همه چیز در خصوص حمل بتن

حمل بتن به روش‌های مختلفی انجام می‌شود. در محل پروژه‌های عمرانی مکان ساخت بتن جایی متفاوت از مکان تخلیه آن است، بنابراین لازم است تا بتن تهیه شده را به روش‌های مختلف برای تخلیه در محل نهایی جابجا کنیم. اما بتن در فاز مقدماتی سیالی بسیار سنگین و کاملاً چگال است که به سرعت سخت می‌شود. لذا انواع روش‌های تخصصی حمل بتن ابداع شده است.

روش های حمل انواع بتن بسته به شرایط عملیاتی پروژه متنوع هستند که در همگی آنها با اصول کم و بیش یکسانی سر و کار داریم. در تمامی این روش‌ها قرار است بتن را در شرایط ایده‌آل با کمترین احتمال جدا شدن اجزای آن جابجا کنیم. برای این منظور سری متنوع از وسایل حمل بتن ابداع شده است که در این مطلب تهیه شده از تیم کارشناسی گروه مت سل به جزئیات کاملی از انواع روش های حمل بتن می‌پردازیم.

شرایط حمل بتن چگونه است؟

قبل از آنکه به بررسی انواع روش های حمل بتن بپردازیم و بخواهیم لیست کاملی از وسایل حمل بتن را معرفی کنیم، لازم است تا از شرایط حمل بتن و چالش‌های پیش‌رو صحبت کنیم. از نگاه عملیاتی حمل بتن مرحله‌ای سخت، دقیق و حساب شده است که باید در زمان بندی کامل صورت بگیرد. زیرا:

  • بتن به سرعت سخت می‌شود و فرصت ما برای حمل بتن کوتاه است.
  • بتن یک متریال ترکیبی است. بنابراین باید حمل بتن بدون جدا شدن اجزای آن انجام شود.
  • بتن ریزی در محل پروژه باید به شکل متوالی انجام شود. به شکلی که قبل از سخت شدن لایه زیرین، بتن جدید اضافه شود تا حجم یکدست و همگن ایجاد شود.
  • دور ریز و یا اتلاف بتن کم باشد.
  • حمل بتن به سادگی و با کمترین زحمت انجام شود.
  • هیچ‌گونه آلودگی و یا ترکیبات اضافی به مخلوط نهایی بتن حین جابجایی آن اضافه نشود.
  • حمل بتن ایمن و بدون هر نوع خطر آسیب کارگران در محل پروژه‌های عمرانی باشد.

با در نظر گرفتن این چالش‌ها، اصول روش های حمل بتن ابداع شده است. برای حمل بتن از تجهیزات ساده مانند فرغون تا ماشین آلات پیشرفته مانند میکسرهای بزرگ حمل کامیونی استفاده می‌شوند که به قرار زیر هر کدام از آنها را تشریح می‌کنیم.

آشنایی با وسائل حمل بتن

وسائل حمل بتن متنوع هستند و اصولا هر وسیله‌ای که با هدف جابجایی ملات‌های عمرانی طراحی شده باشد، در فهرست این وسایل قرار می‌گیرد. این وسایل از ساده‌ترین و پیچیده‌ترین آنها به قرار زیر معرفی می‌شوند. همچنین اگر می‌خواهید درباره ماشین آلات ساختمانی بتن ریزی اطلاعات کسب کنید این مقاله را از دست ندهید.

استانبولی و زنبه

استانبولی، ساده‌ترین ابزار حمل بتن است که برای حمل و نقل دستی در سطح پروژه‌های کوچک بتن ریزی طراحی شده است. از استانبولی و یا زنبه برای جابجایی بتن در مسافت‌های کوتاه و حجم کم بتن استفاده می‌کنند. معمولاً در ساخت بخش‌های کوچک ساختمانی و یا محوطه سازی‌های نه چندان بزرگ از این ابزار حمل بتن استفاده می‌شود.

از استانبولی برای حمل حداکثر ۱۰ لیتر بتن در مسافت حداکثر ۲۵ متر استفاده می‌شود. زنبه نیز ساختاری شبیه به استانبولی دارد که ظرف نسبتاً حجیم‌تری است. حداکثر ظرفیت زنبه برای حمل بتن ۲۵ لیتر و طول حمل نیز حداکثر ۳۰ متر توصیه شده است. برای حجم‌های بیشتر و یا مسافت‌های طولانی‌تر باید از دیگر وسایل حمل بتن استفاده کنید.

فرغون یا چرخ دستی

فرغون یکی از شناخته ‌شده‌ترین وسایل حمل بتن است که مخصوص کار در پروژه‌های کوچک عمرانی و عملیات‌های سبک بتن ریزی طراحی شده است. فرغون نوعی چرخ دستی مخصوص کار در پروژه‌های عمرانی است. این دستگاه ساده دارای فقط یک چرخ است تا قدرت مانور بالایی برای جابجا شدن در فضاهای کوچک داشته باشد. همچنین ظرف حمل آن نیز در اندازه‌های ۵۰ الی ۶۰ لیتری طراحی می‌شود. از طرفی این ظرف به شکلی طراحی شده تا به راحتی بارگیری و تخلیه دقیق بتن در محل پروژه انجام شود.

برای حمل بتن در پروژه‌های کوچک که ساخت بتن در آنجا از ۴۵۰ کیلوگرم در هر نوبت تجاوز نمی‌کند، از انواع فرغون استفاده می‌شود. حجم جابجایی بتن توسط فرغون حدود ۵۰ الی ۶۰ لیتر است. همچنین حداکثر مسافت مجاز برای حمل بتن توسط فرغون ۱۰۰ متر می‌باشد. در عین حال حرکت فرغون همراه تلاطم‌های زیادی است که احتمال جدا شدن اجزای بتن را زیاد می‌کند. لذا توصیه شده است که محل عبور فرغون کاملاً صاف و مسطح باشد.

دامپر (فرغون‌های موتور دار)

دامپر ساده‌ترین ماشین حمل بتن است که به شکل فرغون موتور دار طراحی شده است. دامپر ایده تکامل یافته از یک ابزار ساده اما تخصصی حمل بتن می‌باشد. قاعدتا می‌دانید که انواع فرغون برای حمل و نقل دستی توسط کارگران طراحی ‌شده‌اند. حمل بتن با فرغون در حجم زیاد دشوار و زمانبر است که در پروژه‌های بزرگ باعث مشکلات زیادی می‌شود. برای رفع این محدودیت نوعی دستگاه فرغون موتور دار یا همان دامپر را طراحی کرده‌اند.

ظرف حمل بتن دامپر بزرگتر از انواع فرغون است و از این دستگاه می‌توانید برای جابجایی حداکثر ۳۰۰ لیتر بتن آن‌هم در فاصله حداکثر ۱۰۰ متر استفاده کنید. البته در نظر داشته باشید که انواع دامپر در ظرفیت‌های گوناگون طراحی شده است.

باکت (دلو یا جام)

باکت که با نام‌های دیگر مانند دلو نیز معرفی می‌شود، نوعی ظرف بزرگ فلزی است که برای تخلیه بتن در ارتفاع بلند طراحی شده است. سازه‌های بتنی در ارتفاع بلند ساخته می‌شوند که باید برای حمل بتن در چنین شرایطی برنامه‌ریزی داشته باشیم. انواع باکت (دلو) برای انتقال بتن به شکل عمودی از پای ساختمان تا هر ارتفاع بلند کارایی دارد.

باکت ابزار حمل مصالح فله‌ای توسط بالابر ساختمانی است که انواع آن را به وسیله انواع بالابر ساختمانی و یا جرثقیل‌ها جابجا می‌کنند. همچنین باکت‌ها به شکل تخصصی برای حمل عمودی مصالح خصوصاً بتن طراحی شده‌اند. انواع باکت طراحی قیف مانند دارند و بارگیری از دهانه باز در بخش بالایی باکت انجام می‌شود و در بخش زیرین آن دریچه‌های تخلیه بتن طراحی شده است. برخی از باکت‌ها دارای تخلیه گیربکسی هستند که مخصوص حمل بتن در حجم‌های زیاد هستند.

انواع باکت (دلو) در ظرفیت‌های ۱۰۰ الی ۱۰۰۰ لیتری طراحی شده‌اند و برای حمل بتن در شرایط عمودی کارایی دارند. طراحی این ظرف‌ها حالت قیف مانند با جداره‌های شیب دار دارد تا تخلیه بتن به طور کامل انجام شود. برخی از انواع باکت دارای ناودانی‌ها برای تخلیه دقیق‌تر بتن هستند.

شوت (ناوه)

شوت یا همان ناوه نوعی سطح شیب دار است که برای تخلیه بتن در مسیر هدایت شده طراحی شده است. شوت یک نوع ناودانی است که برای حمل بتن در نقاط پایین‌تر از محل تخلیه بتن کارایی دارد.

اگر چه شوت مسیر مناسبی برای هدایت بتن در نقاط پایین‌تر است؛ اما شوت‌ها در مسیرهای طولانی باعث جداشدگی اجزای بتن می‌شوند. لذا در کل توصیه شده است که از شوت در قطعات طولانی استفاده نکنید. از طرفی سطح مقطع شوت (ناوه) باید حالت دایره‌ای و یا نیم دایره‌ای داشته باشد تا کمترین اصطکاک حین تخلیه بتن ایجاد شود. همچنین قطر دهانه شوت براساس نوع سنگدانه بتن و حداقل ۸ برابر بزرگتر از حداکثر اندازه سنگدانه بتن است.

در ابتدا و انتهای مسیر شوت از قیف‌های ‌هادی برای حرکت بهتر بتن استفاده می‌شود. در عین حال بتن تهیه شده باید از مقدار گرانروی مناسب برای حرکت آزادانه داخل شوت برخوردار باشد. لذا در کل از بتن‌هایی که دارای عدد اسلامپ در حدود ۵ الی ۱۰ سانتیمتر هستند، برای جابجایی و تخلیه توسط انواع شوت استفاده می‌کنند.

شوت سقوطی

شوت سقوطی نیز نوعی مسیر ناودانی شکل برای هدایت بتن در نقاط با ارتفاع کمتر از محل تخلیه بتن است. اما این وسیله برای سقوط آزاد بتن و هدایت مستقیم آن داخل قالب‌ها طراحی شده است. شوت سقوطی یک لوله بزرگ با سطح مقطع حداقل ۸ برابر حداکثر اندازه سنگدانه‌های بتن است. از متریال‌های متنوع پارچه‌ای و یا پلاستیکی برای ساخت شوت سقوطی استفاده می‌کنند. همچنین بافت این نوع شوت می‌تواند صلب یا انعطاف پذیر باشد. در عمل شوت سقوطی از مناسب‌ترین ابزار حمل بتن در محوطه‌های گود و کم ارتفاع است.

تراک میکسر (کامیون حمل بتن)

تراک میکسر نوعی کامیون مخصوص حمل بتن است. این کامیون‌ها دارای مخزن بزرگی هستند که حول محور خود می‌چرخد تا حین حمل بتن ترکیب و اختلال مصالح نیز صورت بگیرد. تراک میکسر برای حمل بتن از محل کارخانه بتن آماده تا محل پروژه کارایی دارد.

روش تهیه بتن آماده در محل کارخانه متفاوت است. برخی کارخانه‌ها فقط مصالح را پیمانه می‌کنند و عمل مخلوط شدن در مخزن چرخان تراک میکسر انجام می‌شود. در این صورت تراک میکسر ابزار تولید و حمل بتن است. اما در عموم کارخانه‌ها، بتن به شکل کامل تهیه شده و از تراک میکسر تنها برای حمل بتن تا محل پروژه استفاده می‌شود.

دیگ بزرگ این کامیون‌ها با دو سرعت دورانی کند و تند حرکت می‌کند. دور کند در محدوده ۲ الی ۵ بار در هر دقیقه است و دور تند این دیگ در محدوده 7 الی 13 بار در دقیقه می‌باشد. در ابتدای مراحل ساخت بتن از سرعت زیاد دیگ در حدود 100 دور استفاده می‌شود. اما پس از مخلوط شدن نهایی سرعت دیگ را آهسته می‌کنند. در کل تعداد دورهای دیگ نباید از ۳۰۰ بار تجاوز کند. لذا مدت زمان حمل بتن در تراک میکسر محدود است و باید تمام مراحل بارگیری تا تخلیه در مدت زمان کمتر از ۱ الی ۱.۵ ساعت انجام شود.

پمپ بتن

پمپ بتن یکی از بهترین روش های حمل بتن است که در سطح هر نوع پروژه عمرانی و ساختمان‌سازی کارایی دارد. پمپاژ بتن برای تخلیه بتن در حجم زیاد و ارتفاع زیاد و یا مسافت‌های طولانی با کمترین تلفات بتن کارایی دارد. معمولاً بتن آماده توسط دستگاه تراک میکسر به محل پروژه آورده می‌شود. بتن داخل میکسر توسط دستگاه پمپ بتن برای جابجایی در لوله‌های بلند ارسال می‌شود.

انواع پمپ بتن در مدل‌های مختلف از پمپ‌های زمینی، هوایی در عملکرد‌های پیستونی، گوشواره‌ای، دنده‌ای، دیافراگمی، دینامیکی، سانتریفیوژی و... طراحی شده‌اند. برای استفاده از انواع پمپ بتن به ساختارهای بتنی با عدد اسلامپ کم و حالت روان نیاز داریم.

ضوابط حمل بتن

تا اینجای مطلب مفصل از انواع ابزارها و ماشین حمل بتن صحبت کرده‌ایم. هر کدام از این ابزارها در ظرفیت‌های گوناگون و با قابلیت‌های تخصصی برای جابجایی حجم قابل توجه بتن کارایی دارند. اگر چه روش های حمل بتن متفاوت است؛ اما اصول حاکم بر تمامی این روش‌ها یکسان است. در ادامه به کلیاتی از ضوابط حمل بتن می‌پردازیم.

  • در تمامی روش های حمل بتن از جمله استفاده از فرغون، جام، دمپر، پمپاژ، کامیون و... لازم است تا جابجایی در حداقل زمان ممکن صورت بگیرد. هر گونه تاخیر باعث تغییر اسلامپ بتن و افزایش دمای بتن می‌شود.
  • برای حمل بتن در فواصل طولانی باید از انواع افزودنی‌ها مانند کندگیر‌های بتن استفاده شود. همچنین پیشنهاد می‌گردد تا از امکاناتی برای انتقال بتن خشک و اضافه شدن آب در محل پروژه برای ساخت نهایی بتن استفاده شود.
  • در صورت حمل بتن توسط کامیون‌ها حداکثر مدت زمان انتقال بتن پس از اضافه شدن آب فقط ۱.۵ ساعت است.
  • حداکثر سرعت چرخش دیگ برای مخلوط کردن مصالح ۶ بار در دقیقه است. هر اندازه دمای محیط گرم‌تر باشد، از مقدار سرعت چرخش دیگ نیز کاسته می‌شود.
  • روش های حمل بتن باید به شکلی باشد که باعث جدا شدگی اجزای بتن نشود. جابجایی یا تکان‌های شدید و یا جابجایی حجم‌های زیاد بدون چرخش باعث جدا شدن اجزای بتن می‌شود.
  • در هر مرحله از حمل بتن باید کیفیت نهایی بتن ارزیابی شود تا هر نوبت ساخت بتن به مانند دیگر مراحل، شرایط یکنواخت داشته باشد.
  • در صورت استفاده از تجهیزات مانند انواع شوت و یا پمپ بتن باید توجه داشته باشید که جنس این مسیر‌های هدایت بتن نسبت به سیمان کاملا خنثی می‌باشند تا تاثیری در خواص بتن ایجاد نکنند. به عنوان مثال لوله‌ها نباید از جنس آلومینیومی باشند.
  • اگر برای حمل بتن از انواع پمپ بتن استفاده می‌کنید، باید بتن ریزی از دورترین نقطه آغاز شود و مرحله به مرحله به نزدیکترین نقطه برسید.
  • برای حمل بتن توسط سیستم‌های پمپ بتن لازم است تا عدد اسلامپ بتن را در محدوده ۵ الی ۱۵ سانتیمتر تنظیم کنید. همچنین حداکثر قطر سنگدانه‌های بتن نباید بزرگتر از یک سوم قطر داخل لوله باشد.
  • از پمپ بتن در فواصل طولانی‌تر از ۱۰۰ متر و در هوای گرم استفاده نشود. زیرا در این شرایط احتمال افزایش دمای بتن بسیار زیاد است.
  • برای حمل بتن در لوله‌ها مربوط به سیستم پمپ بتن باید حدالمقدور مقدار اصطکاک کاهش پیدا کند. لذا به بتن تهیه شده از سنگدانه‌های گرد گوشه و عیار در محدوده ۳۰۰ الی ۴۲۵ کیلوگرم در هر متر مکعب نیاز دارید.

حمل بتن چالشی مهم

حمل بتن از چالشی‌ترین مراحل ساخت بناهای عمرانی است. استحکام سازه‌ها به کیفیت نهایی بتن بستگی دارد و روش تخلیه بتن در ایجاد ساختار هر چه مقاوم‌تر تاثیرگذار است. بدون تردید نوع پیمان زنی مصالح و ترکیب نهایی بتن در کیفیت سازه نقش کلیدی دارد. اما حتی بهترین بتن‌ها در صورت حمل اشتباه و غیر اصولی کارایی و کیفیت لازم را از دست می‌دهند. حمل بتن باید با کوچکترین تاثیر و یا تغییر در ساختار بتن انجام شود. از طرفی سرعت عملیات، برگ برنده شما در مراحل بتن ریزی است. لذا قبل از آغاز پروژه لازم است تا بررسی کامل از روش های حمل بتن در محل پروژه صورت بگیرد. همچنین وسائل حمل بتن در بهترین حالت تهیه شود و با نظرات دقیق، تمامی نکات حمل بتن به درستی رعایت گردند. در این صورت می‌توانید از شرایط حمل بتن در بهترین حالت اطمینان داشته باشید.

همه چیز در خصوص حمل بتن

حمل بتن به روش‌های مختلفی انجام می‌شود. در محل پروژه‌های عمرانی مکان ساخت بتن جایی متفاوت از مکان تخلیه آن است، بنابراین لازم است تا بتن تهیه شده را به روش‌های مختلف برای تخلیه در محل نهایی جابجا کنیم. اما بتن در فاز مقدماتی سیالی بسیار سنگین و کاملاً چگال است که به سرعت سخت می‌شود. لذا انواع روش‌های تخصصی حمل بتن ابداع شده است.

روش های حمل انواع بتن بسته به شرایط عملیاتی پروژه متنوع هستند که در همگی آنها با اصول کم و بیش یکسانی سر و کار داریم. در تمامی این روش‌ها قرار است بتن را در شرایط ایده‌آل با کمترین احتمال جدا شدن اجزای آن جابجا کنیم. برای این منظور سری متنوع از وسایل حمل بتن ابداع شده است که در این مطلب تهیه شده از تیم کارشناسی گروه مت سل به جزئیات کاملی از انواع روش های حمل بتن می‌پردازیم.

شرایط حمل بتن چگونه است؟

قبل از آنکه به بررسی انواع روش های حمل بتن بپردازیم و بخواهیم لیست کاملی از وسایل حمل بتن را معرفی کنیم، لازم است تا از شرایط حمل بتن و چالش‌های پیش‌رو صحبت کنیم. از نگاه عملیاتی حمل بتن مرحله‌ای سخت، دقیق و حساب شده است که باید در زمان بندی کامل صورت بگیرد. زیرا:

  • بتن به سرعت سخت می‌شود و فرصت ما برای حمل بتن کوتاه است.
  • بتن یک متریال ترکیبی است. بنابراین باید حمل بتن بدون جدا شدن اجزای آن انجام شود.
  • بتن ریزی در محل پروژه باید به شکل متوالی انجام شود. به شکلی که قبل از سخت شدن لایه زیرین، بتن جدید اضافه شود تا حجم یکدست و همگن ایجاد شود.
  • دور ریز و یا اتلاف بتن کم باشد.
  • حمل بتن به سادگی و با کمترین زحمت انجام شود.
  • هیچ‌گونه آلودگی و یا ترکیبات اضافی به مخلوط نهایی بتن حین جابجایی آن اضافه نشود.
  • حمل بتن ایمن و بدون هر نوع خطر آسیب کارگران در محل پروژه‌های عمرانی باشد.

با در نظر گرفتن این چالش‌ها، اصول روش های حمل بتن ابداع شده است. برای حمل بتن از تجهیزات ساده مانند فرغون تا ماشین آلات پیشرفته مانند میکسرهای بزرگ حمل کامیونی استفاده می‌شوند که به قرار زیر هر کدام از آنها را تشریح می‌کنیم.

آشنایی با وسائل حمل بتن

وسائل حمل بتن متنوع هستند و اصولا هر وسیله‌ای که با هدف جابجایی ملات‌های عمرانی طراحی شده باشد، در فهرست این وسایل قرار می‌گیرد. این وسایل از ساده‌ترین و پیچیده‌ترین آنها به قرار زیر معرفی می‌شوند. همچنین اگر می‌خواهید درباره ماشین آلات ساختمانی بتن ریزی اطلاعات کسب کنید این مقاله را از دست ندهید.

استانبولی و زنبه

استانبولی، ساده‌ترین ابزار حمل بتن است که برای حمل و نقل دستی در سطح پروژه‌های کوچک بتن ریزی طراحی شده است. از استانبولی و یا زنبه برای جابجایی بتن در مسافت‌های کوتاه و حجم کم بتن استفاده می‌کنند. معمولاً در ساخت بخش‌های کوچک ساختمانی و یا محوطه سازی‌های نه چندان بزرگ از این ابزار حمل بتن استفاده می‌شود.

از استانبولی برای حمل حداکثر ۱۰ لیتر بتن در مسافت حداکثر ۲۵ متر استفاده می‌شود. زنبه نیز ساختاری شبیه به استانبولی دارد که ظرف نسبتاً حجیم‌تری است. حداکثر ظرفیت زنبه برای حمل بتن ۲۵ لیتر و طول حمل نیز حداکثر ۳۰ متر توصیه شده است. برای حجم‌های بیشتر و یا مسافت‌های طولانی‌تر باید از دیگر وسایل حمل بتن استفاده کنید.

فرغون یا چرخ دستی

فرغون یکی از شناخته ‌شده‌ترین وسایل حمل بتن است که مخصوص کار در پروژه‌های کوچک عمرانی و عملیات‌های سبک بتن ریزی طراحی شده است. فرغون نوعی چرخ دستی مخصوص کار در پروژه‌های عمرانی است. این دستگاه ساده دارای فقط یک چرخ است تا قدرت مانور بالایی برای جابجا شدن در فضاهای کوچک داشته باشد. همچنین ظرف حمل آن نیز در اندازه‌های ۵۰ الی ۶۰ لیتری طراحی می‌شود. از طرفی این ظرف به شکلی طراحی شده تا به راحتی بارگیری و تخلیه دقیق بتن در محل پروژه انجام شود.

برای حمل بتن در پروژه‌های کوچک که ساخت بتن در آنجا از ۴۵۰ کیلوگرم در هر نوبت تجاوز نمی‌کند، از انواع فرغون استفاده می‌شود. حجم جابجایی بتن توسط فرغون حدود ۵۰ الی ۶۰ لیتر است. همچنین حداکثر مسافت مجاز برای حمل بتن توسط فرغون ۱۰۰ متر می‌باشد. در عین حال حرکت فرغون همراه تلاطم‌های زیادی است که احتمال جدا شدن اجزای بتن را زیاد می‌کند. لذا توصیه شده است که محل عبور فرغون کاملاً صاف و مسطح باشد.

دامپر (فرغون‌های موتور دار)

دامپر ساده‌ترین ماشین حمل بتن است که به شکل فرغون موتور دار طراحی شده است. دامپر ایده تکامل یافته از یک ابزار ساده اما تخصصی حمل بتن می‌باشد. قاعدتا می‌دانید که انواع فرغون برای حمل و نقل دستی توسط کارگران طراحی ‌شده‌اند. حمل بتن با فرغون در حجم زیاد دشوار و زمانبر است که در پروژه‌های بزرگ باعث مشکلات زیادی می‌شود. برای رفع این محدودیت نوعی دستگاه فرغون موتور دار یا همان دامپر را طراحی کرده‌اند.

ظرف حمل بتن دامپر بزرگتر از انواع فرغون است و از این دستگاه می‌توانید برای جابجایی حداکثر ۳۰۰ لیتر بتن آن‌هم در فاصله حداکثر ۱۰۰ متر استفاده کنید. البته در نظر داشته باشید که انواع دامپر در ظرفیت‌های گوناگون طراحی شده است.

باکت (دلو یا جام)

باکت که با نام‌های دیگر مانند دلو نیز معرفی می‌شود، نوعی ظرف بزرگ فلزی است که برای تخلیه بتن در ارتفاع بلند طراحی شده است. سازه‌های بتنی در ارتفاع بلند ساخته می‌شوند که باید برای حمل بتن در چنین شرایطی برنامه‌ریزی داشته باشیم. انواع باکت (دلو) برای انتقال بتن به شکل عمودی از پای ساختمان تا هر ارتفاع بلند کارایی دارد.

باکت ابزار حمل مصالح فله‌ای توسط بالابر ساختمانی است که انواع آن را به وسیله انواع بالابر ساختمانی و یا جرثقیل‌ها جابجا می‌کنند. همچنین باکت‌ها به شکل تخصصی برای حمل عمودی مصالح خصوصاً بتن طراحی شده‌اند. انواع باکت طراحی قیف مانند دارند و بارگیری از دهانه باز در بخش بالایی باکت انجام می‌شود و در بخش زیرین آن دریچه‌های تخلیه بتن طراحی شده است. برخی از باکت‌ها دارای تخلیه گیربکسی هستند که مخصوص حمل بتن در حجم‌های زیاد هستند.

انواع باکت (دلو) در ظرفیت‌های ۱۰۰ الی ۱۰۰۰ لیتری طراحی شده‌اند و برای حمل بتن در شرایط عمودی کارایی دارند. طراحی این ظرف‌ها حالت قیف مانند با جداره‌های شیب دار دارد تا تخلیه بتن به طور کامل انجام شود. برخی از انواع باکت دارای ناودانی‌ها برای تخلیه دقیق‌تر بتن هستند.

شوت (ناوه)

شوت یا همان ناوه نوعی سطح شیب دار است که برای تخلیه بتن در مسیر هدایت شده طراحی شده است. شوت یک نوع ناودانی است که برای حمل بتن در نقاط پایین‌تر از محل تخلیه بتن کارایی دارد.

اگر چه شوت مسیر مناسبی برای هدایت بتن در نقاط پایین‌تر است؛ اما شوت‌ها در مسیرهای طولانی باعث جداشدگی اجزای بتن می‌شوند. لذا در کل توصیه شده است که از شوت در قطعات طولانی استفاده نکنید. از طرفی سطح مقطع شوت (ناوه) باید حالت دایره‌ای و یا نیم دایره‌ای داشته باشد تا کمترین اصطکاک حین تخلیه بتن ایجاد شود. همچنین قطر دهانه شوت براساس نوع سنگدانه بتن و حداقل ۸ برابر بزرگتر از حداکثر اندازه سنگدانه بتن است.

در ابتدا و انتهای مسیر شوت از قیف‌های ‌هادی برای حرکت بهتر بتن استفاده می‌شود. در عین حال بتن تهیه شده باید از مقدار گرانروی مناسب برای حرکت آزادانه داخل شوت برخوردار باشد. لذا در کل از بتن‌هایی که دارای عدد اسلامپ در حدود ۵ الی ۱۰ سانتیمتر هستند، برای جابجایی و تخلیه توسط انواع شوت استفاده می‌کنند.

شوت سقوطی

شوت سقوطی نیز نوعی مسیر ناودانی شکل برای هدایت بتن در نقاط با ارتفاع کمتر از محل تخلیه بتن است. اما این وسیله برای سقوط آزاد بتن و هدایت مستقیم آن داخل قالب‌ها طراحی شده است. شوت سقوطی یک لوله بزرگ با سطح مقطع حداقل ۸ برابر حداکثر اندازه سنگدانه‌های بتن است. از متریال‌های متنوع پارچه‌ای و یا پلاستیکی برای ساخت شوت سقوطی استفاده می‌کنند. همچنین بافت این نوع شوت می‌تواند صلب یا انعطاف پذیر باشد. در عمل شوت سقوطی از مناسب‌ترین ابزار حمل بتن در محوطه‌های گود و کم ارتفاع است.

تراک میکسر (کامیون حمل بتن)

تراک میکسر نوعی کامیون مخصوص حمل بتن است. این کامیون‌ها دارای مخزن بزرگی هستند که حول محور خود می‌چرخد تا حین حمل بتن ترکیب و اختلال مصالح نیز صورت بگیرد. تراک میکسر برای حمل بتن از محل کارخانه بتن آماده تا محل پروژه کارایی دارد.

روش تهیه بتن آماده در محل کارخانه متفاوت است. برخی کارخانه‌ها فقط مصالح را پیمانه می‌کنند و عمل مخلوط شدن در مخزن چرخان تراک میکسر انجام می‌شود. در این صورت تراک میکسر ابزار تولید و حمل بتن است. اما در عموم کارخانه‌ها، بتن به شکل کامل تهیه شده و از تراک میکسر تنها برای حمل بتن تا محل پروژه استفاده می‌شود.

دیگ بزرگ این کامیون‌ها با دو سرعت دورانی کند و تند حرکت می‌کند. دور کند در محدوده ۲ الی ۵ بار در هر دقیقه است و دور تند این دیگ در محدوده 7 الی 13 بار در دقیقه می‌باشد. در ابتدای مراحل ساخت بتن از سرعت زیاد دیگ در حدود 100 دور استفاده می‌شود. اما پس از مخلوط شدن نهایی سرعت دیگ را آهسته می‌کنند. در کل تعداد دورهای دیگ نباید از ۳۰۰ بار تجاوز کند. لذا مدت زمان حمل بتن در تراک میکسر محدود است و باید تمام مراحل بارگیری تا تخلیه در مدت زمان کمتر از ۱ الی ۱.۵ ساعت انجام شود.

پمپ بتن

پمپ بتن یکی از بهترین روش های حمل بتن است که در سطح هر نوع پروژه عمرانی و ساختمان‌سازی کارایی دارد. پمپاژ بتن برای تخلیه بتن در حجم زیاد و ارتفاع زیاد و یا مسافت‌های طولانی با کمترین تلفات بتن کارایی دارد. معمولاً بتن آماده توسط دستگاه تراک میکسر به محل پروژه آورده می‌شود. بتن داخل میکسر توسط دستگاه پمپ بتن برای جابجایی در لوله‌های بلند ارسال می‌شود.

انواع پمپ بتن در مدل‌های مختلف از پمپ‌های زمینی، هوایی در عملکرد‌های پیستونی، گوشواره‌ای، دنده‌ای، دیافراگمی، دینامیکی، سانتریفیوژی و... طراحی شده‌اند. برای استفاده از انواع پمپ بتن به ساختارهای بتنی با عدد اسلامپ کم و حالت روان نیاز داریم.

ضوابط حمل بتن

تا اینجای مطلب مفصل از انواع ابزارها و ماشین حمل بتن صحبت کرده‌ایم. هر کدام از این ابزارها در ظرفیت‌های گوناگون و با قابلیت‌های تخصصی برای جابجایی حجم قابل توجه بتن کارایی دارند. اگر چه روش های حمل بتن متفاوت است؛ اما اصول حاکم بر تمامی این روش‌ها یکسان است. در ادامه به کلیاتی از ضوابط حمل بتن می‌پردازیم.

  • در تمامی روش های حمل بتن از جمله استفاده از فرغون، جام، دمپر، پمپاژ، کامیون و... لازم است تا جابجایی در حداقل زمان ممکن صورت بگیرد. هر گونه تاخیر باعث تغییر اسلامپ بتن و افزایش دمای بتن می‌شود.
  • برای حمل بتن در فواصل طولانی باید از انواع افزودنی‌ها مانند کندگیر‌های بتن استفاده شود. همچنین پیشنهاد می‌گردد تا از امکاناتی برای انتقال بتن خشک و اضافه شدن آب در محل پروژه برای ساخت نهایی بتن استفاده شود.
  • در صورت حمل بتن توسط کامیون‌ها حداکثر مدت زمان انتقال بتن پس از اضافه شدن آب فقط ۱.۵ ساعت است.
  • حداکثر سرعت چرخش دیگ برای مخلوط کردن مصالح ۶ بار در دقیقه است. هر اندازه دمای محیط گرم‌تر باشد، از مقدار سرعت چرخش دیگ نیز کاسته می‌شود.
  • روش های حمل بتن باید به شکلی باشد که باعث جدا شدگی اجزای بتن نشود. جابجایی یا تکان‌های شدید و یا جابجایی حجم‌های زیاد بدون چرخش باعث جدا شدن اجزای بتن می‌شود.
  • در هر مرحله از حمل بتن باید کیفیت نهایی بتن ارزیابی شود تا هر نوبت ساخت بتن به مانند دیگر مراحل، شرایط یکنواخت داشته باشد.
  • در صورت استفاده از تجهیزات مانند انواع شوت و یا پمپ بتن باید توجه داشته باشید که جنس این مسیر‌های هدایت بتن نسبت به سیمان کاملا خنثی می‌باشند تا تاثیری در خواص بتن ایجاد نکنند. به عنوان مثال لوله‌ها نباید از جنس آلومینیومی باشند.
  • اگر برای حمل بتن از انواع پمپ بتن استفاده می‌کنید، باید بتن ریزی از دورترین نقطه آغاز شود و مرحله به مرحله به نزدیکترین نقطه برسید.
  • برای حمل بتن توسط سیستم‌های پمپ بتن لازم است تا عدد اسلامپ بتن را در محدوده ۵ الی ۱۵ سانتیمتر تنظیم کنید. همچنین حداکثر قطر سنگدانه‌های بتن نباید بزرگتر از یک سوم قطر داخل لوله باشد.
  • از پمپ بتن در فواصل طولانی‌تر از ۱۰۰ متر و در هوای گرم استفاده نشود. زیرا در این شرایط احتمال افزایش دمای بتن بسیار زیاد است.
  • برای حمل بتن در لوله‌ها مربوط به سیستم پمپ بتن باید حدالمقدور مقدار اصطکاک کاهش پیدا کند. لذا به بتن تهیه شده از سنگدانه‌های گرد گوشه و عیار در محدوده ۳۰۰ الی ۴۲۵ کیلوگرم در هر متر مکعب نیاز دارید.

حمل بتن چالشی مهم

حمل بتن از چالشی‌ترین مراحل ساخت بناهای عمرانی است. استحکام سازه‌ها به کیفیت نهایی بتن بستگی دارد و روش تخلیه بتن در ایجاد ساختار هر چه مقاوم‌تر تاثیرگذار است. بدون تردید نوع پیمان زنی مصالح و ترکیب نهایی بتن در کیفیت سازه نقش کلیدی دارد. اما حتی بهترین بتن‌ها در صورت حمل اشتباه و غیر اصولی کارایی و کیفیت لازم را از دست می‌دهند. حمل بتن باید با کوچکترین تاثیر و یا تغییر در ساختار بتن انجام شود. از طرفی سرعت عملیات، برگ برنده شما در مراحل بتن ریزی است. لذا قبل از آغاز پروژه لازم است تا بررسی کامل از روش های حمل بتن در محل پروژه صورت بگیرد. همچنین وسائل حمل بتن در بهترین حالت تهیه شود و با نظرات دقیق، تمامی نکات حمل بتن به درستی رعایت گردند. در این صورت می‌توانید از شرایط حمل بتن در بهترین حالت اطمینان داشته باشید.