات ماسه سیمان یا پلاستیک برای پوشش سطح داخلی قالب‌ها استفاده کنیم. در برخی شرایط ویژه مانند محدود شدن فونداسیون به ملک مجاور که امکان طراحی و ساخت قالب‌های آجری و حتی فلزی وجود ندارد، می‌توانید از یک لایه نایلون پوششی به جهت جلوگیری از تماس بتن با سطح خاک استفاده کنید. در مراحل ساخت فونداسیون و تکمیل قالب‌ها رعایت نکات زیر الزامی است.

  • در اجرای قالب‌ها باید به شکل، اندازه و حتی وضعیت نمای بتنی سازه توجه کنید.
  • قالب‌ها از استحکام کافی برای تحمل وزن سنگین بتن و فشار بالای آن برخوردار باشند.
  • درز بندی قالب‌ها به ‌طور کامل انجام شود تا هیچ نوع شیرابه بتن به وجود نیاید.
  • تمام قالب‌ها باید شاقول بندی شده باشند.
  • در جداره قالب‌ها از روغن قالب برای جلوگیری از چسبندگی بتن استفاده کنید.

مرحله سوم اجرایی ساخت فونداسیون: بتن ریزی

عملیات بتن ریزی پس‌ از تکمیل قالب بندی اجرا می‌شود که به روش‌های گوناگون مانند تزریق بتن با استفاده از پمپ و یا به روش دستی صورت می‌گیرد. در اجرای فونداسیون بتنی چالشی برای قرارگیری آرماتورهای ستون سازه وجود ندارد و این بخش به‌ همراه بتن‌ریزی کل فونداسیون به شکل یکپارچه انجام خواهد شد؛ اما در اجرای فونداسیون اسکلت فلزی به نصب بولت‌های صفحه ستون نیاز داریم. این بولت‌ها لازم است که کاملاً دقیق در جای خود میان حجم بتن تزریق ‌شده مستقر شوند.

تزریق بتن با استفاده از پمپاژ متداول است؛ اما در برخی از پروژه‌ها ملزم به بتن‌ریزی دستی هستیم. در هر صورت لازم است که برای هواگیری بتن اقدام کنیم. هواگیری بتن با استفاده از تجهیزات مانند شیلنگ ویبراتورهای برقی و یا مکانیکی انجام می‌شود. محاسبه نرخ سرعت و دامنه ارتعاش شیلنگ ویبراتورها توسط مهندس سازه محاسبه خواهد شد تا از توزیع یکدست بتن بدون خطر دو فاز شدن و حباب گیری تمام حجم بتن اطمینان داشته باشیم.

مرحله چهارم اجرایی ساخت فونداسیون: جدا کردن قالب‌ها

پس‌ از خشک شدن نسبی بتن و ایجاد استحکام کافی برای باز کردن قالب‌ها اقدام می‌کنند. البته در این مرحله هنوز بتن استحکام نهایی را ندارد و لازم است تا حین باز شدن قالب‌ها هیچ آسیبی به بتن سازه فونداسیون وارد نشود. در صورتی ‌که دمای محیط شرایط عادی (۲۴ الی ۲۶ درجه سانتی‌گراد) باشد، می‌توانیم حداقل 9 ساعت پس ‌از بتن‌ریزی برای باز کردن قالب‌ها اقدام کنیم. اما در دماهای کمتر این بازه زمانی افزایش پیدا می‌کند تا جاییکه قالب فونداسیون در دمای صفر درجه را باید حداقل ۳۰ ساعت پس ‌از بتن‌ریزی باز می کنند. البته باز کردن قالب مرحله اجرایی در قالب بندی‌های فلزی است. زیرا قالب‌های آجری دائمی هستند و پس ‌از پایان بتن ریزی در کار باقی می‌مانند.

مرحله پنجم اجرایی ساخت فونداسیون: کیورینگ (عمل‌آوری بتن)

همه بتن‌ها به طی شدن دوره کیورینگ یا همان عمل‌آوری نیاز دارند. این دوره در بازه ۲۸ روزه تکمیل می‌شود تا در پایان آن به بتن کاملاً مستحکم دست پیدا کنیم. اصول کیورینگ بتن به ‌تنهایی یک مبحث کامل از دنیای مهندسی عمران است که قطعاً قید به تمامی جزئیات آن در این مقاله امکان‌پذیر نیست. اما در کل عمل‌آوری تهیه شرایط ایده‌آل بتن حین خشک شدن آن است تا پروسه از دست دادن آب و سخت شدن بتن در هماهنگی با هم انجام پذیرد. در تمام مدت عمل‌آوری از تکنیک‌هایی مانند پوشاندن سطح بتنی و یا آب‌دهی و... برای جلوگیری از ترک برداشتن بتن استفاده می‌کنند. از آنجا که حجم بتن ریزی در نحوه اجرای فونداسیون بسیار زیاد است و عموماً دارای بتن‌های سنگین و عمیق هستند، احتمال ترک برداشتن حجم بتن زیاد است. در این ‌صورت طی شدن مناسب دوره عمل‌آوری از مهمترین مراحل ساخت فونداسیون است.

اجرای فونداسیون بتنی

تفاوت اجرای فونداسیون‌های منفرد، نواری یا گسترده

اگر چه مراحل اجرایی تمامی انواع فونداسیون کم‌وبیش یکسان است؛ اما به فراخور نوع سازه و نوع فونداسیون مناسب سازه تفاوت‌هایی دارند. از میان انواع فونداسیون نمونه‌های منفرد، نواری و یا گسترده از همه بیشتر استفاده می‌شوند.

در فونداسیون‌های کوچک مانند اجرای فونداسیون منفرد و یا نواری بخش‌های مختلف مستقل از یکدیگر آرماتوربندی شده و بتن‌ریزی می‌شوند. در این نوع فونداسیون از ابزارهایی مانند دوربین نقشه‌برداری و ریسمان و اسپری رنگی برای تعیین موقعیت دقیق فونداسیون استفاده می‌کنند. سپس هر بخش مستقل گودبرداری شده تا توسط آرماتورها پر شوند. اما در اجرای فونداسیون گسترده همان ابتدا گوشه‌های کار را معین می‌کنند تا با تعیین محدوده کلی سازه برای قرارگیری و جانمایی محل ستون‌ها و دیوارهای برشی اقدام کنند.

در اجرای فونداسیون نواری لزوماً تمام سطح زمین را از بتن مگر نمی‌پوشانند. صرفاً پوشاندن بخش‌های نواری به اضافه ۱۰ سانتی‌متر از هر طرف کفایت می‌کند، اما در فونداسیون‌های گسترده به بتن‌ریزی مگر در تمام فضای فونداسیون نیاز داریم.

نکات کلیدی در مراحل اجرای فونداسیون

اگر چه روش اجرای فونداسیون‌ها با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند؛ اما در کل همه آنها تحت دستورالعمل معین از قواعد مهندسی اجرا می‌شوند. برخی از نکات کلیدی در مراحل اجرای فونداسیون به ‌قرار زیر است:

  • تنها در صورتی می‌توانیم از تکنیک خاک‌ریزی زیر فونداسیون استفاده کنیم که قابلیت اجرای لایه به لایه‌ی خاک و متراکم کردن آنها توسط غلطک‌ها وجود داشته باشد.
  • در اجرای فونداسیون رعایت درز انقطاع الزامی است. این درز انقطاع حد فاصل فونداسیون از ساختمان‌های مجاور است که مقدار آن با توجه به ارتفاع سازه محاسبه می‌شود.
  • در مرحله آرماتوربندی توجه به تعداد و سایز آرماتورهای طولی و تعداد و سایز خاموت‌ها در کنار نوع سنجاق‌ها اهمیت بالایی دارد. همچنین لازم است تا به موضوعات کلیدی از قبیل اجرای آرماتورهای تقویتی و... توجه کنید.
  • لازم است تا سایز و تعداد آرماتورها دقیقاً مطابق با نقشه‌های مصوب باشند.
  • لازم است تا انتهای ریشه ستون‌ها را خم کرده و این انتهای خم شده را روی شبکه کف فونداسیون بگسترانید.
  • لازم است تا در اجرای فونداسیون نمای ساختمان ریشه ستون‌ها به‌ اندازه‌ی نماسازی عقب‌تر قرار بگیرند. به ‌این‌ ترتیب پس ‌از اجرا این ستون‌ها در معبر قرار نمی‌گیرند.
  • قبل ‌از آغاز اجرای فونداسیون به ‌علت حساسیت بالای پروژه تمامی تجهیزات عملیاتی از قبیل ویبراتورها، بیل، ماله و حتی وسایل حفاظتی را کامل تهیه کرده باشید.
  • لازم است تا با کارخانه بتن‌سازی برای تحویل با برنامه و بدون وقفه بتن هماهنگ باشید.
  • اسلامپ بتن فونداسیون بیشتر از ۵ و یا ۶ نباشد.
  • در صورت نیاز به بتن روان‌تر از آب استفاده نکنید. برای این منظور می‌توانید از انواع افزودنی‌های روان‌کننده و یا فوق روان کننده استفاده کنید.
  • با کارخانه تولید بتن آماده در خصوص عیار بتن هماهنگ باشید.

اجرای فونداسیون اسکلت فلزی

هزینه اجرای فونداسیون بتن

هزینه اجرای فونداسیون از سری بحث‌های کلیدی است که در امتداد تمام مباحث فنی و مهندسی مورد توجه جدی کارفرما قرار می‌گیرد. قاعدتاً کارفرما به ‌دنبال کاهش هزینه به هر قیمتی نیست. بلکه به مدیریت مناسب هزینه‌ها برای اجرای اصول فونداسیون فکر می‌کند.

هزینه اجرای فونداسیون بتنی به فاکتورهای گوناگون از قبیل عمق گودبرداری، نوع و سایز و تعداد میلگردها، نوع شبکه آرماتوربندی، نوع قالب و حجم بتن و نوع بتن بستگی دارد. قاعدتاً هزینه ساخت فونداسیون در سازه‌ها متفاوت است. سازه‌ها فونداسیون‌های متفاوتی دارند که با هزینه یکسان اجرا نمی‌شوند، اما لازم است تا مهندس سازه در همان ابتدا مقدار هزینه اجرایی را تخمین زده تا در برنامه هزینه بندی پروژه مورد توجه قرار بگیرد. در این مقاله از متسل به کلیاتی از مراحل اجرای فونداسیون پرداخته‌ایم و اندک گذری به هزینه‌ها زده‌ایم. اما در کل هر سازه رویکرد متفاوتی در اجرا تا هزینه دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر توصیه می‌کنیم که استانداردهای دقیق سازمان نظام مهندسی را مطالعه فرمایید.