همه چیز در خصوص تخریب بتن

تخریب بتن عبارت آشنایی در سطح مهندسی عمران و پروژه‌های ساخت و ساز است، اما رویکرد اجرایی آن با سنگ بنای عملیات‌های ساختمانی متفاوت است. چرا که در تخریب بتن برای برداشتن هدفمند بخش‌های بتنی و خراب کردن‌های سطحی و کلی اقدام می‌کنیم.

اصول تخریب بتن با نگاه تئوری ساده است و شامل روش‌های حذف بخش‌های فرسوده بتن است. اما در عمل با یکی از پیچیده‌ترین و شاید دشوارترین مراحل ساختمان سازی سر و کار داریم. از واژه ساختمان سازی استفاده می‌کنیم تا در همین ابتدای مطلب نگاه متفاوتی از تخریب بتن داشته باشیم. این تخریب‌ها هدفمند هستند و قرار است به هر ترتیبی با حذف بخش‌های فرسوده بتنی، محیط پروژه را برای اجرای بخش‌های جدید ساختمانی و یا تکمیل عملیات‌های ترمیم و بازسازی آماده کنیم. در این مطلب از گروه متسل موتور جستجوی تخصصی صنعت ساختمان به بررسی کاملی از انواع روش های تخریب بتن خواهیم پرداخت و قرار است تا نگاهی کلی اما کاربردی از اصول تخریب بتن را دنبال کنیم. اگر هم قصد خرید قطعه بتنی دارید مت سل در این باره به شما کمک می‌کند.

اصول تخریب بتن

چرا به تخریب بتن نیاز داریم؟

همه می‌دانیم که بتن سرسخت ترین مصالح ساختمانی است و برای ایجاد سازه‌های بسیار محکم و ماندگار استفاده می‌شود، ولی در طول زمان و با مواجه شدن با عوامل محیطی دچار فرسایش می‌شوند. فرسایش بتن یک امر بدیهی است و نمی‌توانیم جلوی آن را بگیریم، اما می‌توانیم با استفاده از روش های محافظت سرعت فرسایش را کند کنیم. با این وجود گاهی دامنه فرسایش و تخریب بتن آنچنان گسترده است که هیچ راه حل مناسبی برای ترمیم آن وجود ندارد. در چنین شرایطی لازم است تا با استفاده از تکنیک‌های تخریب بتن بخش‌های فرسوده را حذف کنیم و سازه را مجدداً بتن ریزی نماییم.

در بسیاری از موارد برای حذف ساختمان و یا سازه بتن قدیمی به جهت ساخت بنای جدید نیاز به روش های تخریب بتن داریم. در مواردی نیز برای نصب بخش‌های الحاقی ساختمان مانند نصب تاسیسات، لوله کشی‌ها و کابل کشی‌ها، نصب درب و پنجره، نصب کانال‌ها و داکت‌ها و... لازم است تا بخشی از سازه بتنی را کاملا هدفمند تخریب کنیم. خلاصه تخریب بتن به دلایل متعدد توجه پذیر است و باید برای انجام آن از ابزارها و روش های اصولی استفاده کنیم

روش های تخریب بتن کدامند؟


اگر به هر دلیلی مانند مرمت سازه‌های قدیمی، حذف بخش‌های بتنی، نصب تاسیسات و الحاقی‌های ساختمان و... نیاز به تخریب بتن دارید، برای این منظور روش‌های متنوعی ابداع شده است. توجه کنید که این روش‌ها مناسب نیازهای تخصصی هستند و قاعدتاً نمی‌توانید از هر روشی در تخریب هر نوع سازه بتنی و یا هر نوع عملیات عمرانی استفاده کنید. لذا توصیه شده است که با اطلاع دقیق از شرایط کلی سازه و یا ساختمان، دامنه تخریب بتن و نوع ساختار بتن، یکی از این روش‌های موثر تخریب بتن را انتخاب کنید. این روش‌های هفت گانه به قرار زیر هستند.

  1. برش دادن بتن
  2. تراشیدن بتن
  3. ضربه زدن به بتن
  4. ترک دادن در سطح و عمق بتن
  5. خرد کردن بتن
  6. انفجار بتن
  7. استفاده از ترکیبات شیمیایی برای تحلیل و تخریب بتن

تخریب بتن با در نظر داشتن دو هدف از تخریب جزئی و یا تخریب کامل انجام می‌شود. تخریب جزئی تنها برای حذف بخش‌های کوچکی از سازه‌ها و یا ساختار‌های بتن آرمه هستند و با استفاده از ابزارهای سبک و گاهاً دستی انجام می‌شوند. اما در مقابل روش های تخریب کلی بتن هستند که با هدف حذف بخش‌های عمیق بتن و حتی برکندن کامل سازه‌های بتنی انجام می‌شوند. این ۷ روش مطرح شده به نوعی در سطح تخریب‌های کلی و جزئی از سازه‌های مختلف بتنی کارایی دارند.

روش های تخریب بتن

تخریب‌های جزئی بتن

شامل هر نوع تخریب هدفمند برای ترمیم و بازسازی سازه‌های قدیمی، نصب تاسیسات، حذف بخش‌های مختلف ساختمانی برای تغییر کاربری و... می‌شود. در این نوع تخریب‌ها قصد برکندن کامل سازه را نداریم؛ بلکه قرار است بخش‌هایی از سازه را برای تغییراتی هدفمند تخریب کنیم.

برش دادن بتن

برش بتن یکی از روش‌های کلاسیک و کاملاً متداول تخریب بتن است که با استفاده از ابزارهای مخصوص مانند تیغه‌های برش بتن، لنس حرارتی برش بتن و یا واترجت‌ها انجام می‌شود. مهندس سازه با مهارت کافی برای برش دقیق و مناسب بخش‌های بتنی اقدام می‌کند تا علاوه بر اینکه فرم کلی سازه را حفظ کرده، بتوان بخش‌های بریده شده را به راحتی خارج کرد. روش های متداول برش بتن به قرار زیر هستند.

تیغه‌های برش بتن:

انواع تیغه بتن بر برای بهره‌مندی از روش های تخریب بتن ابداع شده‌اند که با استفاده از ابزارهای تخصصی برش استفاده می‌شوند. انواع کاتر بتن بر در سایزهای مختلف یکی از متداول‌ترین تجهیزات برش بتن است که در عملیات‌های تخریب سطحی کارایی دارد. تیغه‌های برش بتن از بهترین روش‌های منظم برای تخریب هدفمند بخش‌های آسیب دیده بتنی هستند، اما معمولاً در سطح بتن آرمه کارایی خوبی ندارند و در کل یک روش کند است که در فضا‌ها غیر از کف‌های بتنی استفاده نمی شود.

تخریب بتن با هیلتی

لنس حرارتی:

در این روش از یک لنس بسیار داغ برای ایجاد حرارت موضعی بر روی بتن و برش آن استفاده می‌کنند. قبل از استفاده از لنس حرارتی سوراخ‌هایی در عمق بتن حفاری شده تا محل عبور لنس باشند. یک ماشین قدرتمند برای چرخش و حرکت لنس داخل بتن استفاده می‌شود که با حرکت دادن لنس آرام و پیوسته بتن را از عمق برش می‌زند. لنس حرارتی باعث تولید گرد و خاک نمی‌شود، اما حرارت بالای این کابل قدرتمند برش بتن ممکن است موجب دود و یا آتش سوزی شود. روش لنس حرارتی مناسب برش بتن‌های حجیم و حذف بخش‌های بزرگ بتنی در سازه‌های سنگین و یا قطعات حجیم بتن آرمه است.

واترجت صنعتی:

واترجت‌ها تجهیزات پاشنده آب هستند و نازل آنها به شکلی طراحی شده است که می‌توانند باریکه پرفشاری از پاشش قدرتمند آب ایجاد کنند. این باریکه آب پاششی آنقدر قدرتمند است که می‌توانیم از آن برای برش لایه‌های عمیق بتن استفاده کنیم. با استفاده از واترجت صنعتی می‌توانیم قطعات بزرگ بتنی را در خطوط تمیز و منظم برش بزنیم. ویژگی‌ها و مزایای استفاده از سیستم‌های برش واترجت به قرار زیر هستند.

  • استفاده از آب برای برش بتن یک روش بدون تخریب زیست محیطی است.
  • واترجت‌ها از سریع‌ترین و کارآمدترین روش‌های برش و تخریب بتن هستند که نیاز به تجهیزات بزرگ و گران قیمت ندارند.
  • در این روش شرایط یکپارچه سازه بتنی کاملا محفوظ باقی می‌ماند.
  • تولید گرد و غبار به حداقل مقدار ممکن می‌رسد.
  • می‌توانیم برش‌های هم‌جهت و کاملا مستقیم با عمق برش قابل کنترل داشته باشیم. لذا سطوح باقیمانده پس از برش بتن نامنظم نیستند.
  • از واترجت‌ها حتی می‌توانیم برای پاک کردن سطوح زنگ زده آرماتور‌های بتنی نیز استفاده کنیم.
  • نیازی به استفاده از تجهیزات جانبی خنک کننده در عملیات برش و تخریب بتن نداریم.

تراشیدن بتن

تراشیدن یکی دیگر از روش‌های قدرتمند و موثر تخریب بتن است که برای حذف موضعی بتن در فضاهای متراکم ساختمانی کارایی دارد. در این روش از مته‌های بزرگ و چرخشی با جانمایی تیغه‌های متنوع تراش بتن استفاده می‌شود که توسط دستگاه‌های قدرتمند تراشکاری بتن کار می‌کنند. تراشیدن بتن در سطح عملیات‌های بزرگ و برای حفظ جزئی بتن در حجم‌های سنگین کارایی دارد و اصولاً یک روش تخریب بتن ساختمانی نیست. اما می‌توان از این روش برای حفاری‌های عمیق و یا تخریب موضعی بتن در پروژه‌های سنگین استفاده کرد. ویژگی‌های تخریب بتن به روش تراشیدن عمیق آن به قرار زیر هستند.

  • سطح تراشیده شده کاملاً صاف است.
  • در حین تراشیدن گرد و خاک قابل توجه تولید می‌شود که با استفاده از تجهیزات آبپاش آن را مدیریت می‌کنند.
  • برای تراشیدن حجم‌های یکپارچه بتن بدون آرماتور کارایی دارند. بنابراین نمی‌توانیم از این مته‌های قدرتمند در تراشیدن و حفاری بتن آرمه استفاده کنیم.

از نگاه عملیاتی تراشیدن بتن یک روش موثر لایه برداری بتن است. به شکلی که می‌توانیم رویه بتن فرسوده و یا تخریب شده و یا به هر دلیل دیگر را تراشیده و عملاً به میلگردها در عمق بتن و نواحی اطراف آنها برای تزریق بتن جدید دسترسی داشته باشیم.

ضربه زدن بتن

ضربه زدن متداول‌ترین روش تخریب بتن است که تقریباً در هر سطح از عملیات‌های تخریب سازه‌های بتنی کارایی دارد. برای ضربه زدن بتن انواع ماشین آلات کوچک و بزرگ مانند انواع چکش تخریب، پیکور و یا هیلتی طراحی شده‌اند. همچنین این ابزارها در مدل‌های مختلف برقی، بادی و یا هیدرولیکی هستند که در همگی آنها از قدرت یک مته کوبنده برای تخریب بتن استفاده می‌شود.

تخریب بتن با هیلتی شناخته شده‌ترین روش است و برای پروژه‌های بزرگ مانند تخریب‌های ساختمانی، عرشه پل‌ها، تخریب پایه‌ها، تخریب روسازی بتن و... در حجم و وزن زیاد کارایی دارد.

بریکر‌های نصب شده در ماشین‌های تخریب ضربه‌ای با قدرت‌های گوناگون از محدوده ۱۰۰ الی ۲۰۰۰ ژول و با نرخ کوبش ۳۰۰ الی ۸۰۰ ضربه در هر دقیقه طراحی شده‌اند. این بریکرهای کوبنده قابلیت نصب شدن بر بازوهای مکانیکی ماشین آلات ساختمانی را دارند تا بتوانیم آنها را از راه دور کنترل کنیم. حتی برخی از این بریکر‌ها برای کوبش و تولید ضربه در زیر آب طراحی شده‌اند.

به موازات بریکر‌های غول آسا برای تخریب‌های بزرگ سازه‌های بتنی، سری کوچکتر از انواع هیلتی و یا چکش تخریب مناسب کارهای دستی نیز طراحی شده‌اند. از انواع چکش تخریب برای تخریب بتن در حجم‌های کوچک فضاهای محدود ساختمانی استفاده می‌کنند. این چکش‌های کوبنده از نرخ تولید ضربه فراتر از ۱۸۰۰ بار در دقیقه برخوردار هستند.

تخریب‌های کلی

تخریب کلی برای حذف کامل بخش‌های بتنی سازه‌های مختلف اجرا می‌شود. در بسیاری از پروژه‌ها به دنبال حذف کامل سازه‌های بتنی هستیم و می‌خواهیم یا سازه‌ای جدید را بنا کنیم و یا قصد داریم که کاربری محل سازه را به کلی دگرگون سازیم. با تکنیک‌های تخریب جزئی اجرای این مراحل سخت و زمانبر است. لذا تکنیک‌های تخریب کلی با هدف حذف یکپارچه سازه‌های بتنی طراحی شده است که به قرار زیر هستند.

روش پیش ترک دادن بتن

پیش ترک دادن از موثرترین روش های تخریب کلی بتن است که برای اجرای آن به تجهیزات بزرگ و یا هزینه‌های زیاد نیاز نداریم. در عین حال یکی از کنترل شده‌ترین روش های تخریب بتن است. این روش را گاها با عنوان ترکیدن بر اثر فشار نیز معرفی می‌کنند.

در این روش با ایجاد فشار‌هایی پیوسته و قدرتمند در عمق بتن باعث ایجاد ترک‌های عمیق و کلی در حجم بتن می‌شوند که در نهایت باعث گسیخته شدن کل بتن خواهد شد. روش پیش ترک دادن بتن مناسب پروژه‌هایی است که نیاز است تا در آنها تخریب بتن به روش آرام با تولید گرد و غبار کم انجام شود. برای انجام این تکنیک نیز دو روش مکانیکی و شیمیایی وجود دارد.

مکانیزم هر دو روش مکانیکی و شیمیایی یکسان است و از طریق حفر سوراخ‌های عمیق در سطح بتن انجام می‌شود. در روش مکانیکی، داخل این سوراخ‌ها از المان‌های فشار مکانیکی استفاده می‌شود اما برای انجام روش شیمیایی از ترکیبات منبسط شونده استفاده می‌کنند. این ترکیبات در داخل حفره‌ها تخلیه شده و پس از مدت زمانی به علت انبساط قدرتمند و تولید فشار بر جداره سوراخ باعث شکست بتن می‌شوند و عملیات تخریب انجام شده است.

تخریب بتن با پیکور

ویژگی‌های تخریب فشار مکانیکی

  • حین تخریب سر و صدا و لرزش بسیار زیادی ایجاد می‌شود.
  • کنترل جهت تخریب دشوار است و عملا نمی‌توانیم مدیریتی در ایجاد و یا هدایت ترک‌ها داشته باشیم.
  • برای برش قطعات ترک خورده به بهره‌مندی از دستگاه‌های برش بتن نیاز داریم.
  • آرماتور بتن و حتی ممکن است دیگر بخش‌های سازه آسیب ببینند.
  • روش ارزان قیمتی است که به سرعت اجرا می‌شود.

ویژگی‌های تخریب فشار شیمیایی

  • هزینه اجرای تخریب بتن شیمیایی زیاد است.
  • شرایط کنترل جهت ترک‌ها در این روش بهتر از ایده‌های مکانیکی است.
  • روش کندی است و پس از طی شدن مدت زمان ۱۰ الی ۲۰ ساعت باعث تخریب و ایجاد ترک‌های عمیق در بتن می‌شود.
  • در دماهای خیلی کم نزدیک به نقطه انجماد اثربخشی این روش به شدت کاهش پیدا می‌کند.
  • تخریب ایجاد شده به شبکه آرماتور داخل بتن و حتی دیگر بخش‌های سازه آسیب وارد می‌کند.

روش خرد کردن بتن

در این روش به دنبال قطعه قطعه کردن بخش‌های بزرگ بتنی هستیم و برای این منظور از جک‌های قدرتمند هیدرولیکی استفاده می‌شود. این روش نوع گسترده‌تر از تکنیک ضربه بتن در تخریب‌های جزئی است که حالا با استفاده از پیکورهای قدرتمند و هیدرولیکی می‌توانیم قطعات کاملا بزرگ بتنی را از یکدیگر جدا کنیم. تخریب بتن با پیکور‌های هیدرولیکی روش کاملاً موتوری است، به گونه‌ای که از این روش برای تخریب‌های فوق سنگین و حذف بخش‌های بزرگ بتن استفاده می‌کنند.

روش تخریب بتن

روش توپ و جرثقیل

توپ و جرثقیل یکی از قدیمی‌ترین و شناخته شده‌ترین روش های تخریب بتن است. تا جاییکه وقتی صحبت از روش های تخریب بتن در میان باشد، ناخودآگاه حضور این توپ‌های سنگین فلزی تداعی خواهد شد. در این روش از یک توپ فلزی بسیار سنگین که از جرثقیل با دکل بلندی آویزان است و به حالت ضربه‌ای برای تخریب کل سازه‌های بتنی استفاده می‌کنند. این توپ سنگین فلزی به حالت پرتابی توسط دکل جرثقیل هدایت شده و در هر ضربه بخشی از ساختار بتنی سازه‌ها را تخریب خواهد کرد. برخی ویژگی‌ها و یا محدودیت‌های تخریب بتن با استفاده از توپ فلزی به قرار زیر هستند.

  • به برخی کارهای اضافی مانند برش میلگرد‌ها درون ساختار بتن نیاز داریم.
  • لازم است تا از اپراتور ماهر برای تخریب سازه استفاده کنید تا کنترل توپ با دقت انجام شود.
  • از این روش برای تخریب کلی ساختمان‌های بزرگ استفاده می‌کنند.
  • در اطراف محل تخریب نباید بناها و یا سازه‌های دیگر مانند دکل خطوط انتقال برق وجود داشته باشد.
  • در این روش گرد و خاک زیاد و صدای بالایی حین تخریب بتن ایجاد می‌شود.

تخریب بتن به روش انفجاری

آخرین ایده که یکی از قوی‌ترین و سریع‌ترین روش های تخریب است، منفجر کردن سازه بتنی است. انفجار باعث گسیخته شدن کلی سازه شده که با تخریب سریع در قطعات کوچک بتنی همراه است. انفجار گسترده‌ترین روش تخریب سازه‌های بتنی است و قاعدتاً برای هر نوع تخریب از این روش استفاده نمی‌شود. در عین حال لازم است تا نحوه چیدمان مواد منفجره و همچنین پیش ‌بینی هدایت تخریب سازه توسط تیم کارشناسی تخصصی انجام شود. برخی محدودیت‌های تخریب بتن به روش انفجار سازه به قرار زیر هستند.

  • ارتعاش پس از انفجار بسیار زیاد است و در صورت عدم پیش ‌بینی‌های لازم ممکن است دامنه این ارتعاش باعث آسیب به سازه‌های اطراف شود.
  • در اجرای روش ارتعاش، ملاحظات ایمنی بسیار بیشتری از دیگر روش‌ها پیش بینی شده است.
  • وقوع انفجار و تخریب سازه پس از انفجار موج صدای بسیار بلندی تولید می‌کند.
  • گرد و خاک حاصل از تخریب بتن در این روش بسیار زیاد است.

چه نوع بتن‌هایی را تخریب می‌کنند؟

در این مطلب به معرفی و بررسی انواع روش های تخریب بتن از ساده‌ترین موارد تا روش‌های قدرتمند انفجاری اشاره کرده‌ایم. قاعدتاً وقتی بتن به مرز فرسایش بالایی رسیده باشد، برای تخریب آنها به روش‌های مطرح شده اقدام می‌کنیم. اما این مرحله فرسایش نهایی چه هنگام است؟ اصولا چه نوع بتن‌هایی مستعد تخریب هستند؟

  • بتن با شکاف‌های عمیق: وجود شکاف‌های عمیق در بتن غیر قابل تعمیر است. این شکاف‌ها به دلایل متعدد مانند عبور وسایل نقلیه سنگین، تنش‌های دمایی، بسترسازی نامناسب و یا فرسایش‌های محیطی اتفاق می‌افتد که در هر صورت غیر قابل مرمت هستند و باید فرایند تخریب بتن را انجام دهیم.
  • نشست بتن: نشست بتن از مشکلات جدی ساختمان‌ها است که با عنوان کلی غرق شدن دال بتنی شناخته می‌شود. وقتی خاک زیر پای ساز سست باشد و تحمل وزن سنگین سازه را نداشته باشد، نشست بتن اتفاق می‌افتد که در این صورت معمولاً سطح دال بتنی می‌شکند.
  • ترک‌ها ناشی از یخ زدگی: یخ زدگی آب در داخل حفره‌ها، ترک‌های ریز، سوراخ‌ها و... از مشکلات جدی سازه‌های بتنی است. انبساط آب حین انجماد بسیار زیاد است و فشار زیاد آن به جداره‌های بتنی وارد می‌شود. این فشار آنقدر سنگین است که حتی ممکن است به شکست بتن و ایجاد ترک‌های عمیق بیانجامد.
  • تغییر کاربری: در پاره‌ای از موارد سازه اصلی دچار فرسایش نشده است و تمامی بخش‌های بتن کاملاً سالم هستند؛ اما برای تغییر کاربری لازم است تا بخشی از سازه را تغییر دهید و یا به کلی سازه را حذف کنیم. در این صورت نیز به روش های تخریب بتن نیاز داریم.
  • پروژه‌های نوسازی: در صورت اجرای عملیات‌های نوسازی نیز لازم است تا در بخشی از قسمت‌های سازه تغییراتی را ایجاد کنیم و یا بخش فرسوده بتنی را تعویض کنیم. در این صورت نیز با بحث کلی اصول تخریب بتن سر و کار داریم.

تخریب بتن یک پروسه سنگین و حساس عمرانی است و لازم است تا با بررسی های دقیق نوع روش بینه تخریب را انتخاب کنیم. اگر نیازمند کسب اطلاعات درباره روش‌های مقاوم سازی ساختمان بتنی هستید این مقاله را از دست ندهید.

همه چیز در خصوص تخریب بتن

تخریب بتن عبارت آشنایی در سطح مهندسی عمران و پروژه‌های ساخت و ساز است، اما رویکرد اجرایی آن با سنگ بنای عملیات‌های ساختمانی متفاوت است. چرا که در تخریب بتن برای برداشتن هدفمند بخش‌های بتنی و خراب کردن‌های سطحی و کلی اقدام می‌کنیم.

اصول تخریب بتن با نگاه تئوری ساده است و شامل روش‌های حذف بخش‌های فرسوده بتن است. اما در عمل با یکی از پیچیده‌ترین و شاید دشوارترین مراحل ساختمان سازی سر و کار داریم. از واژه ساختمان سازی استفاده می‌کنیم تا در همین ابتدای مطلب نگاه متفاوتی از تخریب بتن داشته باشیم. این تخریب‌ها هدفمند هستند و قرار است به هر ترتیبی با حذف بخش‌های فرسوده بتنی، محیط پروژه را برای اجرای بخش‌های جدید ساختمانی و یا تکمیل عملیات‌های ترمیم و بازسازی آماده کنیم. در این مطلب از گروه متسل موتور جستجوی تخصصی صنعت ساختمان به بررسی کاملی از انواع روش های تخریب بتن خواهیم پرداخت و قرار است تا نگاهی کلی اما کاربردی از اصول تخریب بتن را دنبال کنیم. اگر هم قصد خرید قطعه بتنی دارید مت سل در این باره به شما کمک می‌کند.

اصول تخریب بتن

چرا به تخریب بتن نیاز داریم؟

همه می‌دانیم که بتن سرسخت ترین مصالح ساختمانی است و برای ایجاد سازه‌های بسیار محکم و ماندگار استفاده می‌شود، ولی در طول زمان و با مواجه شدن با عوامل محیطی دچار فرسایش می‌شوند. فرسایش بتن یک امر بدیهی است و نمی‌توانیم جلوی آن را بگیریم، اما می‌توانیم با استفاده از روش های محافظت سرعت فرسایش را کند کنیم. با این وجود گاهی دامنه فرسایش و تخریب بتن آنچنان گسترده است که هیچ راه حل مناسبی برای ترمیم آن وجود ندارد. در چنین شرایطی لازم است تا با استفاده از تکنیک‌های تخریب بتن بخش‌های فرسوده را حذف کنیم و سازه را مجدداً بتن ریزی نماییم.

در بسیاری از موارد برای حذف ساختمان و یا سازه بتن قدیمی به جهت ساخت بنای جدید نیاز به روش های تخریب بتن داریم. در مواردی نیز برای نصب بخش‌های الحاقی ساختمان مانند نصب تاسیسات، لوله کشی‌ها و کابل کشی‌ها، نصب درب و پنجره، نصب کانال‌ها و داکت‌ها و... لازم است تا بخشی از سازه بتنی را کاملا هدفمند تخریب کنیم. خلاصه تخریب بتن به دلایل متعدد توجه پذیر است و باید برای انجام آن از ابزارها و روش های اصولی استفاده کنیم

روش های تخریب بتن کدامند؟


اگر به هر دلیلی مانند مرمت سازه‌های قدیمی، حذف بخش‌های بتنی، نصب تاسیسات و الحاقی‌های ساختمان و... نیاز به تخریب بتن دارید، برای این منظور روش‌های متنوعی ابداع شده است. توجه کنید که این روش‌ها مناسب نیازهای تخصصی هستند و قاعدتاً نمی‌توانید از هر روشی در تخریب هر نوع سازه بتنی و یا هر نوع عملیات عمرانی استفاده کنید. لذا توصیه شده است که با اطلاع دقیق از شرایط کلی سازه و یا ساختمان، دامنه تخریب بتن و نوع ساختار بتن، یکی از این روش‌های موثر تخریب بتن را انتخاب کنید. این روش‌های هفت گانه به قرار زیر هستند.

  1. برش دادن بتن
  2. تراشیدن بتن
  3. ضربه زدن به بتن
  4. ترک دادن در سطح و عمق بتن
  5. خرد کردن بتن
  6. انفجار بتن
  7. استفاده از ترکیبات شیمیایی برای تحلیل و تخریب بتن

تخریب بتن با در نظر داشتن دو هدف از تخریب جزئی و یا تخریب کامل انجام می‌شود. تخریب جزئی تنها برای حذف بخش‌های کوچکی از سازه‌ها و یا ساختار‌های بتن آرمه هستند و با استفاده از ابزارهای سبک و گاهاً دستی انجام می‌شوند. اما در مقابل روش های تخریب کلی بتن هستند که با هدف حذف بخش‌های عمیق بتن و حتی برکندن کامل سازه‌های بتنی انجام می‌شوند. این ۷ روش مطرح شده به نوعی در سطح تخریب‌های کلی و جزئی از سازه‌های مختلف بتنی کارایی دارند.

روش های تخریب بتن

تخریب‌های جزئی بتن

شامل هر نوع تخریب هدفمند برای ترمیم و بازسازی سازه‌های قدیمی، نصب تاسیسات، حذف بخش‌های مختلف ساختمانی برای تغییر کاربری و... می‌شود. در این نوع تخریب‌ها قصد برکندن کامل سازه را نداریم؛ بلکه قرار است بخش‌هایی از سازه را برای تغییراتی هدفمند تخریب کنیم.

برش دادن بتن

برش بتن یکی از روش‌های کلاسیک و کاملاً متداول تخریب بتن است که با استفاده از ابزارهای مخصوص مانند تیغه‌های برش بتن، لنس حرارتی برش بتن و یا واترجت‌ها انجام می‌شود. مهندس سازه با مهارت کافی برای برش دقیق و مناسب بخش‌های بتنی اقدام می‌کند تا علاوه بر اینکه فرم کلی سازه را حفظ کرده، بتوان بخش‌های بریده شده را به راحتی خارج کرد. روش های متداول برش بتن به قرار زیر هستند.

تیغه‌های برش بتن:

انواع تیغه بتن بر برای بهره‌مندی از روش های تخریب بتن ابداع شده‌اند که با استفاده از ابزارهای تخصصی برش استفاده می‌شوند. انواع کاتر بتن بر در سایزهای مختلف یکی از متداول‌ترین تجهیزات برش بتن است که در عملیات‌های تخریب سطحی کارایی دارد. تیغه‌های برش بتن از بهترین روش‌های منظم برای تخریب هدفمند بخش‌های آسیب دیده بتنی هستند، اما معمولاً در سطح بتن آرمه کارایی خوبی ندارند و در کل یک روش کند است که در فضا‌ها غیر از کف‌های بتنی استفاده نمی شود.

تخریب بتن با هیلتی

لنس حرارتی:

در این روش از یک لنس بسیار داغ برای ایجاد حرارت موضعی بر روی بتن و برش آن استفاده می‌کنند. قبل از استفاده از لنس حرارتی سوراخ‌هایی در عمق بتن حفاری شده تا محل عبور لنس باشند. یک ماشین قدرتمند برای چرخش و حرکت لنس داخل بتن استفاده می‌شود که با حرکت دادن لنس آرام و پیوسته بتن را از عمق برش می‌زند. لنس حرارتی باعث تولید گرد و خاک نمی‌شود، اما حرارت بالای این کابل قدرتمند برش بتن ممکن است موجب دود و یا آتش سوزی شود. روش لنس حرارتی مناسب برش بتن‌های حجیم و حذف بخش‌های بزرگ بتنی در سازه‌های سنگین و یا قطعات حجیم بتن آرمه است.

واترجت صنعتی:

واترجت‌ها تجهیزات پاشنده آب هستند و نازل آنها به شکلی طراحی شده است که می‌توانند باریکه پرفشاری از پاشش قدرتمند آب ایجاد کنند. این باریکه آب پاششی آنقدر قدرتمند است که می‌توانیم از آن برای برش لایه‌های عمیق بتن استفاده کنیم. با استفاده از واترجت صنعتی می‌توانیم قطعات بزرگ بتنی را در خطوط تمیز و منظم برش بزنیم. ویژگی‌ها و مزایای استفاده از سیستم‌های برش واترجت به قرار زیر هستند.

  • استفاده از آب برای برش بتن یک روش بدون تخریب زیست محیطی است.
  • واترجت‌ها از سریع‌ترین و کارآمدترین روش‌های برش و تخریب بتن هستند که نیاز به تجهیزات بزرگ و گران قیمت ندارند.
  • در این روش شرایط یکپارچه سازه بتنی کاملا محفوظ باقی می‌ماند.
  • تولید گرد و غبار به حداقل مقدار ممکن می‌رسد.
  • می‌توانیم برش‌های هم‌جهت و کاملا مستقیم با عمق برش قابل کنترل داشته باشیم. لذا سطوح باقیمانده پس از برش بتن نامنظم نیستند.
  • از واترجت‌ها حتی می‌توانیم برای پاک کردن سطوح زنگ زده آرماتور‌های بتنی نیز استفاده کنیم.
  • نیازی به استفاده از تجهیزات جانبی خنک کننده در عملیات برش و تخریب بتن نداریم.

تراشیدن بتن

تراشیدن یکی دیگر از روش‌های قدرتمند و موثر تخریب بتن است که برای حذف موضعی بتن در فضاهای متراکم ساختمانی کارایی دارد. در این روش از مته‌های بزرگ و چرخشی با جانمایی تیغه‌های متنوع تراش بتن استفاده می‌شود که توسط دستگاه‌های قدرتمند تراشکاری بتن کار می‌کنند. تراشیدن بتن در سطح عملیات‌های بزرگ و برای حفظ جزئی بتن در حجم‌های سنگین کارایی دارد و اصولاً یک روش تخریب بتن ساختمانی نیست. اما می‌توان از این روش برای حفاری‌های عمیق و یا تخریب موضعی بتن در پروژه‌های سنگین استفاده کرد. ویژگی‌های تخریب بتن به روش تراشیدن عمیق آن به قرار زیر هستند.

  • سطح تراشیده شده کاملاً صاف است.
  • در حین تراشیدن گرد و خاک قابل توجه تولید می‌شود که با استفاده از تجهیزات آبپاش آن را مدیریت می‌کنند.
  • برای تراشیدن حجم‌های یکپارچه بتن بدون آرماتور کارایی دارند. بنابراین نمی‌توانیم از این مته‌های قدرتمند در تراشیدن و حفاری بتن آرمه استفاده کنیم.

از نگاه عملیاتی تراشیدن بتن یک روش موثر لایه برداری بتن است. به شکلی که می‌توانیم رویه بتن فرسوده و یا تخریب شده و یا به هر دلیل دیگر را تراشیده و عملاً به میلگردها در عمق بتن و نواحی اطراف آنها برای تزریق بتن جدید دسترسی داشته باشیم.

ضربه زدن بتن

ضربه زدن متداول‌ترین روش تخریب بتن است که تقریباً در هر سطح از عملیات‌های تخریب سازه‌های بتنی کارایی دارد. برای ضربه زدن بتن انواع ماشین آلات کوچک و بزرگ مانند انواع چکش تخریب، پیکور و یا هیلتی طراحی شده‌اند. همچنین این ابزارها در مدل‌های مختلف برقی، بادی و یا هیدرولیکی هستند که در همگی آنها از قدرت یک مته کوبنده برای تخریب بتن استفاده می‌شود.

تخریب بتن با هیلتی شناخته شده‌ترین روش است و برای پروژه‌های بزرگ مانند تخریب‌های ساختمانی، عرشه پل‌ها، تخریب پایه‌ها، تخریب روسازی بتن و... در حجم و وزن زیاد کارایی دارد.

بریکر‌های نصب شده در ماشین‌های تخریب ضربه‌ای با قدرت‌های گوناگون از محدوده ۱۰۰ الی ۲۰۰۰ ژول و با نرخ کوبش ۳۰۰ الی ۸۰۰ ضربه در هر دقیقه طراحی شده‌اند. این بریکرهای کوبنده قابلیت نصب شدن بر بازوهای مکانیکی ماشین آلات ساختمانی را دارند تا بتوانیم آنها را از راه دور کنترل کنیم. حتی برخی از این بریکر‌ها برای کوبش و تولید ضربه در زیر آب طراحی شده‌اند.

به موازات بریکر‌های غول آسا برای تخریب‌های بزرگ سازه‌های بتنی، سری کوچکتر از انواع هیلتی و یا چکش تخریب مناسب کارهای دستی نیز طراحی شده‌اند. از انواع چکش تخریب برای تخریب بتن در حجم‌های کوچک فضاهای محدود ساختمانی استفاده می‌کنند. این چکش‌های کوبنده از نرخ تولید ضربه فراتر از ۱۸۰۰ بار در دقیقه برخوردار هستند.

تخریب‌های کلی

تخریب کلی برای حذف کامل بخش‌های بتنی سازه‌های مختلف اجرا می‌شود. در بسیاری از پروژه‌ها به دنبال حذف کامل سازه‌های بتنی هستیم و می‌خواهیم یا سازه‌ای جدید را بنا کنیم و یا قصد داریم که کاربری محل سازه را به کلی دگرگون سازیم. با تکنیک‌های تخریب جزئی اجرای این مراحل سخت و زمانبر است. لذا تکنیک‌های تخریب کلی با هدف حذف یکپارچه سازه‌های بتنی طراحی شده است که به قرار زیر هستند.

روش پیش ترک دادن بتن

پیش ترک دادن از موثرترین روش های تخریب کلی بتن است که برای اجرای آن به تجهیزات بزرگ و یا هزینه‌های زیاد نیاز نداریم. در عین حال یکی از کنترل شده‌ترین روش های تخریب بتن است. این روش را گاها با عنوان ترکیدن بر اثر فشار نیز معرفی می‌کنند.

در این روش با ایجاد فشار‌هایی پیوسته و قدرتمند در عمق بتن باعث ایجاد ترک‌های عمیق و کلی در حجم بتن می‌شوند که در نهایت باعث گسیخته شدن کل بتن خواهد شد. روش پیش ترک دادن بتن مناسب پروژه‌هایی است که نیاز است تا در آنها تخریب بتن به روش آرام با تولید گرد و غبار کم انجام شود. برای انجام این تکنیک نیز دو روش مکانیکی و شیمیایی وجود دارد.

مکانیزم هر دو روش مکانیکی و شیمیایی یکسان است و از طریق حفر سوراخ‌های عمیق در سطح بتن انجام می‌شود. در روش مکانیکی، داخل این سوراخ‌ها از المان‌های فشار مکانیکی استفاده می‌شود اما برای انجام روش شیمیایی از ترکیبات منبسط شونده استفاده می‌کنند. این ترکیبات در داخل حفره‌ها تخلیه شده و پس از مدت زمانی به علت انبساط قدرتمند و تولید فشار بر جداره سوراخ باعث شکست بتن می‌شوند و عملیات تخریب انجام شده است.

تخریب بتن با پیکور

ویژگی‌های تخریب فشار مکانیکی

  • حین تخریب سر و صدا و لرزش بسیار زیادی ایجاد می‌شود.
  • کنترل جهت تخریب دشوار است و عملا نمی‌توانیم مدیریتی در ایجاد و یا هدایت ترک‌ها داشته باشیم.
  • برای برش قطعات ترک خورده به بهره‌مندی از دستگاه‌های برش بتن نیاز داریم.
  • آرماتور بتن و حتی ممکن است دیگر بخش‌های سازه آسیب ببینند.
  • روش ارزان قیمتی است که به سرعت اجرا می‌شود.

ویژگی‌های تخریب فشار شیمیایی

  • هزینه اجرای تخریب بتن شیمیایی زیاد است.
  • شرایط کنترل جهت ترک‌ها در این روش بهتر از ایده‌های مکانیکی است.
  • روش کندی است و پس از طی شدن مدت زمان ۱۰ الی ۲۰ ساعت باعث تخریب و ایجاد ترک‌های عمیق در بتن می‌شود.
  • در دماهای خیلی کم نزدیک به نقطه انجماد اثربخشی این روش به شدت کاهش پیدا می‌کند.
  • تخریب ایجاد شده به شبکه آرماتور داخل بتن و حتی دیگر بخش‌های سازه آسیب وارد می‌کند.

روش خرد کردن بتن

در این روش به دنبال قطعه قطعه کردن بخش‌های بزرگ بتنی هستیم و برای این منظور از جک‌های قدرتمند هیدرولیکی استفاده می‌شود. این روش نوع گسترده‌تر از تکنیک ضربه بتن در تخریب‌های جزئی است که حالا با استفاده از پیکورهای قدرتمند و هیدرولیکی می‌توانیم قطعات کاملا بزرگ بتنی را از یکدیگر جدا کنیم. تخریب بتن با پیکور‌های هیدرولیکی روش کاملاً موتوری است، به گونه‌ای که از این روش برای تخریب‌های فوق سنگین و حذف بخش‌های بزرگ بتن استفاده می‌کنند.

روش تخریب بتن

روش توپ و جرثقیل

توپ و جرثقیل یکی از قدیمی‌ترین و شناخته شده‌ترین روش های تخریب بتن است. تا جاییکه وقتی صحبت از روش های تخریب بتن در میان باشد، ناخودآگاه حضور این توپ‌های سنگین فلزی تداعی خواهد شد. در این روش از یک توپ فلزی بسیار سنگین که از جرثقیل با دکل بلندی آویزان است و به حالت ضربه‌ای برای تخریب کل سازه‌های بتنی استفاده می‌کنند. این توپ سنگین فلزی به حالت پرتابی توسط دکل جرثقیل هدایت شده و در هر ضربه بخشی از ساختار بتنی سازه‌ها را تخریب خواهد کرد. برخی ویژگی‌ها و یا محدودیت‌های تخریب بتن با استفاده از توپ فلزی به قرار زیر هستند.

  • به برخی کارهای اضافی مانند برش میلگرد‌ها درون ساختار بتن نیاز داریم.
  • لازم است تا از اپراتور ماهر برای تخریب سازه استفاده کنید تا کنترل توپ با دقت انجام شود.
  • از این روش برای تخریب کلی ساختمان‌های بزرگ استفاده می‌کنند.
  • در اطراف محل تخریب نباید بناها و یا سازه‌های دیگر مانند دکل خطوط انتقال برق وجود داشته باشد.
  • در این روش گرد و خاک زیاد و صدای بالایی حین تخریب بتن ایجاد می‌شود.

تخریب بتن به روش انفجاری

آخرین ایده که یکی از قوی‌ترین و سریع‌ترین روش های تخریب است، منفجر کردن سازه بتنی است. انفجار باعث گسیخته شدن کلی سازه شده که با تخریب سریع در قطعات کوچک بتنی همراه است. انفجار گسترده‌ترین روش تخریب سازه‌های بتنی است و قاعدتاً برای هر نوع تخریب از این روش استفاده نمی‌شود. در عین حال لازم است تا نحوه چیدمان مواد منفجره و همچنین پیش ‌بینی هدایت تخریب سازه توسط تیم کارشناسی تخصصی انجام شود. برخی محدودیت‌های تخریب بتن به روش انفجار سازه به قرار زیر هستند.

  • ارتعاش پس از انفجار بسیار زیاد است و در صورت عدم پیش ‌بینی‌های لازم ممکن است دامنه این ارتعاش باعث آسیب به سازه‌های اطراف شود.
  • در اجرای روش ارتعاش، ملاحظات ایمنی بسیار بیشتری از دیگر روش‌ها پیش بینی شده است.
  • وقوع انفجار و تخریب سازه پس از انفجار موج صدای بسیار بلندی تولید می‌کند.
  • گرد و خاک حاصل از تخریب بتن در این روش بسیار زیاد است.

چه نوع بتن‌هایی را تخریب می‌کنند؟

در این مطلب به معرفی و بررسی انواع روش های تخریب بتن از ساده‌ترین موارد تا روش‌های قدرتمند انفجاری اشاره کرده‌ایم. قاعدتاً وقتی بتن به مرز فرسایش بالایی رسیده باشد، برای تخریب آنها به روش‌های مطرح شده اقدام می‌کنیم. اما این مرحله فرسایش نهایی چه هنگام است؟ اصولا چه نوع بتن‌هایی مستعد تخریب هستند؟

  • بتن با شکاف‌های عمیق: وجود شکاف‌های عمیق در بتن غیر قابل تعمیر است. این شکاف‌ها به دلایل متعدد مانند عبور وسایل نقلیه سنگین، تنش‌های دمایی، بسترسازی نامناسب و یا فرسایش‌های محیطی اتفاق می‌افتد که در هر صورت غیر قابل مرمت هستند و باید فرایند تخریب بتن را انجام دهیم.
  • نشست بتن: نشست بتن از مشکلات جدی ساختمان‌ها است که با عنوان کلی غرق شدن دال بتنی شناخته می‌شود. وقتی خاک زیر پای ساز سست باشد و تحمل وزن سنگین سازه را نداشته باشد، نشست بتن اتفاق می‌افتد که در این صورت معمولاً سطح دال بتنی می‌شکند.
  • ترک‌ها ناشی از یخ زدگی: یخ زدگی آب در داخل حفره‌ها، ترک‌های ریز، سوراخ‌ها و... از مشکلات جدی سازه‌های بتنی است. انبساط آب حین انجماد بسیار زیاد است و فشار زیاد آن به جداره‌های بتنی وارد می‌شود. این فشار آنقدر سنگین است که حتی ممکن است به شکست بتن و ایجاد ترک‌های عمیق بیانجامد.
  • تغییر کاربری: در پاره‌ای از موارد سازه اصلی دچار فرسایش نشده است و تمامی بخش‌های بتن کاملاً سالم هستند؛ اما برای تغییر کاربری لازم است تا بخشی از سازه را تغییر دهید و یا به کلی سازه را حذف کنیم. در این صورت نیز به روش های تخریب بتن نیاز داریم.
  • پروژه‌های نوسازی: در صورت اجرای عملیات‌های نوسازی نیز لازم است تا در بخشی از قسمت‌های سازه تغییراتی را ایجاد کنیم و یا بخش فرسوده بتنی را تعویض کنیم. در این صورت نیز با بحث کلی اصول تخریب بتن سر و کار داریم.

تخریب بتن یک پروسه سنگین و حساس عمرانی است و لازم است تا با بررسی های دقیق نوع روش بینه تخریب را انتخاب کنیم. اگر نیازمند کسب اطلاعات درباره روش‌های مقاوم سازی ساختمان بتنی هستید این مقاله را از دست ندهید.