logo

مشخصات خاک ساختمانی

کلیه محصولات در گروه شن و ماسه
000046

لیست دیگر تامین کنندگان این محصول

توضیحات

بررسی تخصصی خاک مناسب عملیات عمرانی

 

خاک از ساده‌ترین مصالح ساختمانی پایه است که در بسیاری از فعالیت‌های عمرانی برای ساخت انواع سازه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در ایام گذشته که هنوز دست انسان‌ها به مصالح قدرتمندی مانند بتن نرسیده بود، خاک اصلی‌ترین متریال ساختمان سازی محسوب می‌شد. ساختمان‌های کاهگلی نمونه برجسته معماری براساس خاک هستند. اما در این ایام این متریال اصیل و فراوان جایگاه اصلی خود را از دست داده است. با این وجود هنوز هم در جمع کاربردی‌ترین مصالح ساختمانی قرار می‌گیرد.

خاک و ساختمان‌های خاکی از عناصر فرهنگی ما ایرانی‌ها هستند. کافی است نگاهی در سبک معماری شهرهای مرکزی فلات ایران بیاندازید تا به وضوح متوجه تاثیر پررنگ خاک در معماری سنتی اسلامی ‌شوید. از این حرف‌ها گذشته قرار است در مورد یکی از کاربردی‌ترین مصالح ساختمانی صحبت کنیم.

اگر چه خاک در همه جا هست و مصالح ساختمانی پایه محسوب می‌شود؛ اما گاهی برای تهیه آن با مشکل مواجه می‌شویم. هر خاکی مناسب عملیات‌های عمرانی نیست. پیدا کردن خاک با کیفیت مناسب ساختمان سازی اهمیت بالایی دارد. برای این منظور می‌توانید خرید آنلاین خاک از بستر اطلاعاتی سایت مت سل را تجربه کنید. مت سل اولین موتور جستجوی آنلاین مصالح ساختمانی در سطح کشور است که برای ارتباطی بی‌واسطه میان انواع فروشگاه مصالح ساختمانی با مصرف کننده نهایی فعالیت می‌کند. اگر قصد خرید بتن دارید می‌توانید از طریق مت سل اقدام کنید.

 

خاک چیست؟

 

خاک پوشش سطحی زمین را شامل می‌شود. در نگاه علمی ‌خاک یک توده نامتجأنس است که در اثر فرسایش آب زدگی و هوازدگی سنگدانه‌های کانی شکل گرفته است. این توده فرسایشی در ساختاری گسسته اما فشرده در هم وجود دارد که در نهایت انواع بسترهای خاکی را تشکیل می‌دهند.

از این نگاه علمی‌که عبور کنیم، خاک همان لایه‌های سطحی زمین است که از فرم سنگی خارج شده در ساختاری نرم و متراکم یافت می‌شود. توده‌های خاک دارای فضاهای خالی زیادی هستند. همچنین ممکن است در خود، آب و یا مواد آلی با درصدهای مختلف داشته باشند. در کل هر اندازه مواد آلی خاک بیشتر باشد، رنگ آن نیز تیره‌تر خواهد شد. البته هر خاکی مناسب عملیات عمرانی نیست. لذا در این مبحث سراغ خاک‌هایی را می‌گیریم که قابلیت تبدیل شدن به مصالح ساختمانی را داشته باشند. چنین خاک‌هایی درصد مواد آلی کمی‌ دارند. تا حد ممکن خشک هستند و در کل بافتی گسسته اما متراکم دارند. در عین حال ظرفیت آنها برای پذیرش آب و ایجاد ساختاری متراکم زیاد است.

 

نقش خاک در فعالیت‌های عمرانی

 

خاک از تاثیرگذارترین مصالح ساختمانی است. هنوز هم جمع بزرگی از مصالح مهم ساختمان سازی مانند انواع آجر، بلوک‌های سفالی، کاشی، سرامیک و... را از خاک تهیه می‌کنند. بنابراین خاک متریال کاربردی است که به شکل غیرمستقیم در فعالیت‌های عمرانی ظاهر می‌شود. اما علاوه بر این موارد از توده‌های خاکی به شکل مستقیم نیز استفاده می‌شود.

از خاک برای ساخت بخش‌های گسترده فضاهای عمرانی استفاده می‌شود. خاک ریز پشت دیوارهای حائل، انواع زهکشی ها، عملیات‌های زیرسازی و حتی روسازی انواع جاده‌ها، طراحی محوطه‌های ساختمانی و شهری، طراحی ملات‌های متنوع ساختمان سازی و... از مهمترین قابلیت‌های کاربردی خاک در عملیات‌های متنوع عمرانی است.

خاک پر کننده طبیعی است که عملکردی عالی دارد. بخش مهمی‌ از قابلیت‌های کاربردی خاک برای پر کردن فضاهای خالی در مراحل ساختمان سازی و یا راه‌سازی است. از طرفی با کوباندن خاک بستر‌هایی شبه طبیعی ایجاد می‌شود که ماندگاری بالایی دارند. به هر حال خاک پوشش اصلی زمین است. پر کردن و کوباندن خاک در محوطه سازی ما را به فضاهایی شبیه به بسترهای طبیعی نزدیک می‌کند. همچنین خاک، مصالح ساختمانی ارزان قیمتی است و استفاده از آن برای پر کردن فضاهای خالی خیلی بزرگ مقرون به صرفه است. برای همین است که از خاک به عنوان متریال اصلی در زیرسازی جاده‌ها، زیر پایه پل‌ها، محل قرار دادن لوله‌ها، طراحی پایه تاسیسات مکانیکی و الکتریکی، پر کردن فضاهای خالی در پی سازی ساختمان‌ها و... استفاده می‌شود.

 

خواص خاک مناسب عملیات‌های عمرانی

 

خاک دارای انواع گوناگون است. البته از هر نوع خاک نمی‌توانید برای فعالیت‌های عمرانی استفاده کنید. مثلاً خاک غنی از مواد آلی مناسب فعالیت‌های باغبانی و گلخانه داری است. اگر از چنین خاکی در عملیات‌های عمرانی استفاده کنید، احتمالاً در اندک زمانی با رشد گیاهان روبرو خواهید شد.

خاک مناسب ساختمان سازی را از نظر خواص فیزیکی، شیمیایی و مکانیکی بررسی می‌کنند. فاکتورهای تاثیرگذار در خواص فیزیکی خاک شامل مواردی مانند وزن مخصوص، نوع رنگ خاک، دانه بندی و در کل ساختار شکل گیری خاک، قدرت جذب آب، شکل پذیری و خاصیت پالستیسیته می‌شود.

خواص شیمیایی خاک در مباحث متنوع مانند ترکیب مواد معدنی خاک، درصد مواد آلی خاک، مقدار قابلیت اسیدی و یا قلیایی خاک، وجود انواع اکسید‌های فلزی و یا نمک‌های معدنی در خاک، مقاومت در مقابل حملات اسیدی و حتی ویژگی‌های خاص مانند نقطه ذوب خاک بررسی می‌شود.

خواص فیزیکی و خواص شیمیایی از موضوعات علمی‌ در سطح فعالیت‌های آزمایشگاهی هستند. در سطح عملیات‌های اجرایی چندان درگیر این خواص نمی‌شوند. اما چالش اصلی بررسی خواص مکانیکی خاک است. خواص مکانیکی خاک شامل موضوعات تخصصی مانند مقدار مقاومت برشی، سختی، تغییر شکل در اثر بارهای وارده و... می‌شود. برای بررسی خواص فیزیکی خاک آزمایش‌های متعددی انجام می‌شود که در آنها به ساختار کلی خاک در شرایط مختلف سازه های عمرانی می‌پردازند. در این مباحث به موضوعاتی مانند مقدار متخلخل بودن خاک، قابلیت جذب آب، ویژگی‌های تراکم پذیری خاک، مقدار نشست آب در لایه‌های متراکم خاک و... توجه می‌کنند.

آنچه به عنوان خاک در سطح مصالح ساختمانی می‌فروشند، باید از نظر خواص فیزیکی، شیمیایی و مکانیکی با استانداردهای بین المللی همخوانی داشته باشد. متاسفانه در بسیاری از موارد تولید کنندگان مصالح ساختمانی موضوع تامین مناسب خاک را جدی نمی‌گیرند. در چنین شرایطی تهیه خاک با خواص مطلوب عملیات‌های متفاوت عمرانی اندکی چالش‌ برانگیز است. برای درک بهتر موضوع لازم است تا اندکی در خواص کلیدی خاک دقیق‌تر شویم.

 

بررسی خواص فیزیکی خاک

 

  • دانه‌بندی خاک شامل شکل و اندازه دانه‌های خاک می‌شوند. هر اندازه دانه‌های خاک ریزتر باشند، شکل روان‌تری دارند. اما وزن مخصوص آن کمتر است. همچنین مقاومت کمتری دارند. چنین خاکی آب بیشتری را جذب می‌کند و چندان مناسب فعالیت‌های عمرانی نیست. خاک خوب فعالیت‌های عمرانی باید ترکیبی از دانه‌های ریز و درشت باشد تا استحکام فیزیکی مناسب انواع فعالیت‌های ساختمانی و راه‌سازی را داشته باشد.
  • انواع خاک را براساس اندازه‌ی دانه‌های آن دسته بندی می‌کنند. برای این منظور انواع خاک ریز دانه و درشت دانه وجود دارد. خاک رس معروفترین و کاربردی‌ترین خاک ریز دانه است. اما خاک درشت دانه شامل گونه‌های متفاوت‌تری مانند انواع ریگ، ماسه و حتی شن و... می‌شود.
  • انواع خاک براساس شکل ظاهری دانه‌ها نیز دسته بندی می‌شوند. بر این اساس انواع خاک با دانه‌های سنگی گوشه‌دار، سنگی نیمه گوشه‌دار، سنگی گرد، پولکی و رسی دسته بندی می‌شوند.
  • مقدار جذب آب و تاثیر  آن در خواص فیزیکی خاک از دیگر مباحث کلیدی است. جذب آب خاصیت بارز و البته کاربردی انواع خاک است. خواص انواع خاک با جذب آب تغییر می‌کند. خاک خشک، توده پودری شکل است که خاصیت چسبندگی و یا قالب‌گیری را ندارد. اما جذب آب ساختار خاک را به حالتی خمیری شکل با قابلیت شکل پذیری تبدیل می‌کند. مقدار جذب آب در قابلیت‌های عمرانی انواع خاک تاثیرگذار است. برخی از خاک‌ها تا چند برابر وزن خود آب جذب می‌کنند. جذب آب در خاک‌های ریزدانه زیاد است. اما این جذب زیاد آب تاثیرات نامطلوب عمرانی دارد. در کل مقدار جذب آب در بررسی قابلیت‌های فنی و عمرانی انواع خاک بحث جدی است و همواره در کانون توجه مهندسین قرار دارد.
  • شکل پذیری (خاصیت پالستیسیته): شکل پذیری از مهمترین خواص خاک است که تاثیر مستقیم در قابلیت‌های کاربردی آن دارد. برای طراحی مصالح ساختمانی وابسته به خاک مانند انواع آجر، سفال و حتی کاشی و سرامیک کاملاً وابسته به خاصیت پالستیسیته یا همان شکل پذیری هستیم. در کل چهار عامل کلیدی در خاصیت شکل پذیری خاک تاثیرگذار هستند.
  • مقدار آب موجود در خاک: فقط خاک مرطوب (گل) قابلیت شکل پذیری دارد.
  • اندازه دانه‌های خاک: هر اندازه دانه‌های خاک ریزتر باشند، قابلیت شکل پذیری آن بهتر است.
  • شکل دانه‌های خاک: خاک‌ها با دانه‌های پولکی شکل قابلیت شکل پذیری بهتری دارند.
  • صیقلی بودن دانه‌های خاک: هر انداز دانه‌های ریز خاک اصطکاک کمتری میان خود داشته باشند، حجمی ‌روان‌تر هستند که در صورت ترکیب با آب خاصیت شکل پذیری بهتری دارند.

شکل پذیری از مهمترین خواص خاک است. در بسیاری کاربرد‌ها مانند تهیه سفال و یا طراحی کاشی و... به بالاترین درصد شکل پذیری خاک نیاز داریم. اما در هر همه موارد کاربردی خاک برای طراحی سازه‌های عمرانی اینطور نیست. گاها لازم است تا با خاکی که خاصیت شکل پذیری کمتری دارد، برای تکمیل فضاهای عمرانی مانند زیرسازی عملیات‌های راه‌سازی استفاده کنیم.

 

توصیه‌هایی برای خرید انواع خاک

 

در طول اجرای عملیات‌های متنوع عمرانی به خاک نیاز پیدا می‌کنید. اما لازم است تا خاک مناسب با خواص تخصصی فعالیت‌های عمرانی را تهیه کنید. انواع خاک متنوع هستند. خاک آلی، آرد سنگ، آلی خمیری، رسی، ماسه از نوع رودخانه ای و کوهستانی، ماسه بادی و شکسته و... همگی در این دسته بندی قرار می‌گیرند.

خاک‌های درشت دانه مانند ماسه در گونه‌های بادی و شکسته تا رودخانه ای در لیست مصالح ساختمانی مناسب عملیات بتن سازی بررسی می‌شوند. معمولاً منظور ما از خاک چنین مصالحی نیستند. بلکه منظور ما همان توده قهوه ای رنگ است که شکل پذیری زیادی دارد. همچنین قابلیت تراکم پذیری عالی برای پر کردن فضاهای مختلف در عملیات‌های ساختمانی و راه سازی را دارد.

خاک آلی مناسب فعالیت‌های عمرانی نیست. در این خاک از ترکیبات آلی یافت می‌شود که در سطح فعالیت‌های باغبانی مناسب هستند. البته گاها می‌توانیم از خاک آلی خمیری برای بخشی از فعالیت‌های عمرانی استفاده کنیم. اما بهترین خاک برای انجام هر فعالیت عمرانی خاک رسی است. خاک رسی قابلیت شکل پذیری عالی دارد. از خواص تراکم پذیری مناسبی برخوردار است و می‌تواند وظایف سخت در عملیات‌های سنگین عمرانی را بر عهده بگیرد.

برای تهیه خاک مناسب با خواص فیزیکی و مکانیکی عالی مناسب عملیات‌های عمرانی می‌توانید از خدمات سایت مت سل استفاده کنید. مت سل اولین موتور جستجوی خرید مصالح ساختمانی در سطح کشور است. در این بستر اطلاعاتی از خدمات انبوه فروشگاه مصالح ساختمانی برخوردار هستید و می‌توانید با مقایسه کیفیت و قیمت محصولات آنها، خرید آنلاین مصالح ساختمانی را تجربه کنید. بستر اطلاعاتی مت سل بهترین فضا‌ها برای خرید آنلاین خاک با کیفیت مناسب و قیمت مطلوب است.

بیشتر بخوانید
مشخصات
مشخصات محصول
نقد و بررسی
طبق این دسته بندی انواع خاک را در گریدهای A1 تا A7 بررسی می‌کنند. خاک‌ها با گرید A1، A2 و A3 از نوع مصالح دانه‌ای هستند که فقط ۳۵ درصد آنها می‌تواند از الک نمره 200 عبور کنند. اما خاک‌ها با گریدهای بالاتری از A4 تا A7 دانه ریزتر هستند. بیش از ۳۵ درصد حجم این خاک‌ها می‌توانند از الک نمره 200 عبور کنند. در دسته بندی آشتو برای طبقه بندی خاک آلی نیز گرید A8 را معرفی کرده‌اند. دسته بندی آشتو حتی در مواردی خاص جزئی‌تر نیز شده است و خاک‌ها با مشخصه‌های فیزیکی و مکانیکی متفاوت در طبقه‌بندی‌های جزئی‌تری قرار می‌گیرند. برای این منظور فاکتور‌هایی از خاک مورد بررسی قرار می‌گیرند. فاکتورهایی مانند درصد ذرات کوچک تراز ۰.۰۷۵ میلیمتری، مقدار مایع موجود در خاک، شاخص پلاستیسیته (شکل پذیری) و... . در نهایت آشتو از فرمولی برای ارزیابی کیفی خاک استفاده می‌کند. از این متغیرها در فرمول‌های مربوطه استفاده می‌شود تا گرید هر خاک استخراج شود. به این ترتیب انواع خاک در گرید A1 الی A8 دسته بندی می‌شوند. گرید A1 تا A7 جزوء مصالح ساختمانی هستند و قابلیت عمرانی دارند. اما خاک A8 از نوع آلی می‌باشد. برای آنکه درک فنی مناسبی از این دسته بندی داشته باشید، لازم است بدانید که هر اندازه از خاک با گرید A1 به سمت خاک با گرید بالاتر مثلاً A8 جابجا شوید، از کیفیت خاک کاسته می‌شود. به این ترتیب خاک با گرید A1 مرغوب‌ترین و خاک با گرید A8 نامناسب ترین خاک برای عملیات‌های عمرانی و پروژه‌های راه‌سازی هستند. چگونه متوجه این دسته بندی در گریدهای A1 الی A8 شویم؟ • خاک گرید A1: کمتر از ۲۰ درصد این خاک از الک ۲۰۰ عبور می‌کند و حداکثر ۵۰ درصد آن از الک ۴۰ عبور می‌کند. • خاک گرید A3: کمتر از ۲۵ درصد این خاک از الک ۲۰۰ عبور می‌کند و بیش از ۵۰ درصد آن نیز از الک نمره ۴۰ عبور می‌کند. • خاک گرید A2 نیز جایی در حد فاصل خاک گرید A1 و A3 قرار دارد. برای نامگذاری خاک با گرید A4 الی A8 نیز از درصد روان بودن و مقدار قابلیت خمیری شدن خاک استفاده می‌کنند. مثلاً حد روان خاک گرید A4 بیش از ۴۰ درصد و قابلیت خمیری آن بیش از ۱۰ درصد است. اما حد روان خاک A5 کمتر از ۴۰ درصد است و... . توصیه می‌شود تا برای فعالیت‌های ساختمان سازی از خاک گرید A1 الی A3 استفاده کنید. اما برای عملیات راه‌سازی می‌توانید از خاک‌های گرید بالاتر نیز بهره‌مند شوید. لکن در هر صورت خاکی گرید A8 اصلا مناسب فعالیت ساختمانی و راه سازی نیست.
نظرات
نظرات خود را با ما در میان بگذارید

سوالات متداول